Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) Web Sitenizi Etkiliyor mu?

Bu yazıda Talha Aslan ve ekibi olarak bir soruya odaklanıyoruz: AB'ye satış yapan bir Türk e-ticaret sitesi ya da ihracatçı, Avrupa Erişilebilirlik Yasası karşısında tam olarak nerede duruyor? Kapsamı, istisnaları, standartları ve uygulanabilir bir kontrol listesini sırayla ele alıyoruz. Yazı genel bilgi verir; hukuki danışmanlık değildir, kendi durumunuz için bir hukukçuya danışın.

Direktif artık yürürlükte ve üye devletler onu kendi ulusal yasalarına aktardı. Dolayısıyla pratikte sizi bağlayan metin, satış yaptığınız ülkenin ulusal düzenlemesidir. Örneğin Almanya'da bu düzenleme BFSG adını taşır. Ancak ana çerçeve her yerde aynı direktiften gelir; bu nedenle önce direktifi anlamak en sağlam başlangıçtır.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası hangi ürün ve hizmetleri kapsar?

Direktifin 2. maddesi kapsamı iki listeyle çizer. İlk liste ürünleri, ikinci liste ise tüketicilere sunulan hizmetleri sayar. Direktif (AB) 2019/882 resmi metninde hizmet listesi şöyledir:

• Elektronik haberleşme hizmetleri (makineler arası iletim hizmetleri hariç).
• Görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim sağlayan hizmetler.
• Hava, otobüs, demiryolu ve deniz yolcu taşımacılığının web sitesi, mobil uygulama, elektronik bilet ve bilgilendirme gibi unsurları.
• Tüketiciye yönelik bankacılık hizmetleri.
• E-kitaplar ve bunlara özel yazılımlar.
• E-ticaret hizmetleri.

Ürün tarafında ise tüketiciye yönelik bilgisayarlar ve işletim sistemleri, ödeme terminalleri, bilet ve check-in makineleri, akıllı telefon gibi haberleşme cihazları, televizyon ekipmanı ve e-kitap okuyucular yer alır. Avrupa Komisyonu da EAA bilgi sayfasında aynı listeyi özetler.

Bir web ajansının gözünden en kritik satır sonuncusudur. Çünkü listedeki diğer kalemler belirli sektörlere aittir; e-ticaret ise neredeyse her sektörü kesen yatay bir kategoridir. Kısacası tekstilden mobilyaya, kozmetikten yedek parçaya kadar AB tüketicisine çevrimiçi satış yapan her işletme bu satırla ilgilenmek zorundadır.

E-ticaret hizmeti tanımına sizin siteniz giriyor mu?

Direktif e-ticaret hizmetini dört unsurla tanımlar: hizmeti uzaktan verirsiniz, web sitesi ya da mobil uygulama üzerinden elektronik ortamda işler, tüketicinin bireysel talebiyle başlar ve bir tüketici sözleşmesi kurmayı amaçlar. Bu dört unsur bir aradaysa direktif sitenizi e-ticaret hizmeti olarak görür.

Pratikte şu soruları kendinize sorun:

• Sitede sepete ekleme, sipariş verme ya da ödeme adımı var mı?
• Rezervasyon, abonelik veya randevu satın alma gibi bir sözleşmeyi müşteri sitede tamamlıyor mu?
• Alıcılarınız arasında kendi kişisel ihtiyacı için alan bireyler var mı?
• Bu bireylerin bir kısmı AB ülkelerinde yaşıyor mu?

Yanıtların çoğu evetse kapsam ihtimali yüksektir. Öte yandan yalnız tanıtım yapan, sipariş almayan ve sözleşme kurmayan bir kurumsal site bu tanımın dışında kalabilir. Yine de sınır her zaman net değildir; örneğin teklif formu olan ama ödemeyi sitede almayan bir yapıda değerlendirmeyi bir hukukçuyla birlikte yapmanızı öneririz.

Kapsamda olduğunuzu gördüğünüzde ilk ihtiyaç genellikle teknik bir envanterdir: hangi şablon, hangi eklenti, hangi ödeme adımı engel yaratıyor? Bu envanteri çıkarmak ve sorunları tasarım düzeyinde gidermek için profesyonel web tasarım desteği almak, eklenti eklenti yama yapmaktan çoğu zaman daha az zahmetlidir.

AB dışındaki bir Türk firması neden kapsamda olabilir?

Direktif hizmet sağlayıcıyı, AB pazarında hizmet sunan ya da AB'deki tüketicilere hizmet teklif eden her gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar. Tanımda şirketin nerede kurulduğu belirleyici değildir; belirleyici olan, teklifin AB'deki tüketiciye yönelmesidir.

Bu nedenle İstanbul'da kurulu bir marka, Almanca ya da Fransızca bir mağaza sayfası açıp avro ile fiyat gösteriyor ve AB adreslerine kargo seçeneği sunuyorsa, AB tüketicisine teklif yapıyor demektir. Böyle bir durumda "biz AB şirketi değiliz" savunması tek başına yeterli olmaz.

Ürün satan firmalar için ayrıca ithalatçı ve distribütör rolleri devreye girer. Direktif ithalatçıyı, üçüncü ülkeden gelen ürünü AB pazarına süren AB yerleşik kişi olarak tanımlar. Dolayısıyla fiziksel ürün tarafında zincirdeki AB ortağınız da sizden belge ve bilgi isteyebilir. Ancak bu yazının konusu web sitesi olduğu için biz hizmet tarafına, yani mağaza deneyimine odaklanıyoruz.

Uygulamada şu işaretler AB tüketicisine yönelik teklif izlenimini güçlendirir: AB dillerinde sayfalar, avro fiyatlandırma, AB ülkelerine teslimat seçeneği, AB ülke kodlu alan adları ve AB adreslerine yönelik reklam hedeflemesi. Alan adı seçimini ayrıca düşünüyorsanız .com mu .com.tr mi sorusunu ele aldığımız rehber bu kararı netleştirir.

Mikro işletme istisnası kimi korur, kimi korumaz?

Direktifin 4. maddesi, hizmet sunan mikro işletmeleri hizmetlere ilişkin erişilebilirlik şartlarından ve bu şartlara bağlı yükümlülüklerden muaf tutar. Mikro işletme tanımı çalışan sayısı ile yıllık ciro ya da bilanço toplamı eşiğine dayanır; güncel eşik değerlerini resmi metinden ve satış yaptığınız ülkenin ulusal yasasından kontrol edin.

İstisnanın sınırları önemlidir:

• İstisna yalnız hizmetler içindir. Ürün üreten ya da piyasaya süren mikro işletme, ürün şartlarından otomatik olarak muaf değildir.
• İstisna şirketin kendi büyüklüğüne bakar. Grup yapınız, ortaklıklarınız ve bağlı şirketleriniz hesaplamayı etkileyebilir.
• İşletme büyüdükçe istisna ortadan kalkabilir. Bu yüzden durumu bir defalık değil, düzenli aralıklarla gözden geçirin.

Ayrıca muafiyet, erişilebilir bir site kurmamak için iyi bir gerekçe değildir. Üye devletlerin mikro işletmelere rehber ve araç sağlaması da direktifte açıkça yer alır; yani yasa koyucu küçük işletmelerin de bu yöne ilerlemesini bekler. Erişilebilir bir mağaza, yaşlı kullanıcılar ve geçici olarak zorlanan herkes için de daha kolay çalışır.

B2B satış yapan ihracatçı için durum nedir?

Direktif tüketiciyi, ürünü ticari ya da mesleki amaçları dışında satın alan gerçek kişi olarak tanımlar. Dolayısıyla yalnız şirketlere satış yapan bir B2B portalı, tüketici sözleşmesi kurmadığı ölçüde e-ticaret hizmeti tanımının dışında kalabilir.

Ancak pratikte saf B2B yapılar sanıldığından azdır. Örnek senaryo: bir makine yedek parça üreticisi bayilerine sipariş portalı sunuyor, fakat aynı sitede bireysel alıcıların da kartla küçük parça siparişi verebildiği bir mağaza bölümü var. Bu durumda mağaza bölümü tüketiciye açık olduğu için değerlendirme değişir.

Bu nedenle B2B ihracatçılara iki adım öneriyoruz. İlk olarak, sitedeki her satış akışını "kim satın alabilir" sorusuyla haritalayın. Ardından tüketiciye açık akış varsa onu erişilebilirlik planına dahil edin. Sanayi firmalarının site yapısı hakkında daha geniş bir çerçeve için sanayi ve üretim firmaları için web tasarım yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi site içerikleri kapsam dışında kalır?

Direktif, web siteleri ve mobil uygulamalardaki bazı içerikleri açıkça kapsam dışı bırakır. Bu liste, eski içeriği yeniden üretme yükünü azaltır; yine de dar yorumlanmalıdır.

• Kapsamın başlangıcından önce yayımladığınız, önceden kaydedilmiş zamana bağlı medya (örneğin eski videolar).
• Kapsamın başlangıcından önce yayımladığınız ofis dosyası biçimleri (örneğin eski PDF veya belge dosyaları).
• Gezinme amaçlı çevrimiçi haritalar; temel bilgi erişilebilir dijital biçimde de sunuluyorsa.
• Ekonomik aktörün finanse etmediği, geliştirmediği ve kontrol etmediği üçüncü taraf içerikleri.
• Artık güncellenmeyen ve düzenlenmeyen arşiv nitelikli içerikler.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: kontrolünüzdeki bir üçüncü taraf bileşen bu istisnaya girmez. Örneğin ödeme formunu sizin seçtiğiniz ve sitenize yerleştirdiğiniz bir hizmet sağlıyorsa, kullanıcının gözünden o adım sizin mağazanızın parçasıdır. Benzer şekilde yeni yüklediğiniz ürün kataloglarında bu istisnaya dayanamazsınız; katalogları PDF yerine HTML sayfa olarak sunmanın artılarını PDF katalog mu HTML sayfa mı yazımızda anlattık.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası WCAG ve EN 301 549 ile nasıl ilişkilidir?

Direktif teknik ayrıntıyı kendi içinde saymaz; bunun yerine AB standartlarına uyan ürün ve hizmetlerin şartlara uygun sayılacağını söyler. Avrupa'da bilgi ve iletişim teknolojileri için temel standart EN 301 549'dur ve bu standart web içeriği için WCAG başarı ölçütlerine dayanır.

W3C'nin Avrupa Birliği politika sayfası, Avrupa Erişilebilirlik Yasası için kullanılan WCAG sürümünü WCAG 2.2 olarak listeler. EAA kapsamında hangi standart sürümünün resmi referans olduğunu ise AB Resmî Gazetesi'nden güncel olarak kontrol etmenizi öneririz, çünkü standartlar zamanla yenilenir.

Pratik sonuç basittir: sitenizi WCAG 2.2 AA düzeyine göre tasarlayıp test ederseniz, hem direktifin "algılanabilir, kullanılabilir, anlaşılabilir ve sağlam" ilkesine hem de standart temelli denetim yaklaşımına en yakın noktada durursunuz. WCAG'ın ilkelerini ve düzeylerini ayrıntılı anlattığımız web erişilebilirliği ve WCAG standartları rehberini burada tekrar etmiyoruz.

Bir e-ticaret sitesi için erişilebilir olmak pratikte ne demek?

Direktifin hizmetler için genel şartları, web sitelerinin ve mobil uygulamaların tutarlı ve yeterli biçimde algılanabilir, kullanılabilir, anlaşılabilir ve sağlam olmasını ister. Ayrıca hizmetin işleyişine dair bilginin birden fazla duyu kanalıyla sunulmasını, metin dışı içeriğe alternatif verilmesini ve yeterli kontrast ile ayarlanabilir aralıklar kullanılmasını sayar.

Bunu bir mağazanın diline çevirdiğimizde şu tablo çıkar:

• Algılanabilir: ürün görsellerinde anlamlı alternatif metin, videolarda altyazı, metin ve arka plan arasında yeterli kontrast.
• Kullanılabilir: menü, filtre, sepet ve ödeme adımlarının yalnız klavyeyle tamamlanabilmesi; görünür odak göstergesi.
• Anlaşılabilir: form alanlarında açık etiketler, hata mesajlarında neyin yanlış olduğunu ve nasıl düzeltileceğini söyleyen metin.
• Sağlam: ekran okuyucu gibi yardımcı teknolojilerin bileşenleri doğru tanıyabilmesi için doğru HTML yapısı.

Kontrastı hızlıca ölçmek için renk kontrast kontrol aracımızı kullanabilirsiniz. Klavyeyle gezinme ve odak sırası tarafını ise klavyeyle gezinme ve odak düzeni yazımızda adım adım ele aldık.

Ödeme, giriş ve kimlik doğrulama adımlarında neye dikkat etmelisiniz?

Direktif e-ticaret hizmetleri için ek şartlar da getirir. Bunların en önemlisi, hizmetin parçası olarak sunulan kimlik belirleme, kimlik doğrulama, güvenlik ve ödeme işlevlerinin algılanabilir, kullanılabilir, anlaşılabilir ve sağlam olmasıdır. Ayrıca sorumlu ekonomik aktör ürünlerin erişilebilirlik bilgisini sağlıyorsa, bu bilgiyi satış sayfasında göstermeniz gerekir.

Saha tecrübemizde mağazaların en sık takıldığı yerler şunlardır:

• Görsel bulmacaya dayanan doğrulama adımları; alternatif yöntem sunulmadığında bazı kullanıcılar ilerleyemez.
• Süre sınırı olan tek kullanımlık kod ekranları; süre uzatma ya da yeniden gönderme seçeneği belirgin değilse işlem yarıda kalır.
• Ödeme sağlayıcısının pop-up penceresinde odak kaybı; klavye kullanıcısı pencerenin içine giremez ya da dışarı çıkamaz.
• Kart bilgisi alanlarında yalnız renkle gösterilen hatalar; ekran okuyucu kullanıcısı neyin yanlış olduğunu duyamaz.

Bu adımlar çoğu zaman üçüncü taraf hizmetlerden gelir. Yine de sağlayıcıyı siz seçtiğiniz için sorumluluk tartışmasına girmeden önce sağlayıcıdan erişilebilirlik belgesi istemek ve akışı kendiniz test etmek en güvenli yoldur.

Örnek senaryo: bir ayakkabı mağazası misafir olarak ödeme seçeneği sunuyor, ancak teslimat adresi formunda posta kodu alanının etiketi yalnız gri bir yer tutucu metinden ibaret. Kullanıcı alana yazmaya başladığında ipucu kayboluyor ve ekran okuyucu alanı adsız okuyor. Bu küçük ayrıntı, satın almayı tamamen durdurabilir. Bu yüzden testlerinizde yalnız sayfaların görünüşüne değil, her alanın nasıl duyulduğuna da bakın.

Erişilebilirlik bilgisi ya da beyanı nereye ve nasıl yazmalısınız?

Direktifin 13. maddesi ve V. eki, hizmet sağlayıcının hizmetin erişilebilirlik şartlarını nasıl karşıladığını açıklayan bir bilgi hazırlamasını ister. Bu bilgiyi genel satış koşullarında ya da eşdeğer bir belgede yayımlar, kamuya açık tutar engelli kişilerin erişebileceği biçimde sunarsınız. Sağlayıcı bu bilgiyi hizmet sürdüğü sürece saklar.

V. eke göre bilgi, uygulanabildiği ölçüde şunları içerir:

• Hizmetin erişilebilir biçimde genel tanımı.
• Hizmetin işleyişini anlamak için gereken açıklamalar.
• Ek I'deki ilgili erişilebilirlik şartlarının hizmet tarafından nasıl karşılandığının açıklaması.

Uygulamada bunu çoğu mağaza, footer'dan bağlantı verilen ayrı bir "Erişilebilirlik" sayfasıyla ve satış koşullarına eklenen bir atıfla çözer. Sayfada hedeflediğiniz standardı, bilinen eksikleri, iletişim kanalını ve son değerlendirme yöntemini sade bir dille yazın. Örneğin bizim erişilebilirlik sayfamız bu yapıya bir örnektir. Bazı ulusal yasalar, örneğin Almanya'daki BFSG, sorumlu denetim makamının adını da bu bilgiye ekletir; bu yüzden satış yaptığınız ülkenin metnini kontrol edin.

Orantısız yük ve temel değişiklik istisnası nasıl işler?

Direktifin 14. maddesi, erişilebilirlik şartlarının iki durumda uygulanmayacağını söyler: uyum, ürünün ya da hizmetin temel niteliğini değiştirecek kadar büyük bir değişiklik gerektiriyorsa veya ekonomik aktöre orantısız bir yük getiriyorsa.

Ancak bu madde bir kaçış kapısı değildir. Ekonomik aktör değerlendirmeyi kendisi yapar, yazılı olarak belgeler ve talep edildiğinde yetkili makama sunar. Hizmet sağlayıcı orantısız yük gerekçesine dayanıyorsa değerlendirmesini hizmet değiştiğinde, makam istediğinde ve belirli aralıklarla yeniler. Erişilebilirliği iyileştirmek amacıyla dış kaynaktan fon alan aktör ise bu gerekçeye dayanamaz.

Ayrıca değerlendirmeyi direktifin VI. ekindeki ölçütlere göre yaparsınız; yani "pahalı geldi" gibi genel bir ifade yeterli değildir. Bizim önerimiz şudur: bu maddeyi tasarım kararlarınızın merkezine koymayın. Modern bir e-ticaret altyapısında erişilebilirliğin büyük kısmı doğru şablon, doğru bileşen ve doğru içerik alışkanlığıyla gelir; temel nitelik değişikliği gerektiren durumlar oldukça istisnaidir.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası denetimi ve yaptırımı kimin elinde?

Direktif denetimi üye devletlere bırakır. Her ülke hizmetlerin uyumunu kontrol eden makamları belirler ve kamuya duyurur. Hizmet uyumsuzsa sağlayıcı düzeltici önlem alır ve hizmeti sunduğu ülkelerin yetkili makamlarını bilgilendirir.

Yaptırımlar konusunda direktif, cezaların etkili, orantılı ve caydırıcı olmasını ister; uyumsuzluğun ciddiyetini ve etkilenen kişi sayısını hesaba katmasını da şart koşar. Somut ceza türü ve tutarı ise ulusal yasada yer alır ve ülkeden ülkeye farklılık gösterir. Bu yüzden yazımızda rakam vermiyoruz; satış yaptığınız ülkenin güncel düzenlemesini resmi kaynaktan kontrol edin.

Üstelik direktif, tüketicilerin ve ilgili kuruluşların ulusal mahkemeler ya da yetkili makamlar önünde işlem başlatabilmesini de öngörür. Kısacası risk yalnız resmi denetimden gelmez; şikâyetler de bir sürecin başlangıcı olabilir. Bu da erişilebilirlik sayfanızdaki iletişim kanalının neden gerçekten çalışması gerektiğini açıklar.

Kapsamda olup olmadığınızı hangi karar tablosuyla anlarsınız?

Aşağıdaki tablo, AB'ye satış yapan Türk işletmeleri için ilk değerlendirmeyi hızlandırmak amacıyla hazırladığımız bir özettir. Kesin hüküm değildir; sınırda kalan durumlarda bir hukukçuya danışın.

Tablodaki son satır özellikle önemlidir. Bugün yalnız Türkiye'ye satıyor olsanız bile, yakın gelecekte AB pazarına açılmayı düşünüyorsanız altyapıyı şimdiden erişilebilir kurmak, sonradan girişeceğiniz büyük bir yeniden tasarımdan çok daha ekonomiktir.

Uyum kontrol listesi: sitenizde neleri test etmelisiniz?

Kapsamda olduğunuzu düşünüyorsanız aşağıdaki sırayla ilerleyin. Liste bir başlangıç çerçevesidir; tam bir WCAG denetiminin yerini tutmaz.

1. Kritik yolları belirleyin: ana sayfa, kategori, ürün detayı, arama, sepet, üyelik, ödeme ve iletişim.
2. Her yolu yalnız klavyeyle baştan sona tamamlamayı deneyin; odak göstergesi her adımda görünsün.
3. Bir ekran okuyucuyla aynı yolları dinleyin; düğme ve bağlantı adları anlamlı olsun.
4. Tüm ürün görsellerinde alternatif metnin ürünü gerçekten tanımladığını kontrol edin.
5. Metin ve düğme kontrastını ölçün; yalnız renge dayanan uyarıları metinle destekleyin.
6. Form alanlarında görünür etiket, açık zorunlu alan işareti ve düzeltme yolu gösteren hata mesajı arayın.
7. Sayfayı büyüttüğünüzde içeriğin kaybolmadığını ve yatay kaydırma gerekmediğini doğrulayın.
8. Video ve animasyonlarda altyazı, durdurma ve otomatik oynatmayı kapatma seçeneklerini kontrol edin.
9. Ödeme ve kimlik doğrulama adımlarını, üçüncü taraf bileşenler dahil, aynı yöntemlerle test edin.
10. Erişilebilirlik bilgisini hazırlayın, satış koşullarından ve footer'dan bağlantı verin.

Böylece hem teknik açıkları hem de belge eksiklerini tek bir listede toplarsınız. Bulguları önem sırasına koyduğunuzda, ödeme ve üyelik gibi satışı doğrudan engelleyen sorunlar her zaman listenin başına gelmelidir.

Hangi işleri kendiniz yapabilir, hangilerini profesyonele bırakmalısınız?

İçerik tarafındaki işlerin çoğunu ekibiniz kendi başına yapabilir. Örneğin ürün görsellerine anlamlı alternatif metin yazmak, video altyazısı eklemek, başlıkları mantıklı bir sırayla kurmak ve bağlantı metinlerini "buraya" yerine açıklayıcı yapmak teknik bilgi gerektirmez.

Buna karşılık şablon ve bileşen düzeyindeki sorunlar farklıdır. Menünün klavyeyle çalışmaması, filtre panelinin ekran okuyucuya durum bildirmemesi, ödeme penceresinde odağın kaybolması veya tema renklerinin kontrastı yetersiz kalması, kod ve tasarım değişikliği ister. Bu işlerde yapılan küçük bir hata, bütün sayfalara aynı anda yansır.

Ayrıca test kısmı da uzmanlık ister. Otomatik tarayıcılar sorunların yalnız bir bölümünü yakalar; klavye ve ekran okuyucu ile elle test, hangi sorunun kullanıcıyı gerçekten durdurduğunu gösterir. Bu yüzden içerik alışkanlıklarını ekibinize kazandırmanızı, şablon ve test işini ise deneyimli bir ekibe bırakmanızı öneririz.

Müşteri desteği tarafında bir sohbet asistanı kullanıyorsanız onu da kapsam içinde düşünün. Bir yapay zeka sohbet asistanı klavyeyle açılıp kapanabilmeli, mesajları ekran okuyucuya duyurmalı ve kullanıcıyı bir pencerenin içinde hapsetmemelidir.

Yeni site mi kurmalısınız, mevcut siteyi mi iyileştirmelisiniz?

Bu kararı verirken üç soruya bakıyoruz. Birincisi, mevcut tema ya da altyapı erişilebilir bileşenlere izin veriyor mu? İkincisi, sorunlar birkaç şablonda mı yoğunlaşıyor, yoksa sitenin her yerine mi yayılıyor? Üçüncüsü, siteyi zaten yakın zamanda yenileme planınız var mı?

Sorunlar sınırlı sayıda şablonda toplanıyorsa iyileştirme genellikle yeterlidir. Ancak tema erişilebilir kurguya izin vermiyorsa, her yama yeni bir sorun doğurur; bu durumda yeniden tasarım daha hızlı ve daha temiz bir sonuç verir. Örneğin oda rezervasyonu alan bir otel sitesi bu ikilemi sık yaşar; rezervasyon akışını en baştan doğru kurmanın yolunu doğrudan rezervasyon getiren otel web sitesi tasarımı yazımızda anlattık.

Hangi yolu seçerseniz seçin, erişilebilirliği ayrı bir proje gibi değil, sitenin normal kalite ölçütü gibi ele alın. Yeni bir kampanya sayfası ya da yeni bir ödeme yöntemi eklendiğinde aynı kontrol listesini yeniden uygulayın. Böylece erişilebilirlik, zamanla aşınan bir proje çıktısı olmaktan çıkar ve sitenin her yeni parçasında kendiliğinden korunan bir alışkanlığa dönüşür.

AB pazarı için çok dilli bir mağazada neleri ayrıca kontrol etmelisiniz?

Türk ihracatçıların sitesi çoğu zaman birden fazla dilde yayında olur. Bu durumda erişilebilirlik kontrolünü yalnız Türkçe sürümde yapıp diğer dillere aynen kopyalamak yeterli değildir. Çünkü çeviri sırasında alternatif metinler boş kalabilir, düğme adları kısalabilir ya da hata mesajları yalnız bir dilde kalabilir.

Her dil sürümü için şu kontrolleri ayrıca yapmanızı öneririz:

• Sayfanın dil bilgisini doğru tanımlayın; ekran okuyucu metni hangi dilin kurallarıyla okuyacağını buradan anlar.
• Ürün görsellerinin alternatif metinlerini de çevirin; Almanca sayfada Türkçe açıklama kullanıcıya yardım etmez.
• Form etiketlerini, zorunlu alan uyarılarını ve hata mesajlarını o dilde, aynı açıklıkla yazın.
• Erişilebilirlik bilgisini satış yaptığınız her dilde yayımlayın ve satış koşullarının o dildeki sürümüne bağlayın.

Üstelik uzun Almanca kelimeler dar düğmelere sığmayabilir. Bu da metnin kesilmesine ya da büyütme sırasında taşmasına yol açar. Kısacası her dil, tasarımın küçük bir stres testidir ve bu testi yayından önce yapmak, şikâyet geldikten sonra düzeltmekten çok daha kolaydır.

Sürdürülebilir uyum için ekibinizde hangi düzeni kurmalısınız?

Direktif, hizmet sağlayıcının hizmetin uyumlu kalmasını sağlayacak prosedürleri kurmasını ister. Yani bir defa denetim yaptırıp rapor almak yetmez; hizmetin özellikleri, şartlar ya da standartlar değiştiğinde bu değişiklikleri hesaba katmanız gerekir.

Bunun için hafif ama düzenli bir yapı kurun:

• İçerik ekibine alternatif metin, başlık yapısı ve bağlantı metni için kısa bir yazım rehberi verin.
• Yeni şablon ya da eklenti yayına almadan önce klavye ve kontrast kontrolünü zorunlu adım yapın.
• Erişilebilirlik sayfasındaki iletişim kanalından gelen bildirimleri bir kayıt sisteminde izleyin.
• Belirli aralıklarla kritik yolları yeniden test edin ve sonuçları tarihleriyle saklayın.

Ayrıca kişisel veri tarafında yaptığınız düzenlemelerle erişilebilirlik sayfanızı birbirine bağlayın. Örneğin çerez bildirimi klavyeyle kapatılamıyorsa hem erişilebilirlik hem kullanıcı deneyimi açısından sorun yaratır; veri uyumu tarafını KVKK ve GDPR uyumlu web sitesi rehberimizde ele aldık.

Sonuç: bugün nereden başlamalısınız?

Özetle, AB'deki tüketicilere çevrimiçi satış yapan ve mikro işletme sınırını aşan bir Türk işletmesi için Avrupa Erişilebilirlik Yasası teorik bir konu değildir. Önce satış akışlarınızı ve şirket büyüklüğünüzü netleştirin, ardından kritik yolları klavye, ekran okuyucu ve kontrast açısından test edin, en sonunda erişilebilirlik bilgisini yayımlayın.

Bu işin içerik kısmını ekibiniz yürütebilir; ancak şablon, bileşen ve ödeme akışı tarafında deneyimli bir göz zaman kazandırır. Mevcut sitenizi WCAG 2.2 AA hedefiyle gözden geçirmek ya da AB pazarı için baştan erişilebilir bir mağaza kurmak istiyorsanız, Talha Aslan ve ekibinin web tasarım hizmeti kapsamında bu süreci birlikte planlayabiliriz. Hiçbir ekip yasal uyum garantisi veremez; ama doğru yöntemle riski ölçülebilir hale getirip sistemli biçimde azaltabilirsiniz.