Elektrikli Araç Şarj Hesaplama

Elektrikli araç şarj hesaplama nasıl yapılır, bu araç neyi hesaplar?

Elektrikli araç şarj hesaplama, bataryaya kaç kWh gireceğini, bunun için şebekeden kaç kWh ödeyeceğinizi ve şarjın ne kadar süreceğini bulmaktır. Üç sayı yeter: bataryanın kullanılabilir kapasitesi, başlangıç ve hedef yüzdesi, şarj gücü. Örneğin 60 kWh bataryayı %20'den %80'e çıkarmak bataryaya 36 kWh koyar. Kaybı da ekleyince 11 kW wallbox'ta bu şarj yaklaşık 3,5 saat sürer.

Aracı üç soruya cevap verecek şekilde kurduk:

• Tek şarj: süre, ödenen enerji, maliyet, eklenen menzil ve 100 km maliyeti.
• Karşılaştır: aynı şarjın ev prizinde, wallbox'ta, AC istasyonda ve DC'de kaç dakika sürdüğü ve kaç lira tuttuğu.
• Benzinle kıyas: 100 km maliyeti, başa baş elektrik fiyatı ve yıllık fark.

Menzili ya da tüketimi mil olarak biliyorsanız birim çevirici ile kilometreye çevirebilirsiniz; araç mi/kWh ve kWh/100 mi birimlerini de doğrudan kabul eder. Hesabın tamamı tarayıcınızda çalışır, değerleriniz sunucuya gitmez.

Şarj maliyeti neden bataryaya giren enerjiden fazla çıkar?

Prizden çekilen enerjinin tamamı bataryaya ulaşmaz. Aracın içindeki şarj cihazı alternatif akımı doğru akıma çevirirken ısı üretir; kablo, batarya yönetimi ve soğutma da pay alır. ADAC bu kaybı, şebekeden çekilen ama sürüşe kalmayan enerji olarak tanımlıyor ve ölçümlerinde şarj tipine göre çok farklı sonuçlar buldu:

• Ev prizinde (2,3 kW) kayıp %12,7 ile %24,2 arasında çıktı.
• 11 kW wallbox'ta kayıp %5,1 ile %7,0 arasında kaldı.
• DC hızlı şarjda toplam kayıp %5 ile %15 arasında; bunun yaklaşık %3'ü istasyonun içinde, gerisi batarya ısıtma ve soğutmasında.

Bu yüzden araç ödenen enerjiyi bataryaya giren ÷ (1 − kayıp) formülüyle bulur. Bazı hesaplayıcılar bataryaya giren enerjiyi (1 + kayıp) ile çarpar; %15 kayıpta bu yöntem ödenen enerjiyi yaklaşık %2 düşük gösterir. Ölçüm tablosunun tamamı ADAC şarj kaybı çalışmasında yer alıyor. Kaybın fatura üzerindeki payını görmek isterseniz yüzde hesaplama aracı işinizi görür.

Prizde, wallbox'ta ve istasyonda şarj süresi neden bu kadar farklı?

AC şarjda süreyi iki sınırdan küçük olanı belirler: prizin ya da istasyonun gücü ve aracın kendi AC şarj sınırı. Güç hesabı basittir. 230 V × 10 A yaklaşık 2,3 kW, 230 V × 32 A 7,4 kW, üç fazda 16 A 11 kW, üç fazda 32 A ise 22 kW eder.

Aracınız en fazla 11 kW alıyorsa 22 kW istasyon onu hızlandırmaz, çünkü araç 11 kW ile şarj olur. Bu durumda sonuç panelinde "Araç sınırı" rozetini görürsünüz. Aynı 36 kWh için süreler kabaca şöyle:

• Ev prizi: 18 saat 25 dakika, çünkü güç düşük ve kayıp yüksek.
• Tek fazlı wallbox: 5 saat 24 dakika.
• Üç fazlı wallbox ya da AC istasyon: 3 saat 29 dakika.
• DC 150 kW: yaklaşık 23 dakika.

Evde hangi gücü kullanabileceğinizi abonelik gücünüz ve tesisatınız belirler. Normal prizden düzenli şarj yapmayı düşünüyorsanız hattı ve prizi yetkili bir elektrikçiye kontrol ettirin; saatlerce yüksek akım çekmek eski tesisatı zorlayabilir.

DC hızlı şarjda süre neden %80'den sonra uzar?

DC hızlı şarjda araç, bataryayı korumak için gücü doluluğa göre ayarlar. Batarya boşken yüksek güç alır, doluluk arttıkça gücü düşürür; bu yüzden son yüzdeler çok daha yavaş dolar. ABD Enerji Bakanlığı'nın alternatif yakıt veri merkezi (AFDC) de DC şarj gücünün araca ve batarya doluluğuna göre değiştiğini belirtir.

Biz bu eğriyi dört bantla modelledik: %0-10 aralığında aracın tepe gücünün %75'i, %10-80 aralığında %62'si, %80-90 aralığında %35'i ve %90-100 aralığında %18'i. Her bantta istasyon gücü de tavan görevi görür. Katsayılar bir yaklaşımdır; araç modeli, batarya sıcaklığı ve ön ısıtma eğriyi değiştirir. Üreticinin açıkladığı %10-80 süresini Ek ayarlar bölümüne yazarsanız eğriyi o süreye göre ölçekleriz.

Örnek hesapta 60 kWh bataryanın %10'dan %80'e dolması 27 dakika sürüyor. Buna karşılık %80'den %100'e çıkmak tek başına yaklaşık 20 dakika ekliyor. Yolculukta %80'de ayrılıp bir sonraki istasyona geçmek çoğu zaman daha az bekletir; araç bu kazancı "%80'de bırakırsanız" satırında gösterir.

Şarj istasyonu fiyatları nasıl belirlenir, güncel fiyatı nereden görürsünüz?

Türkiye'de halka açık şarj fiyatını işletmeci serbestçe belirler, ama kurallar 23 Mart 2026'da değişti. Şarj Hizmeti Yönetmeliği'ndeki değişiklik şu maddeleri getirdi:

• İşletmeci fiyatı araca aktarılan enerji üzerinden TL/kWh olarak alır; faturada araca aktarılan kWh ayrıca yer alır.
• Bağlanma, işlem başlatma ya da ekipman kullanımı gibi adlarla ayrı bir bedel talep edemez.
• Rezervasyon ve işgaliye bedellerini internet sitesinde, dijital mecralarda ve istasyonda ilan eder.
• Halka açık istasyonlarda fiyat farkı yalnız AC, DC ve mobil istasyonlar arasında olabilir; konuma ve saate göre indirim ise serbesttir.
• DC ünitede batarya %85'e ulaşınca, önceden bilgi vermek şartıyla şarjı sonlandırabilir.

Yönetmelik, bütün şarj ağlarının fiyatlarını tek yerde yayımlayan bir serbest erişim platformunu da EPDK'ya görev olarak veriyor. Ev elektriğinde birim fiyatı faturanızdan ya da EPDK tarife tablolarından alabilirsiniz. Ek ayarlardaki ülke ortalaması ise Türkiye ve Avrupa ülkeleri için Eurostat'ın hane elektrik fiyatını getirir.

Elektrikli araç şarj hesaplama sonucunu benzinli araçla nasıl kıyaslarsınız?

Doğru kıyas için iki aracın 100 km maliyetini aynı birimle yan yana koyarsınız. Elektrikli tarafta formül şebeke tarafı tüketim × kWh fiyatıdır, benzinli tarafta ise litre tüketimi × litre fiyatı. Örnek değerlerle etiketinde 17 kWh/100 km yazan araç evde 3,00 ₺/kWh fiyatla 51,00 ₺ harcar. Aynı yolda 6,5 L/100 km yakan benzinli araç 60,00 ₺/L ile 390,00 ₺ harcar.

Benzinle kıyas kipi iki sayı daha verir:

• Başa baş elektrik fiyatı: elektrikli aracın benzinliyle aynı maliyete geldiği kWh fiyatı; örnekte 390,00 ÷ 17 = 22,94 ₺/kWh.
• Yıllık fark: 100 km farkı × yıllık yol ÷ 100; 15.000 km'de evde şarjla fark 50.850 ₺ eder.

Sonuç, nerede şarj ettiğinize çok bağlıdır. Aynı örnekte 100 km AC istasyonda 162,77 ₺, DC'de 193,26 ₺ tutar; istasyonda faturaya giren kayıp evdekinden az olduğu için tüketim etiketin biraz altında kalır. Benzinli aracın yolculuk maliyetini ayrıca görmek için yakıt hesaplama aracını, euro fiyatlı bir tarifeyi çevirmek için de euro hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Tüketim değerini nereden almalısınız: etiket mi, araç ekranı mı?

Tüketim değerinin kaynağı, şarj kaybının hesaba iki kez girip girmediğini belirler. Avrupa'daki WLTP ölçümü elektrik tüketimini şebekeden şarj edilen enerji üzerinden hesaplar. ABD'de EPA de etiket değerinin şarj kablosu ve araç içi şarj cihazındaki kayıpları kapsadığını, ölçümü duvardaki prize taşıdığını açıklar. Yani etiket değeri, referans bir AC şarjıyla şebeke tarafını gösterir.

Araç ekranındaki ortalama ise genellikle bataryadan çekilen enerjiyi gösterir ve şarj kaybını içermez. Bu yüzden araçta iki seçenek sunduk:

• Etiket (WLTP/EPA): değer referans AC şarjındaki kaybı içerir (varsayılan %10). Menzil için bu kaybı düşeriz; başka şarj noktasında maliyete yalnız aradaki kayıp farkını ekleriz.
• Araç ekranı: maliyet için değeri (1 − kayıp) ile böleriz, menzilde olduğu gibi kullanırız.

Bazı hesaplayıcılar bu ayrımı yapmaz ve etiket değerine kaybı bir kez daha ekler; sonuçta maliyet şişer. Gerçek kullanımda tüketim hıza, dış sıcaklığa ve klima kullanımına göre etiketten sapabilir. Birkaç haftalık ekran ortalamanız çoğu zaman en iyi kaynaktır.

Şarj işletmeleri ve bayiler bu hesabı pazarlamada nasıl kullanır?

Elektrikli araç almayı düşünen kişi önce iki şeyi merak eder: şarj ne kadar sürer, ne kadar tutar. Bu soruları cevaplayan bir hesaplayıcı, şarj ağı, bayi ya da wallbox kurulumu yapan firma için doğal bir giriş kapısıdır. Ziyaretçi kendi aracını ve tarifesini girer, sonucu paylaşır ve çoğu zaman bir sonraki adımı da sizin sitenizde atar.

Talha Aslan ve ekibi olarak bu tür etkileşimli içerikleri arama niyetiyle eşleştiriyoruz. Etkileşimli öğelerin neden işe yaradığını etkileşimli web tasarım öğeleri yazısında, istasyonun haritada öne çıkmasını da Google Haritalar SEO rehberinde anlattık. "Şarj istasyonu" ya da "wallbox kurulumu" arayan kişiye doğrudan ulaşmak isterseniz Google Ads yönetimi hizmetimize göz atın.