IP Sorgulama (IP Adresi Konum & ISS)

IP sorgulama nedir, bu araç size ne gösterir?

IP sorgulama, bir IP adresinin hangi ülkeye, hangi servis sağlayıcıya ve hangi ağa (ASN) ait olduğunu kayıt veri tabanlarından okumaktır. Bir reklam tıklamasının, bir form gönderiminin ya da sunucu logundaki bir isteğin kaynağını anlamak için ilk baktığım yer burasıdır. Bu araç tek sorguda şunları verir:

• Konum: ülke, bölge, şehir ve yaklaşık koordinat.
• Ağ: servis sağlayıcı (ISS), kuruluş ve ASN numarası.
• Zaman: saat dilimi ve o bölgenin şu anki yerel saati.
• Tür: adresin genel mi, iç ağ mı yoksa ayrılmış bir aralıkta mı olduğu.

Sorguyu sunucumuz değil, tarayıcınız yapar. Araç genel bir adresi önce ipwho.is servisine sorar; yanıt gelmezse sırayla ipapi.co ve ipinfo.io devreye girer. Bu nedenle sorguladığınız adres sunucumuza hiç ulaşmaz. Kendi bağlantınızın ayrıntılarını görmek istiyorsanız alanı boş bırakın ya da IP adresim aracını açın.

IP adresinin konumu ne kadar doğrudur?

Kısa cevap: ülke düzeyinde çok iyi, şehir düzeyinde değişken. Konum veri tabanı sağlayıcısı MaxMind, ülke düzeyindeki doğruluğu genel olarak yüzde 99'un üzerinde, şehir düzeyindekini ise yüzde 20 ile 75 arasında veriyor. Yani sorgudaki şehir bir tahmindir; kişinin bulunduğu yer değildir.

Sapmanın en sık nedenleri şunlar:

• Kayıt merkezi: operatör bir IP bloğunu genel müdürlüğünün bulunduğu şehirde kaydedebilir.
• Mobil ağ: MaxMind'a göre mobil IP'ler çoğu zaman geniş bir bölgeye düşer; aynı adres yüzlerce kilometre uzaktaki kullanıcılar arasında el değiştirebilir.
• VPN ve proxy: sonuç kişinin değil, VPN sunucusunun konumunu gösterir.
• Anycast: 8.8.8.8 gibi adresler dünyanın birçok noktasından aynı anda yanıt verir; konum yalnız kayıt bilgisini yansıtır.

Farklı servislerin aynı IP için farklı şehir göstermesi de bundandır. Örneğin 8.8.8.8 için bir servis San Jose, diğeri Mountain View diyebilir; ülke ve ASN ise aynı kalır. Bu yüzden reklam hedeflemesi veya dolandırıcılık kontrolü gibi kararlarda şehri değil, ülkeyi ve ağı esas alıyorum.

Özel IP ile genel IP arasındaki fark nedir?

İnternette yönlendirilen her adres tektir ve bir operatöre kayıtlıdır; buna genel IP diyoruz. Evinizdeki modem ise cihazlarınıza 192.168.1.x gibi özel adresler dağıtır. RFC 1918 bu iş için üç blok ayırır: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 ve 192.168.0.0/16. Aynı adresler milyonlarca evde tekrar ettiği için internette karşılıkları yoktur; modem de NAT ile hepsini tek bir genel IP arkasında toplar.

Operatörler IPv4 sıkıntısı yüzünden bir katman daha ekliyor. RFC 6598'in ayırdığı 100.64.0.0/10 bloğu, CGNAT denen düzende birçok aboneyi aynı genel IP'nin arkasına koyar. Modeminizin arayüzünde 100.64 ile 100.127 arasında başlayan bir WAN adresi görüyorsanız siz de bu düzendesiniz; yani genel IP'nizi başka abonelerle ortak kullanıyorsunuz.

Araç bu aralıkları tarayıcınızda tanır ve dış servise hiç sormaz. Onun yerine bloğu, standardını, ilk ve son adresini ve blok boyutunu gösterir. IPv6 tarafında aynı rolü fc00::/7 (ULA) ve fe80::/10 (link-local) üstlenir. Bağlantınızın IPv6 desteğini merak ediyorsanız IPv6 testi aracına da bakabilirsiniz.

ASN ve ISS bilgisi reklam trafiğinde neyi anlatır?

ASN, bir ağın internetteki kimlik numarasıdır. Bölgesel internet kayıt kuruluşları (Avrupa ve Orta Doğu için RIPE NCC, Kuzey Amerika için ARIN gibi beş kuruluş) hem IP bloklarını hem de ASN'leri dağıtır. Bu yüzden bir IP'nin ASN'sine bakmak, trafiğin ev bağlantısından mı yoksa bir veri merkezinden mi geldiğini çoğu zaman tek bakışta söyler.

Google Ads hesaplarında şüpheli bir tıklama dalgası gördüğümde şu sırayı izliyorum:

1. Sunucu logundan ya da form kayıtlarından ilgili IP'leri topluyorum.
2. Her birini burada sorgulayıp ASN ve ISS'e bakıyorum; aynı hosting ağından gelen seri tıklamalar ilk işarettir.
3. Google'ın kendi süzgecini kontrol ediyorum. Google Ads Yardım'a göre Google, ay kapanmadan tespit ettiği geçersiz tıklamaları faturadan kendisi düşer; bunları kampanya tablosuna ekleyeceğiniz Geçersiz tıklamalar sütununda görürsünüz.
4. Örüntü netse IP hariç tutma listesi kuruyorum. Kampanya başına en fazla 500 IP hariç tutabilirsiniz; hesap düzeyindeki liste ise Performance Max dahil tüm kampanyaları kapsar.

Tek başına IP engellemek çoğu zaman yetmez; asıl işi ölçüm ve kampanya kurgusu görür. Bu analizi ekibimle düzenli yaptığımız hizmetin ayrıntıları Google Ads yönetimi sayfasında.

Sunucu loglarında gerçek ziyaretçi IP'si nasıl bulunur?

Siteniz Cloudflare gibi bir CDN'in ya da bir yük dengeleyicinin arkasındaysa, logdaki IP çoğu zaman ziyaretçinin değil ara sunucunun adresidir. Bu IP'yi sorguladığınızda ASN olarak CDN'in ağını görürsünüz; ilk ipucu budur. Gerçek adres, proxy'nin eklediği bir başlıkta durur:

• X-Forwarded-For: virgülle ayrılmış liste; en soldaki değer istemci, en sağdaki en son proxy'dir.
• CF-Connecting-IP: Cloudflare'in tek değerle ilettiği ziyaretçi adresi.
• Forwarded: aynı işin standart başlığı; daha az yaygındır.

Burada dikkatli olun: MDN açıkça uyarıyor, güvendiğiniz bir proxy'nin eklemediği her değer sahte olabilir. Hız sınırı ya da IP engeli gibi güvenlik kararlarında yalnız kendi proxy'nizin yazdığı değeri kullanın. Log satırından port ekli adres (203.0.113.7:51234) ya da köşeli parantezli IPv6 kopyalarsanız araç fazlalığı kendisi temizler.

Elinizde adres yerine alan adı varsa önce DNS sorgulama ile IP'sini bulun. Logları hangi araçlarla okuduğumu da trafik analizi araçları yazısında anlattım.

IP sorgulama ve KVKK: IP adresi kişisel veri midir?

Çoğu durumda evet, en azından öyle ele almanız gerekir. KVKK'nın 3. maddesi kişisel veriyi kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi diye tanımlar. IP adresi tek başına bir isim söylemez; ancak operatör kayıtları veya site içi hesaplarla birleşince kişiyi belirlenebilir kılar. Avrupa'da GDPR'ın 30. gerekçesi de IP adreslerini çevrim içi tanımlayıcılar arasında açıkça sayar.

Pratikte bunun iki sonucu var:

• Log ve form kayıtları: sitenizin topladığı IP'leri aydınlatma metninizde belirtin, saklama süresini tanımlayın ve süre dolunca silin.
• Analitik: Google Analytics 4 IP adreslerini kaydetmez ve saklamaz; bu yüzden eski Universal Analytics'teki IP maskeleme ayarına GA4'te gerek kalmadı.

Bu araç bir IP'yi sunucumuzda işlemez; ancak sorguladığınız genel adres, sonucu veren dış servise gider. İç ağ adresleri ise tarayıcınızdan hiç çıkmaz. Müşteri IP'lerini toplu analiz edecekseniz bunu kendi hukuki dayanağınızla yapın ve kritik işlemlerde güncel mevzuatı kontrol edin. Uyumlu bir sitenin teknik tarafını KVKK ve GDPR uyumlu web sitesi rehberinde topladım.

IPv4 ve IPv6 sorgusunda ne değişir?

IPv4 adresi nokta ile ayrılmış dört sayıdan oluşur ve her sayı 0 ile 255 arasındadır. IPv6 ise iki nokta ile ayrılmış sekiz adet 16 bitlik gruptan oluşur; art arda gelen sıfır gruplarını bir kez :: ile kısaltabilirsiniz. Araç iki biçimi de kabul eder ve IPv6 sonucunu RFC 5952'nin önerdiği kısa yazımla gösterir. Örneğin 2001:0db8:0000:0000:0000:0000:0000:0001 yazarsanız sonuçta 2001:db8::1 görürsünüz.

Kendi IP'nizi sorguladığınızda IPv6 bir adres görmeniz de normaldir. Bağlantınız iki protokolü birden destekliyorsa tarayıcı çoğu zaman IPv6'yı seçer. Üstelik birçok cihaz gizlilik için geçici IPv6 adresleri üretir ve bunları belirli aralıklarla değiştirir; dolayısıyla bugün gördüğünüz adres yarın farklı olabilir.

Reklam tarafında bunun pratik bir sonucu var. Operatörler ev bağlantılarına çoğu zaman tek bir IPv6 adresi değil, /56 ya da /48 gibi geniş bir blok verir. Bu nedenle tek bir IPv6 adresini engellemek, aynı evden gelen bir sonraki tıklamayı durdurmayabilir. Şüpheli trafikte adrese değil, ağa ve ASN'ye bakmanızı bu yüzden öneriyorum.