Site Çöktü mü? Erişim Testi

Site çöktü mü, yoksa sorun sizde mi?

Site çöktü mü sorusu aslında iki soruyu birden sorar: site herkes için mi kapalı, yoksa yalnız sizin cihazınızda mı açılmıyor? Bu araç adresi Fransa'daki sunucumuzdan dener ve cevabı tek kelimede bırakmaz. Önce alan adının DNS'te çözülüp çözülmediğine, sonra sunucunun bağlantıyı kabul edip etmediğine, SSL sertifikasına ve HTTP durum koduna bakar. Ardından sorunun nerede olduğunu ve kimin ne yapması gerektiğini söyler.

Benzer araçların çoğu yalnız açık ya da kapalı der. Ancak müşteri sitelerinde bir kesinti yaşadığımızda benim ilk sorum hep aynıdır: zincir hangi halkada koptu? Web tasarım projelerimde yayın sonrası kontrolleri bu sırayla yapıyorum, araç da aynı sırayı izliyor.

• Açık: site çalışıyor, sorun büyük olasılıkla sizde.
• Yavaş ya da Kısmen: site yanıt veriyor ama bir engel var.
• Kapalı: site bizden de açılmıyor, sorun sitede.

Site çöktü mü sorusunun cevabı neden tek kelime değil?

Bir site dışarıdan beş farklı noktada bozulabilir ve her birinin çözümü ayrıdır. Bu yüzden araç sonucu beş halkalı bir zincir olarak gösterir:

1. DNS: alan adı bir IP adresine çözülüyor mu? Süresi dolan alan adında zincir burada kopar.
2. Bağlantı: sunucu 443 ya da 80 portunda bağlantıyı kabul ediyor mu?
3. SSL/TLS: sertifika geçerli mi, el sıkışma tamamlanıyor mu?
4. HTTP yanıtı: sunucu 200 mü, 404 mü, 503 mü döndürüyor?
5. İçerik: gelen sayfa gerçek site mi, yoksa bakım, askı ya da park sayfası mı?

Arada kalan durumlar da en az kapalı bir site kadar önemlidir. Örneğin birçok büyük site otomatik kontrolleri bot korumasıyla durdurur; araç bu doğrulama sayfasını tanır ve siteyi kapalı saymaz. Benzer şekilde hosting hesabı askıya alınan bir site teknik olarak 200 döndürür, ama ziyaretçi yalnız askı sayfasını görür.

Kontrolün tek noktadan yapıldığını da açıkça söyleyeyim. Bölgesel bir sorun için Farklı ülkelerden de dene düğmesi check-host.net üzerinden, Türkiye dahil dört ülkeden ayrıca istek gönderir.

Site bende açılmıyor ama herkeste açılıyorsa ne yapmalısınız?

Araç siteyi açık buluyorsa sorun büyük olasılıkla sizin tarafınızdadır. Sahada en sık gördüğüm neden eski DNS önbelleğidir: site sunucu değiştirdiğinde cihazınız bir süre eski IP adresine gitmeye devam eder. Sırayla şunları deneyin:

• DNS önbelleğini temizleyin: Windows'ta Komut İstemi'ne ipconfig /flushdns, macOS'ta Terminal'e sudo dscacheutil -flushcache; sudo killall -HUP mDNSResponder yazın. Chrome'da chrome://net-internals/#dns sayfasındaki Clear host cache düğmesi tarayıcının kendi önbelleğini boşaltır.
• Başka bir ağ deneyin: Wi-Fi'yi kapatıp mobil veriyle açın. Açılıyorsa sorun modemde, internet sağlayıcınızda ya da şirket ağındadır.
• Eklentileri kapatın: reklam engelleyiciler bazen bir siteyi tümüyle bozar.
• DNS sunucusunu değiştirin: 1.1.1.1 (Cloudflare) ya da 8.8.8.8 (Google) çoğu yerel sorunu aşar.

Türkiye'de bir de erişim engeli ihtimali var. İdari erişim engeli uygulanan sitelerde BTK'nın Site Bilgileri Sorgu sayfası bunu gösterir. Alan adının kime kayıtlı olduğunu merak ediyorsanız Whois sorgulama aracına da bakabilirsiniz.

502, 503, 504 ve diğer sunucu hataları ne anlatır?

5 ile başlayan kodlar sorunun sunucuda olduğunu söyler; yani ziyaretçinin yapabileceği tek şey beklemektir. HTTP'nin güncel tanımı olan RFC 9110 bu kodları şöyle ayırır:

• 500: sunucu beklenmeyen bir durumla karşılaştı. Çoğu zaman bir eklenti, tema ya da kod hatasıdır.
• 502: ağ geçidi ya da proxy olarak çalışan sunucu, arkadaki sunucudan geçersiz yanıt aldı. Nginx önündeki PHP uygulaması çöktüğünde tipik olarak bunu görürsünüz.
• 503: sunucu geçici aşırı yük ya da planlı bakım yüzünden isteği karşılayamıyor. Sunucu isterse Retry-After başlığıyla ne kadar beklemeniz gerektiğini de söyler.
• 504: ağ geçidi arkadaki sunucudan zamanında yanıt alamadı.

Site Cloudflare arkasındaysa 520 ile 526 arasındaki kodlar da çıkar. Bunlar Cloudflare'in çalıştığını, sorunun asıl sunucuda olduğunu gösterir. Örneğin 521, asıl sunucunun Cloudflare'den gelen bağlantıyı reddettiği anlamına gelir; 522 ise bağlantının zaman aşımına uğradığını söyler. Araç Cloudflare imzasını yanıt başlıklarından tanır ve her kod için ayrı açıklama verir.

Siteniz çöktüyse ilk 15 dakikada neleri kontrol etmelisiniz?

Kendi sitenizin çöktüğünü fark ettiğinizde panik yerine sıralı bir kontrol listesi işe yarar. Müşteri sitelerinde benim izlediğim sıra şu:

1. Sonucu okuyun: araç DNS, bağlantı ya da 5xx diyorsa sorunun katmanını zaten bilirsiniz.
2. Alan adı süresi: DNS kaydı yoksa önce Whois ile bitiş tarihine bakın. Süresi dolmuş bir kredi kartı yüzünden yenilenmeyen alan adına sahada tahmin ettiğinizden sık rastlıyorum.
3. DNS kayıtları: A ve AAAA kayıtlarının doğru sunucuyu gösterdiğini DNS sorgulama ile doğrulayın.
4. Sertifika: tarayıcı uyarısı varsa SSL sorgulama sertifikanın süresini ve zincirini gösterir.
5. Sunucu günlüğü: 500 ve 502 hatalarında cevap neredeyse her zaman error_log dosyasındadır.

Ayrıca son değişikliği hatırlayın. Benim gördüğüm kesintilerin çoğu bir güncellemeden, yeni bir eklentiden ya da DNS taşımasından hemen sonra başladı. Değişikliği geri almak çoğu zaman sorunu kökünden bulmaktan daha hızlıdır; kök nedeni site ayağa kalktıktan sonra ararsınız.

Kesinti Google sıralamanızı etkiler mi?

Kısa bir kesinti genellikle iz bırakmaz, ama süresi uzadıkça risk büyür. Google Search Central belgelerine göre 5xx ve 429 yanıtları Google tarayıcılarının taramayı geçici olarak yavaşlatmasına yol açar. Dizindeki adresler bir süre korunur; hata devam ederse zamanla dizinden düşer. Sunucu yeniden 2xx döndürmeye başladığında tarama hızı da kademeli olarak geri gelir.

Planlı bakımda doğru yöntem de belli. Google, siteyi acilen 1-2 günlüğüne kapatmanız gerekiyorsa içeriğin yerine 503 durum kodlu bir bilgi sayfası göstermenizi öneriyor. Aynı bakım sayfasını 200 koduyla gösterirseniz Google onu sitenizin gerçek içeriği gibi değerlendirebilir. Daha uzun işlerde siteyi kapatmak yerine işlevleri kısıtlamak daha güvenlidir.

Bu yüzden kesintiyi fark ettiğiniz anda Search Console'daki tarama istatistiklerine de bakın; sunucu hatalarının ne zaman başladığını orada görürsünüz. Konuyu daha geniş ele almak isterseniz teknik SEO rehberimde sunucu yanıtlarının sıralamaya etkisini anlattım.

Kesintileri kullanıcılarınızdan önce nasıl fark edersiniz?

En kötü senaryo, sitenizin kapandığını bir müşterinizden öğrenmektir. Bunu önlemek için birkaç basit alışkanlık yeterli:

• Otomatik izleme kurun: ücretsiz uptime servisleri siteyi birkaç dakikada bir kontrol eder ve kapandığında e-posta gönderir. Bu araçtaki Otomatik izle düğmesi ise yalnız sayfa açıkken çalışır; kısa bir kesintiyi takip etmek için uygundur.
• Alan adını otomatik yenilemeye alın: kayıt firmasındaki kartın güncel olduğunu yılda bir kontrol edin.
• Sertifika yenilemesini izleyin: otomatik yenileme sessizce bozulabilir, kalan günü düzenli sorgulayın.
• Değişiklikten sonra test edin: her güncellemeden sonra ana sayfayı, formları ve ödeme adımını tek tek açın.

Son kontroller çizelgesi burada da yardımcı olur. Araç bir adres için son 24 saatteki kontrolleri saat, durum ve süreyle gösterir; böylece kesintinin ne zaman başladığını kabaca görürsünüz. Sayfanın eski bir kopyasına ihtiyacınız varsa Site Geçmişi aracı İnternet Arşivi kayıtlarını açar. Sık çöken bir site ise çoğu zaman altyapının elden geçmesi gerektiğini söyler; yavaşlık da işin içindeyse site hızının SEO'ya etkisi yazıma göz atın.