Bileşik Faiz Hesaplama

Bileşik faiz hesaplama nedir, basit faizden farkı ne?

Bileşik faiz hesaplama, paranızın yalnız ana para üzerinden değil, önceki dönemlerde kazandığı getiri üzerinden de büyüdüğü durumda son tutarı bulmaktır. Basit faizde her yıl aynı tutarı kazanırsınız; bileşik faizde ise getiri de getiri doğurur. Bu yüzden büyüme doğrusal değil, üsteldir ve süre uzadıkça fark büyür.

Örnek bir hesapla farkı görelim. 10.000 ₺ yıllık %7 basit faizle 20 yılda 24.000 ₺ olur. Aynı para %7 efektif bileşik getiriyle 38.696,84 ₺ eder; yani fazladan 14.696,84 ₺ tamamen getirinin getirisinden gelir. İlk 10 yılın sonunda tutar 19.671,51 ₺ iken ikinci 10 yılda büyüme ivme kazanır.

Aracı yaparken hesabı bu formüllerle sınırlamadım. Her ayı ayrı ayrı yürüttüğüm için düzenli katkıyı, katkı artışını, vergiyi ve enflasyonu aynı planda birleştirebilirsiniz. Ayrıca yüzde işlemlerini hızlıca kontrol etmek isterseniz yüzde hesaplama aracı da işinize yarar.

Bileşik faiz hesaplama aracı hangi kararlarda işinize yarar?

Bu aracı en çok, bir birikim kararını rakamla görmek istediğinizde kullanırsınız. Bir bankanın mevduat teklifini, bir fonun beklenen getirisini ya da çocuğunuz için açacağınız eğitim birikimini aynı ekranda karşılaştırabilirsiniz. Özellikle şu sorulara hızlı cevap verir:

• Ne kadar birikir? Başlangıç parası, aylık katkı, getiri ve süreyle son değer.
• Ne kadar biriktirmeliyim? Hedef tutara ulaşmak için gereken aylık ya da yıllık katkı.
• Ne zaman ulaşırım? Bugünkü katkınızla hedefe kaç yıl kaç ayda varacağınız.
• Gerçekte ne kadar eder? Enflasyon sonrası bugünkü parayla değer.

Vadeyi gün olarak konuşan teklifler için başlangıç ve bitiş tarihi arasındaki süreyi gün hesaplama aracıyla bulup ay olarak girebilirsiniz. Böylece 92 günlük ya da 181 günlük vadeleri de aynı mantıkla karşılaştırırsınız.

Öte yandan araç bir yatırım tavsiyesi vermez. Getiri alanına yazdığınız oran bir varsayımdır; farklı oranlarla birkaç senaryo çalıştırıp aralığı görmek, tek bir sayıya güvenmekten daha sağlıklıdır.

Efektif getiri mi, nominal faiz mi seçmelisiniz?

İki seçenek aynı yıllık oranı farklı okur. Nominal faiz, bankanın duyurduğu yıllık orandır; banka bunu faiz ekleme sayısına bölerek her döneme uygular. Efektif getiri ise bir yılın sonunda gerçekten oluşan büyümedir. Örneğin yıllık %6 nominal faiz aylık eklenirse efektif getiri %6,17 olur; günlük eklemede fark biraz daha büyür.

Pratikte şöyle seçebilirsiniz:

• Banka mevduatı ve vadeli hesap: Nominal faizi seçin ve faizin ne sıklıkla eklendiğini belirtin (aylık, üç aylık, yıllık, günlük).
• Fon, ETF ve hisse sepeti: Efektif yıllık getiriyi seçin; fonlar getiriyi zaten yıllık bileşik oran olarak raporlar.
• Emin değilseniz: Kaynağınız "yıllık getiri" diyorsa çoğunlukla efektif orandır.

Yıllık ve üç aylık eklemede araç, ay içindeki faizi bankaların yaptığı gibi basit faizle biriktirir ve dönem sonunda ana paraya ekler. Bu yüzden dönem ortasında yatırdığınız katkı, o dönemin faizinden yalnız kaldığı gün kadar pay alır. Kısacası sonucu banka hesap özetinize yakın görmek istiyorsanız ekleme sıklığını doğru seçmeniz yeterlidir.

Mevduatta stopaj ve enflasyon sonucu nasıl değiştirir?

Brüt faizle yaptığınız hesap, eline geçecek tutarı olduğundan yüksek gösterir. Türkiye'de TL mevduat faizinden bankalar stopaj keser; Temmuz 2025'teki Cumhurbaşkanı kararından bu yana oran vadesiz ve 6 aya kadar vadede %17,5, 1 yıla kadar %15, daha uzun vadede %10'dur. Oranlar kararla değişebilir; hesaplamadan önce bankanızdan güncel oranı teyit edin.

Stopajı iki yolla ekleyebilirsiniz. Aylık yenilenen hesapta net faizi girin: %40 brüt faiz ve %17,5 stopajda net oran %40 × 0,825 = %33 olur. Tek vadeli, sonda ödenen faizde ise vergi alanından özel oranı seçip vergilendirmeyi satışta olarak ayarlayın. Örnek tablodaki 3. ve 4. satır bu iki yolun farkını gösterir.

Enflasyon ise ikinci büyük filtredir. Reel değer, net son tutarın bugünkü satın alma gücüdür ve araç bunu net tutar ÷ (1 + enflasyon)^yıl ile hesaplar. Getiriniz enflasyonun altında kalırsa, hesap bakiyeniz artsa bile gerçek servetiniz azalır. Dolayısıyla enflasyon alanını boş bırakmamanızı, kendi beklentinizi yazmanızı öneririm.

Almanya ve Avusturya'da birikimin vergisi nasıl işler?

Avrupa'da yaşıyor ya da orada yatırım yapıyorsanız vergi seçenekleri sonucu gerçeğe yaklaştırır. Almanya sermaye gelirinden %25 Abgeltungsteuer ve bunun %5,5'i kadar dayanışma vergisi alır; toplam oran %26,375'tir. Kilise vergisi ödüyorsanız bu oran %27,8186 veya %27,9951'e çıkar. Bekâr kişide yıllık 1.000 €, ortak beyanlı evlilerde 2.000 € sermaye geliri vergisizdir.

Biriktiren ETF'lerde Almanya ayrıca her yıl Vorabpauschale adlı asgari bir getiriyi vergilendirir: yıl başı değer × Basiszins × 0,7, en çok o yılın değer artışı. Basiszins 2026 için %3,20'dir. Hisse fonlarında getirinin %30'u vergiden muaftır. Satışta ise vergisini önceden ödediğiniz Vorabpauschale kazançtan düşer; böylece aynı gelire iki kez vergi ödemezsiniz.

Avusturya'da KESt oranı banka mevduatı faizinde %25, fon, hisse ve diğer sermaye gelirlerinde %27,5'tir ve yıllık muafiyet yoktur. Araçta her yıl ya da satışta vergilendirme arasında seçim yaparak iki sınırı görebilirsiniz. Fonların gerçek vergisi yıllık bildirilen ausschüttungsgleiche Erträge tutarına bağlıdır; bu yüzden sonucu bir tahmin aralığı olarak okuyun.

Hedef modunda gereken aylık birikimi nasıl bulursunuz?

Hedef sekmesinde önce ulaşmak istediğiniz tutarı yazarsınız. Ardından başlangıç sermayesi, getiri ve süreyi girersiniz; araç gereken aylık katkıyı büyük rakamla gösterir. Örnek hesap: 10.000 ₺ başlangıçla, %7 efektif getiriyle 20 yılda 250.000 ₺'ye ulaşmak için ayda 416,33 ₺ biriktirmeniz gerekir.

Aynı ekranda ikinci bir cevap daha alırsınız. Katkı alanına bugün ayırabildiğiniz tutarı yazarsanız, araç bu katkıyla hedefe ne zaman ulaşacağınızı ay ay arar. Örneğin ayda 200 ₺ ile aynı hedefe 27 yıl 3 ayda varırsınız. Böylece katkıyı artırmak mı, süreyi uzatmak mı daha gerçekçi, rahatça karşılaştırırsınız.

Hedefi bugünün parasıyla düşünüyorsanız "Hedef bugünün parasıyla" kutusunu işaretleyin. Araç hedefi enflasyonla geleceğe taşır ve gereken katkıyı buna göre bulur. Vergi seçtiğinizde ise net sonucu hedefe eşitleyen katkıyı ikiye bölme aramasıyla hesaplar. Üstelik yıllık katkı artışı girerseniz gösterilen tutar ilk yılın katkısıdır.

Bileşik büyüme işinizde nerede karşınıza çıkar?

Bileşik faiz yalnız bankada değil, işletmenin büyümesinde de çalışır. Dijital pazarlamada en net örneği organik trafiktir. Reklam bütçesi durduğunda gelen ziyaretçi de durur; sağlam içerik ve teknik altyapı ise her ay bir öncekinin üstüne koyar. Bu yüzden SEO yatırımının ilk aylarda yavaş, sonra hızlanan bir eğri çizdiğini sık görürüm; SEO'nun ne kadar sürede sonuç verdiğini anlattığım yazıda bu eğriyi ayrıntılı ele aldım.

Aynı mantıkla bütçe kararlarını da okuyabilirsiniz. Ücretli reklamın getirisi hızlıdır ama birikmez; organik büyüme yavaştır ama birikir. İkisini nasıl dengelediğimi organik büyüme mi, ücretli reklam mı yazısında paylaştım. Reklam tarafında kârlılığı ölçmek için ROAS hesaplayıcı iyi bir başlangıçtır.

Sitenizin organik trafiğini bileşik büyüyen bir varlığa dönüştürmek istiyorsanız SEO danışmanlığı sayfasında nasıl çalıştığımı görebilirsiniz.