Koordinat Hesaplama ve Dönüştürme

Koordinat hesaplama nedir, bu araç hangi dönüşümleri yapar?

Koordinat hesaplama, bir noktanın enlem ve boylamını farklı yazım biçimleri arasında çevirmek ve iki nokta arasındaki mesafeyi, yönü ya da orta noktayı bulmaktır. Aynı nokta haritada, GPS cihazında ve bir planda farklı görünebilir. Örneğin Galata Kulesi Google Haritalar'da 41.02562, 28.97417 olarak, bir ders kitabında 41° 1' 32" K olarak, bir arazi planında ise UTM metreleriyle karşınıza çıkar.

Araç iki kipte çalışır:

• Dönüştür: Ne yapıştırırsanız okur; ondalık derece, derece dakika saniye (DMS), ondalık dakika (DDM), UTM, Google Haritalar bağlantısı ya da geo: adresi. Ardından tüm biçimleri, hassasiyeti ve harita bağlantılarını tek ekranda verir.
• İki nokta: Küresel model (haversine) ve WGS84 elipsoidi (Vincenty) ile mesafeyi, başlangıç ve varış yönünü, orta noktayı hesaplar.

Hesaplar tarayıcınızda çalışır; koordinatınız ya da konumunuz sunucuya gitmez. Uzunluk ya da alan birimi çevirmek için birim çevirici aracımıza bakabilirsiniz. Araç GPS ve web haritalarının kullandığı WGS84 sistemiyle sınırlıdır; tapu ve pafta sistemlerini bu sayfada çevirmez.

Ondalık derece, derece dakika saniye ve ondalık dakika arasındaki fark nedir?

Üç biçim de aynı açıyı anlatır; fark yalnız dakika ve saniyeyi nasıl yazdığınızdadır. Bir derece 60 dakika, bir dakika 60 saniyedir. Bu yüzden 41,5 derece ile 41° 30' aynı değerdir.

• Ondalık derece (DD): 41.02562, 28.97417. Haritalar, yazılımlar ve yapısal veri bu biçimi ister; güney ve batı eksi işaret alır.
• Derece dakika saniye (DMS): 41° 1' 32,23" K, 28° 58' 27,01" D. Harita, arazi ve eğitim metinlerinde yaygındır.
• Ondalık dakika (DDM): N 41° 01.537 E 028° 58.450. Denizcilik, havacılık ve geocaching bu biçimi sever; çünkü bir enlem dakikası yaklaşık bir deniz miline, yani 1.852 metreye denk gelir.

Uluslararası yazım yarımküre için N, S, E, W harflerini kullanır; Türkçe metinler ise K, G, D, B harflerini tercih eder. Araç iki yazımı da okur ve Gösterim seçeneğiyle istediğinizi üretir. Google Haritalar'a yapıştıracaksanız uluslararası yazımı seçin; Google'ın yardım sayfası da örneklerini bu biçimde verir.

Koordinat hesaplama ile iki nokta arasındaki mesafeyi nasıl bulursunuz?

Koordinat hesaplama aracının iki nokta kipi mesafeyi iki yolla bulur. İlki haversine formülüdür: Dünya'yı bir küre sayar ve iki nokta arasındaki büyük daire yayını ölçer. Aracımız ortalama yarıçap olarak 6.371,0088 km kullanır. Formül basittir; ancak Movable Type'ın notuna göre küresel modelin hatası tipik olarak yüzde 0,3'e kadar çıkar.

İkincisi, Vincenty'nin 1975'te yayımladığı yöntemdir ve WGS84 elipsoidi üzerinde çalışır. Dünya kutuplarda basık olduğu için elipsoit sonucu daha doğrudur; Movable Type bu yöntemin doğruluğunu 0,5 milimetre düzeyinde verir. Nadir bir durum da var: neredeyse karşıt noktalarda yöntem sonuca ulaşamaz. Araç bunu fark eder ve küresel sonucu bir uyarıyla gösterir.

Örneğin Galata Kulesi ile Anıtkabir arası küresel modelde 348,86 km, elipsoitte 349,58 km çıkar; fark 717 metredir. Bu değer kuş uçuşudur. Karayolu daha uzundur; yol masrafını yakıt hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

Başlangıç yönü ve orta nokta neden haritadaki düz çizgiyle aynı değildir?

Düz bir kâğıt haritada iki nokta arasına cetvelle çizgi çekersiniz. Küre üzerinde ise en kısa yol büyük daire yayıdır ve bu yol pusula yönünü sürekli değiştirir. Bu yüzden araç iki yön verir: başlangıç yönü, yola çıkarken tutmanız gereken açıdır; varış yönü ise hedefe varırken yöneldiğiniz açıdır.

Örneğin Galata Kulesi'nden Berlin'deki Brandenburger Tor'a giden en kısa yol 322,5 derece, yani kuzeybatıya yakın bir açıyla başlar. Varışta yön 311,0 dereceye döner. İki nokta birbirinden uzaklaştıkça bu fark büyür.

Orta nokta da aynı mantığa dayanır. Araç, büyük daire yayının tam ortasındaki noktayı küresel formülle hesaplar. Bu nokta iki koordinatın aritmetik ortalamasından farklıdır ve uzun mesafelerde fark kilometrelerce tutar. Galata Kulesi ile Brandenburger Tor'un orta noktası 47.03346, 22.01573 çıkar; bu nokta Romanya'nın kuzeybatısında, Oradea yakınlarındadır. Aritmetik ortalama ise onlarca kilometre güneybatıda kalır.

UTM koordinatı nedir, ne zaman gerekir?

UTM (Universal Transverse Mercator), dünyayı 6 derece genişliğinde 60 dilime böler ve her dilimde konumu metre cinsinden doğu (E) ve kuzey (N) değeriyle verir. Harita okumayı, arazide mesafe ölçmeyi ve mühendislik planlarını kolaylaştırır; çünkü değerler derece yerine metredir.

• Her dilimin orta meridyeninde ölçek faktörü 0,9996'dır ve doğu değeri 500.000 metreden başlar.
• Güney yarımkürede kuzey değeri 10.000.000 metreden geriye sayar.
• UTM 80° güney ile 84° kuzey arasında geçerlidir; kutup bölgeleri için UPS sistemi vardır.
• Harfler 8 derecelik enlem bantlarını adlandırır; Türkiye'nin büyük kısmı S ve T bantlarında kalır.

Türkiye boylamca 35, 36, 37 ve 38 numaralı dilimleri kaplar; İstanbul 35T, Ankara 36S içindedir. Araç Norveç ve Svalbard'daki bölge istisnalarını da uygular. Tapu ve kadastro işleri ise Türkiye'de 3 derecelik dilimlerle ve ITRF96 datumuyla çalışır; bu değerler UTM'den farklıdır. UTM girdisini de yapıştırabilirsiniz: araç 35T 665971 4543478 gibi bir değeri enlem ve boylama geri çevirir.

Kaç ondalık basamak yeterli, hassasiyeti nasıl okursunuz?

Ondalık derecede her basamak hassasiyeti yaklaşık on kat artırır. Enlem yönünde bir derece yaklaşık 111 kilometredir; buna göre:

• 1 basamak yaklaşık 11,1 km (bölge),
• 2 basamak 1,1 km (ilçe),
• 3 basamak 111 m (mahalle),
• 4 basamak 11 m (bina),
• 5 basamak 1,1 m (kapı),
• 6 basamak 11 cm (ölçüm noktası).

Boylamda aynı basamak ekvatordan uzaklaştıkça daha kısa bir mesafeye denk gelir, çünkü meridyenler kutuplara doğru birbirine yaklaşır. İstanbul'da bir boylam derecesi yaklaşık 84 km'dir.

Araç girdiğiniz basamak sayısından hassasiyeti hesaplar ve sonuç kutusunda gösterir. DMS için saniyenin, DDM için dakikanın ondalıklarına bakar. Günlük kullanım için 5 basamak yeterlidir. Öte yandan 7 ve üzeri basamak santimetre altını anlatır; telefonların GPS doğruluğu bu düzeye yaklaşmaz, yani fazladan basamaklar gerçek bir bilgi taşımaz.

Google Haritalar'a koordinatı nasıl girer ve paylaşırsınız?

Google Haritalar yardım sayfasına göre bilgisayarda koordinat almak için haritada noktaya sağ tıklarsınız. Açılan pencerenin en üstünde enlem ve boylam ondalık olarak durur; değere tıklayınca koordinatı panoya kopyalarsınız.

Arama kutusuna koordinat girerken Google üç biçimi kabul eder: ondalık derece (41.40338, 2.17403), DMS (41°24'12.2"N 2°10'26.5"E) ve ondalık dakika (41 24.2028, 2 10.4418). Yardım sayfası önce enlemi, sonra boylamı yazmanızı ve ondalık ayırıcı olarak nokta kullanmanızı öğütler.

Bu yüzden araç ondalık sonucu Türkçe sayfada da noktayla verir. Kopyala düğmesiyle alıp doğrudan Google Haritalar'a yapıştırabilirsiniz. Harita düğmeleri ise noktayı OpenStreetMap, Google Haritalar ve Apple Haritalar'da açar. Koordinatı basılı bir afişe ya da menüye koymak isterseniz QR kod oluşturucu ile harita bağlantısını karekoda çevirebilirsiniz.

İşletmenizin koordinatları yerel aramada neden önemlidir?

Google, LocalBusiness yapısal verisinde geo.latitude ve geo.longitude değerlerinin en az 5 ondalık basamak taşımasını ister. Bu yüzden araç sonuç kutusunun altında hazır bir geo parçası üretir ve kaynağınızın hassasiyetini kontrol eder.

Doğru koordinat üç yerde işe yarar:

• Web sitesi: İşletme sayfanızdaki yapısal veri, adres ve konum bilgisini arama motorlarına tutarlı biçimde anlatır. Tam kod için schema oluşturucu aracımızı kullanın.
• Google İşletme Profili: Haritadaki iğne ile sitedeki koordinat aynı noktayı göstermeli.
• Yol tarifi bağlantıları: Koordinatlı bağlantı, benzer adlı sokaklar arasındaki karışıklığı önler.

Yerel aramada görünürlüğü artırmanın adımlarını Google Haritalar SEO rehberimizde, yapısal verinin temelini ise schema markup rehberinde anlattık. Talha Aslan ve ekibi olarak bu işi uçtan uca yürütmemizi isterseniz SEO danışmanlığı sayfamıza göz atın.