Büyük / Küçük Harf Dönüştürücü

Büyük küçük harf dönüştürücü nedir, ne işe yarar?

Büyük küçük harf dönüştürücü, bir metnin harflerini tek tıkla BÜYÜK harfe, küçük harfe, cümle düzenine ya da başlık düzenine çeviren araçtır. Yani metni baştan yazmazsınız; yalnız harflerin büyüklüğü değişir, kelimeler ve noktalama yerinde kalır. Bu araçta altı dönüşüm var ve her biri üstte seçtiğiniz dilin kuralıyla çalışır.

Ben bu tür bir araca en çok dört işte ihtiyaç duyuyorum:

• Tedarikçi listeleri: ürün adları çoğu zaman tamamı büyük harfle gelir. E-ticaret sitesine girmeden önce onları Başlık Tipi'ne çeviriyorum.
• CAPS LOCK kazaları: tuş açık unutulunca yazılan paragrafı tERS hARF tek hamlede düzeltir.
• Sayfa başlıkları: blog ve sayfa başlıklarını aynı düzende tutmak için Başlık Tipi'ni kullanıyorum. Ayrıca uzunluğu kelime ve karakter sayacıyla kontrol ediyorum.
• Reklam metinleri: tamamı büyük harfli bir başlığı reklama koymadan önce normal yazıma döndürüyorum.

Dönüşümden sonra başlığın arama sonucunda nasıl duracağını merak ederseniz metni Google SERP önizleme aracına yapıştırın. Sayfa adresi için ise slug oluşturucu harfleri zaten küçültür ve Türkçe karakterleri temizler.

Türkçede i ve ı neden ayrı dönüşür?

Türk alfabesinde noktalı ve noktasız i iki ayrı harftir: küçük i'nin büyüğü İ, küçük ı'nın büyüğü I olur. Öte yandan İngilizcede tek bir i vardır ve büyüğü I'dır. Harf dönüştüren yazılımlar dil bilgisi almadığında bu ikinci eşlemeyi kullanır. Unicode'un SpecialCasing dosyası Türkçe ve Azerice için ayrı bir bölüm tutar; dil belirtmeyen dönüşüm o bölümü atlar.

Sonuç, sahada sık gördüğüm üç hataya çıkıyor:

• istanbul → ISTANBUL: noktalı i büyürken noktasını kaybeder. Doğrusu İSTANBUL.
• IŞIK → işik: noktasız I küçülürken noktalı i'ye döner. Doğrusu ışık.
• İZMİR → i̇zmir: İ harfi İngilizce kuralla küçülünce i harfinin üstüne ayrı bir birleşik nokta biner. Ekranda fark etmesi zor, ama bir tabloda eşleştirme yaparken izmir ile aynı metin sayılmaz.

Bu araç Türkçe kuralı seçiliyken tarayıcının Türkçe dil eşlemesini (tr-TR) kullanır; bu yüzden üç örnek de doğru çıkar. English veya Deutsch seçiliyken metinde ı, İ, ş ya da ğ görürse sonuç rozetini sarıya çevirir ve sizi Türkçe kuralına yönlendirir. Tersi de geçerli: İngilizce bir marka adını Türkçe kuralla büyütürseniz instagram İNSTAGRAM olur. Karışık dilli metinde dönüşümü parça parça yapmanızı öneririm.

Büyük küçük harf dönüştürücüyle TDK'ye uygun başlığı nasıl yazarsınız?

TDK'nin büyük harflerin kullanıldığı yerler kuralı kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adlarında her kelimenin büyük harfle başladığını söyler. Aynı kurala göre ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleri ile mı, mi, mu, mü soru eki küçük kalır. Örneğin Suç ve Ceza ile Leyla ile Mecnun başlıkları bu kurala uyar. Ancak başlığın tamamını büyük harfle yazarsanız bağlaçlar da büyür.

Araçtaki iki başlık modu bu farkı yönetir:

• Her Kelime Büyük: bağlaçlar dahil bütün kelimeleri büyütür. suç ve ceza girdisi Suç Ve Ceza olur.
• Başlık Tipi: Türkçe kuralında TDK'nin saydığı kelimeleri küçük bırakır. Aynı girdi Suç ve Ceza olur; hazır mısınız gibi çekimli soru ekleri de küçük kalır.

İki modda da kesme işaretinden sonraki ek küçük kalır: istanbul'da girdisi İstanbul'da olur, İstanbul'Da olmaz. Başlığın ilk kelimesi ve iki noktadan sonraki kelime ise bağlaç olsa bile büyük başlar.

Blog ve sayfa başlıklarında hangi düzeni seçtiğinizden çok, bütün sitede aynı düzeni korumanız önemli. Meta başlıkları yazarken bu tutarlılığı meta title yazım rehberimdeki kontrol listesiyle takip ediyorum. SEO danışmanlığı projelerinde de ekibimle birlikte başlık düzenini içerik rehberine ayrı bir madde olarak yazıyoruz.

İngilizce ve Almanca metinde hangi kural geçerli?

İngilizce başlıklar için birden fazla yazım stili var; araç English kuralında APA stilinin kısa kelime listesini izler. APA, üç harf ve daha kısa bağlaçları, tanımlıkları ve edatları küçük bırakır: a, an, the, and, but, or, for, of, in, on, to, up, via gibi. Dört harf ve üzeri kelimeler ise büyür, bu yüzden with ve from büyük başlar.

Almancada durum farklı. Resmî Almanca yazım kuralları başlıkta ilk kelimenin büyük başladığını, bütün isimlerin ise her yerde büyük yazıldığını söyler. Araç ismi fiilden ayıramaz. Dolayısıyla Almanca bir metni Cümle tipi veya küçük harf ile dönüştürdüğünüzde isimleri elle düzeltmeniz gerekir. Deutsch kuralında Başlık Tipi artikel ve kısa edatları küçük bırakır; bunu İngilizce tarzı bir başlık gibi düşünün.

Almancanın ikinci özelliği ß harfi. Unicode standardı ß'yi büyütürken SS kullanır. Aynı resmî kurallar ise 2017'den beri büyük ẞ harfine de izin veriyor, yani iki yazım da doğru. Araçtaki kutuyu işaretlerseniz Straße, STRASSE yerine STRAẞE olur.

Ters yönde dikkatli olun: STRASSE küçülünce strasse olur ve hiçbir yazılım ß'yi kendiliğinden geri getiremez. Almanca bir listeyi büyük harfe çevirmeden önce özgün hâlini ayrı bir yerde saklamanızı öneririm.

Reklam ve sosyal medya metninde büyük harf ne zaman sorun olur?

Google Ads'in büyük harf politikası amacına uygun kullanılmayan büyük harfe izin vermiyor. Politika sayfasındaki örnekler açık: tamamı büyük FLOWERS, karışık FlOwErS ve harfleri noktayla ayıran F.L.O.W.E.R.S kabul görmüyor. Bununla birlikte istisnalar da tanımlı:

• ASAP gibi yaygın kısaltmalar.
• Kupon kodları.
• Standart dışı yazılan marka, ticari marka ve ürün adları.

Ben reklam başlıklarını yazarken önce Başlık Tipi'ne çeviriyorum, ardından kısaltmaları ve marka adlarını elle düzeltiyorum. Tamamı büyük harfli bir başlık onaydan dönerse kampanya takvimi kayıyor; bu yüzden kontrolü yayından önce yapmak daha ucuz. Google Ads yönetimi işlerinde ekibimle kullandığımız reklam metni kontrol listesinin ilk maddelerinden biri bu.

Organik sosyal medya gönderilerinde böyle bir onay süreci yok. Yine de tamamı büyük harfli uzun bir gönderi bence okuru yoruyor; vurgu gerekiyorsa tek kelimeyi büyütmek yetiyor. Kararı ise marka dili belgenize bir satır olarak ekleyin: başlıklar Başlık Tipi, gövde metni Cümle tipi gibi.

Web sitesinde büyük harfi CSS ile mi vermeli, metinle mi?

Menüde, düğmede veya başlıkta büyük harf görmek istiyorsanız metni büyük harfle yazmak yerine CSS'teki text-transform özelliğini kullanmanızı öneririm. Metin veritabanında normal hâliyle kalır, görünüm ise tasarıma göre değişir. Böylece tasarım değiştiğinde yüzlerce başlığı yeniden yazmanız gerekmez.

Ancak Türkçe sitede kritik bir ayrıntı var. MDN belgesine göre text-transform dile özgü eşlemeleri uygular ve dili sayfanın lang özniteliğinden okur. Sayfanızda bu değer tr değilse tarayıcı CSS ile büyüttüğü başlıkta da istanbul'u ISTANBUL yapar. Kontrol listem şöyle:

• HTML etiketindeki lang değeri Türkçe sayfada tr olmalı; İngilizce bölümde en, Almanca bölümde de kullanın.
• Büyük harf yalnız görünüm için gerekiyorsa text-transform: uppercase kuralını kullanın.
• Kısaltmalar gibi her yerde büyük kalması gereken ifadeleri ise doğrudan büyük harfle yazın.

Bu yaklaşımın bakımda da faydası var: aynı başlık menüde büyük, sayfa içinde normal görünebilir ve siz tek bir kaynak metni yönetirsiniz. Erişilebilirlik tarafını web erişilebilirliği rehberimde anlattım; kurulumu ise web tasarım sürecinde ekibimle birlikte ele alıyoruz.

Word, Google Dokümanlar ve Excel'de harf büyüklüğünü nasıl değiştirirsiniz?

Kısa metinlerde ofis programlarının kendi seçenekleri de iş görür:

• Microsoft Word: Giriş sekmesindeki Aa düğmesi beş seçenek sunar: cümle düzeni, küçük harf, büyük harf, her kelimenin ilk harfi büyük ve ters çevirme. Shift+F3 kısayolu ise küçük harf, büyük harf ve kelime başı büyük düzenleri arasında döner.
• Google Dokümanlar: Biçim menüsündeki Metin bölümü küçük harf, büyük harf ve başlık düzeni sunar; cümle düzeni seçeneği bu menüde yok.
• Excel: BÜYÜKHARF, KÜÇÜKHARF ve YAZIM.DÜZENİ işlevleri hücredeki metni dönüştürür. İngilizce sürümde adları UPPER, LOWER ve PROPER.

Bu programlarda Türkçe i dönüşümü yazım diline ve sürüme göre değişebilir. Bu nedenle önemli bir listeyi dönüştürmeden önce içinde i, ı ve İ geçen birkaç kelimeyle deneme yapın. Toplu işlerde benim tercihim bu araç, çünkü dil kuralını açıkça seçiyorum ve Başlık Tipi TDK bağlaçlarını küçük bırakıyor.

Son olarak bu aracı yazı tipi değiştirici ile karıştırmayın. O araç harfleri süslü Unicode sembollerine çevirir; bu araç ise harfin kendisini büyütür veya küçültür, sonuç her yerde sıradan metin gibi davranır.