TAKIL ve TAKAL Nedir? .tr Alan Adlarında Kısıtlı ve Kapalı Adlar

TAKIL ve TAKAL nedir, .tr alan adlarında ne anlama gelir?

TAKIL ve TAKAL, ".tr" uzantılı alan adlarında BTK'nın tuttuğu iki listedir. TAKAL (Tahsise Kapalı Adlar Listesi), kamu düzeni ve genel ahlak gibi sebeplerle hiç kimseye verilmeyen adları kapsar. TAKIL (Tahsisi Kısıtlı Adlar Listesi) ise ancak belirli taraflara ve belgeyle verilebilen adları içerir.

Kısacası TAKAL "bu adı kimse alamaz", TAKIL ise "bu adı herkes alamaz, uygun olanı belgeyle alır" demektir. Her iki liste de TRABİS üzerinden işler; yani kayıt kuruluşunuz başvurunuzu ilettiğinde sistem adı bu listelerle karşılaştırır ve gerekirse uyarı verir.

Biz Talha Aslan ve ekibi olarak dijital pazarlama ve web tarafında çalışıyoruz; alan adı kayıt kuruluşu değiliz ve hukuki danışmanlık vermiyoruz. Bu yazıdaki bilgileri BTK'nın yayımladığı İnternet Alan Adları Tebliği, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararıyla onaylanan usul ve esaslar ile TRABİS'in kendi sıkça sorulan sorular sayfasından derledik. Resmi metinde yer almayan hiçbir süreç adımını tahmin ederek yazmadık.

TRABİS nedir, bu listeleri kim yönetir?

TRABİS, ".tr" ağ bilgi sisteminin kısaltmasıdır. İnternet Alan Adları Tebliği onu ".tr" uzantılı alan adı sistemini ve merkezi veri tabanını işleten, rehberi oluşturup güncelleyen ve başvuruların gerçek zamanlı yapılmasını sağlayan sistem olarak tanımlar. Sistemin sahibi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, yani BTK'dır.

Eskiden ".tr" alan adlarını Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesindeki Nic.tr yönetiyordu. Tebliğin geçici maddeleri bu geçişi düzenler ve eski kayıt operatörlerinin kayıt kuruluşu olabilmesinin yolunu tarif eder. Bugün başvuruyu doğrudan TRABİS'e değil, BTK'nın onayladığı kayıt kuruluşlarından (KK) birine yaparsınız.

Listelerin içeriğine gelince, yetki açıktır. Tebliğin 34. maddesi, iki listeyi de gerektiğinde Kurumun güncelleyeceğini söyler. Dolayısıyla bir adın listeye girip çıkmasına kayıt kuruluşu ya da hosting firması değil, BTK karar verir. Ayrıntılı mevzuata BTK'nın internet alan adları mevzuat sayfasından ulaşabilirsiniz.

TAKAL, yani tahsise kapalı adlar listesi neyi kapsar?

Tebliğin 34. maddesinin birinci fıkrasına göre TAKAL; mevzuata, kamu düzenine, ülke güvenliğine, genel ahlaka, sağlığa ve emniyete aykırı olma gibi sebeplerle tahsisine izin verilmeyen adlardan oluşur. TRABİS'in sıkça sorulan sorular sayfası da listeyi aynı mantıkla, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırılık gibi sebeplerle verilmeyen adlar olarak özetler.

Buradaki kritik nokta şudur: TAKAL'daki bir ad için belge sunarak izin almanın bir yolu yok. TRABİS'in resmi yanıtı nettir: TAKAL'da bulunduğuna dair uyarı aldığınız bir alan adı için başvuru yapamazsınız.

İlginç bir ayrıntı daha var. Tebliğin 28. maddesi, ileride "a.yeni.tr" yapısında yeni bir ikinci seviye uzantı açıldığında o "yeni" ibaresinin de tahsise kapalı adlar listesine gireceğini söyler. Yani TAKAL yalnızca sakıncalı kelimeler için değil, sistemin kendi yapısını korumak için de kullanılan bir araçtır.

Listenin tam içeriğini kamuya açık bir dosya olarak resmi kaynaklarda göremedik. Bu yüzden pratikte bir adın TAKAL'da olup olmadığını, kayıt kuruluşunun başvuru ekranında aldığınız uyarıdan öğrenirsiniz.

TAKIL, yani tahsisi kısıtlı adlar listesi neyi kapsar?

Tebliğin aynı maddesinin ikinci fıkrası TAKIL'ın üç kaynağını sayar. Bunlar tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş adlar, şehir isimleri ve internet kullanıcılarını aldatmaya yönelik sahte alan adlarını zorlaştırmak için "bank", "banka", "finans", "bakanlık" gibi adlardır.

TAKAL'dan farkı şudur: TAKIL'daki bir ad tamamen yasak değildir. Ancak adı kimin alabileceğini, hangi alt uzantıda alabileceğini ve hangi belgeleri sunması gerektiğini BTK belirler. Bu ayrıntılar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunun 15.12.2020 tarihli ve 2020/DK-BTD/345 sayılı kararıyla onaylanan Tahsisi Kısıtlı Alan Adlarına İlişkin Usul ve Esaslar belgesinde yer alır.

Bir terim notu da düşelim. Tebliğin madde başlığında "tahsise kısıtlı", fıkra metninde ve Kurul kararında ise "tahsisi kısıtlı" ifadesi geçer. İkisi aynı listeyi anlatır; TRABİS de kısaltma olarak TAKIL'ı kullanır.

TAKIL ve TAKAL arasındaki fark nedir?

En kısa haliyle fark, kapının açık olup olmamasıdır. TAKAL'da kapı kapalıdır; TAKIL'da ise kapı açıktır ama önünde bir kontrol noktası durur. Aşağıdaki tablo, iki listeyi ve iki listenin dışında kalan sıradan başvuruları resmi metinlere göre yan yana koyar.

Tablodaki "listelerin dışındaki belgesiz ad" sütunu, ".com.tr" gibi uzantılarda sıradan bir marka adını kaydettirdiğiniz durumu anlatır. Örneğin içinde şehir adı ya da "banka" kelimesi geçmeyen bir işletme adı genellikle bu sütuna düşer.

Türkiye, Atatürk ve T.C. gibi adlar kime tahsis edilir?

Usul ve Esaslar'ın 4. maddesi bu soruya doğrudan cevap verir. "Turkiye", "Türkiye", "Ataturk", "Atatürk", "Turk", "Türk", "Türkiye Cumhuriyeti", "Turkiye Cumhuriyeti" ve "T.C." adları ile bunların türev ve benzerlerinin ".gov.tr" alt alan adı altında tahsisi esastır.

Peki bir özel şirket bu kelimelerden birini içeren ".com.tr" adı isterse ne olur? Metne göre ".gov.tr" dışındaki alt uzantılarda başvuru sahibinin uygunluğunu, alan adının kamu yararına kullanılıp kullanılmayacağına dair Kurum değerlendirmesi belirler. Yani kapı kapalı değil; ancak kararı BTK verir ve onay garantisi yoktur.

Bu nedenle markanızın adında "Türk" ya da "Türkiye" geçiyorsa, alan adını kesinleşmiş saymadan önce başvurunun değerlendirmeye gireceğini hesaba katın. Kampanya görselleri, ambalaj ya da tabela basılmadan önce bu adımı tamamlamak, sonradan yaşanacak bir isim değişikliğinin maliyetini ortadan kaldırır.

İl ve ilçe adlarını içeren alan adlarını kim alabilir?

Şehir isimleri TAKIL'ın açıkça sayılan kalemlerinden biridir. Usul ve Esaslar'a göre her ilin adı ".gov.tr" altında valiliklere, her ilçenin adı ise yine ".gov.tr" altında kaymakamlıklara tahsis edilebilir. Aynı il ya da ilçe adı için birden fazla talep gelirse "ilk gelen ilk alır" kuralı uygulanır.

Öte yandan ".gov.tr" dışındaki uzantılarda il ve ilçe isimleriyle yapılan başvurularda da yine Kurum değerlendirmesi devreye girer. BTK, başvuru sahibinin uygunluğunu ve adın kamu yararına kullanılıp kullanılmayacağını inceler.

Yerel işletmeler için bu önemli bir ayrıntıdır. Örneğin yalnızca şehir adından oluşan bir ".com.tr" adını hedefleyen bir turizm ya da emlak girişimi, başvurusunun otomatik onaylanmayacağını bilmelidir. Buna karşılık şehir adını marka adıyla birleştiren bir adın listeye takılıp takılmadığını, kayıt kuruluşunun sorgu ekranı gösterir. Yerel SEO açısından alan adında şehir adı bulunmasının zorunlu olmadığını da hatırlatalım; alan adı seçimindeki diğer ölçütleri domain seçerken nelere dikkat edilmeli yazımızda topladık.

Kamu kurumu adları ve kısaltmaları neden kısıtlı?

Usul ve Esaslar'ın 4. maddesinin dördüncü fıkrası, DETSİS'te, yani devlet teşkilatı merkezi kayıt sisteminde yer alan kamu kurumlarının açık adlarını ya da kamuoyunca bilinen kısaltmalarını içeren alan adlarını ele alır. Bu adların yalnızca ilgili kamu kurumuna tahsisi esastır.

Amaç açıktır: bir vatandaşın resmi bir kurumla yazıştığını sanarak sahte bir siteye bilgi girmesini zorlaştırmak. Tebliğ de TAKIL'ın finans ve devlet kurumu adlarını kapsamasının gerekçesini aynı şekilde, kullanıcıları aldatmaya yönelik sahte alan adlarının tahsisini zorlaştırmak olarak açıklar.

Kurum dışındaki bir tarafın başvurusu tamamen yasak değildir; ancak uygunluğu Kurum değerlendirmesi belirler. Ayrıca başvuru sahibi, alan adını hangi amaçla kullanacağını beyan eder ve bu beyanı destekleyen bilgi ve belgeleri sunar. Bir STK, bir yayın ya da bir yazılım projesi adı kamu kurumu kısaltmasına benziyorsa, bu beyanı baştan net ve belgeli hazırlamak işinizi hızlandırır.

Banka, finans ve leasing kelimeleri içeren alan adı alınabilir mi?

Alınabilir, ancak çoğu durumda yalnızca yetkili kuruluşlar alır. Usul ve Esaslar'a göre SPK'nın faaliyet izni verdiği yatırım kuruluşlarının adlarını içeren alan adlarını yalnızca o kuruluşlar alabilir. Aynı kural, BDDK'nın faaliyet izni verdiği kuruluşların adları için de geçerlidir.

Metinde sayılan BDDK kapsamındaki kuruluşlar şunlardır:

• Bankalar.
• Finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri.
• Finansal holding şirketleri ve varlık yönetim şirketleri.
• Yabancı bankaların Türkiye temsilcilikleri.
• Banka kartları ve kredi kartları mevzuatı kapsamında faaliyet izni alan kuruluşlar.

Ayrıca "finans", "finance", "finansman", "bank", "banka", "lease", "leasing", "finansalkiralama", "factoring" ve "faktoring" kelimelerini içeren alan adlarının da bu kuruluşlara tahsisi esastır. Diğer başvurularda uygunluğu Kurum değerlendirir. Örneğin bir muhasebe yazılımı ya da kişisel finans blogu adında "finans" kelimesi geçiyorsa, başvurunuz bu değerlendirmeden geçer.

Listede başka hangi adlar olabilir ve bunu nasıl anlarsınız?

Usul ve Esaslar'ın 4. maddesinin son fıkrası, yukarıda sayılanların dışında TAKIL'da bulunan diğer adlar için genel bir kural koyar. Bu adlarda Kurum dört şeye bakar: başvuru sahibinin uygunluğu, alan adının kullanım amacı, kamu yararına kullanılıp kullanılmayacağı ve hangi alt alan adı altında tahsis edilebileceği.

Yani resmi metinler TAKIL'ın bütün kelimelerini tek tek saymaz; listeyi gerektiğinde güncelleme yetkisini de Kuruma verir. Bu nedenle "listede şu kelimeler var" diye dolaşan üçüncü taraf derlemelerine güvenmenizi önermiyoruz. Güvenilir kontrol yolu, adı seçtiğiniz kayıt kuruluşunun arama ekranında sorgulamak ve TAKIL ya da TAKAL uyarısı çıkıp çıkmadığına bakmaktır.

Ad zaten başkasına aitse, bunu whois sorgulama aracımızla görebilirsiniz. Tebliğe göre TRABİS rehberinde gerçek kişi alan adı sahiplerinin ad ve adres bilgileri, açık rızaları yoksa yayımlanmaz. Bu yüzden bir kaydın sahibini her zaman göremeyebilirsiniz; ancak adın dolu olduğunu ve bitiş tarihini çoğu zaman görürsünüz.

Türkçe karakterli ve farklı yazımlı adlar nasıl değerlendirilir?

TRABİS'in sıkça sorulan sorular sayfasına göre gerçek ve tüzel kişiler ğ, ı, ü, ş, ö ve ç gibi Türkçe karakter içeren alan adlarını kaydettirebilir. Bu, markanızı Türkçe yazımıyla da güvenceye alabileceğiniz anlamına gelir.

Ancak Türkçe karakter, TAKIL kontrolünden kaçmanın bir yolu değildir. Usul ve Esaslar'daki örnek listeye dikkat edin: "Turkiye" ile "Türkiye", "Ataturk" ile "Atatürk" ve "Turk" ile "Türk" yan yana yer alır. Üstelik metin bu adların "türev ve benzerlerini" de aynı kurala bağlar.

Dolayısıyla bir adın Türkçe karakterli ve karaktersiz iki yazımını birlikte planlıyorsanız, iki yazım için de aynı değerlendirmeyi bekleyin. Pratikte ekibimiz, ana alan adını karaktersiz yazımla kurgulamayı ve Türkçe karakterli yazımı yönlendirme amaçlı ikinci alan adı olarak düşünmeyi öneriyor. Böylece e-posta adreslerinde ve reklam metinlerinde klavye kaynaklı yazım hatalarını da azaltırsınız.

TAKAL uyarısı aldığınızda ne yapmalısınız?

Kısa cevap: o adla ısrar etmeyin, alternatif ad üretin. TRABİS'in yanıtına göre TAKAL'da bulunduğuna dair uyarı alınan bir ad için başvuru yapılamaz ve belge eklemek bu durumu değiştirmez.

Uygulamada ekibimizin önerdiği sıra şöyledir:

1. Uyarının TAKAL mı yoksa TAKIL mı olduğunu kayıt kuruluşundan yazılı olarak teyit edin.
2. TAKAL ise aynı kelimenin yazım varyasyonlarını denemek yerine markanın asıl anlamını taşıyan farklı bir ad düşünün.
3. Yeni adayları önce alan adı uygunluğu, sonra marka çakışması açısından kontrol edin.
4. Kesinleşen adı kampanya, ambalaj ve sosyal medya kullanıcı adlarıyla aynı anda güvenceye alın.

Varyasyon denemekten neden kaçınmalısınız? Çünkü liste sakıncalı bir anlamı engellemek için var ve aynı anlamı taşıyan bir yazımın da değerlendirmeye takılma ihtimali yüksektir. Üstelik böyle bir ad, reklam platformlarının politika incelemelerinde ya da e-posta teslim edilebilirliğinde ayrı sorunlar doğurabilir.

TAKIL'daki bir alan adına nasıl başvurursunuz?

Süreç, resmi metinlere göre kayıt kuruluşu üzerinden ilerler. TRABİS'in sıkça sorulan sorular sayfası, TAKIL'daki bir adı almak isteyenlerin Kurumun sitesinde listelenen kayıt kuruluşlarından birini seçip başvuru yapabileceğini söyler. Usul ve Esaslar'ın 5. ve 7. maddeleri de akışı tarif eder:

1. trabis.gov.tr'de listelenen kayıt kuruluşlarından birini seçersiniz.
2. Başvurunuzu ve belgelerinizi kayıt kuruluşuna iletirsiniz; kuruluş bunları TRABİS'e gönderir.
3. BTK başvuruyu Yönetmelik, Tebliğ ve ilgili usul ve esaslara göre inceler.
4. Gerekirse Kurum, kayıt kuruluşu aracılığıyla sizden ek bilgi ve belge ister.
5. Onay çıkarsa alan adı size tahsis olur; kayıt kuruluşu sizi bilgilendirir.

Burada süre vaadinde bulunmuyoruz, çünkü resmi metinler TAKIL değerlendirmesi için bir gün sayısı vermez. Planlamanızı buna göre yapın: lansman tarihi yaklaşan bir projede TAKIL'a takılan bir adı ana alan adı olarak kurgulamak risklidir.

Başvuruda hangi belgeler istenir?

Belgeler, adın TAKIL'ın hangi kalemine girdiğine göre değişir. Usul ve Esaslar'ın 6. maddesi üç durum tarif eder.

• Türkiye ve Atatürk gibi adlar, il ve ilçe adlarının ".gov.tr" başvuruları ile kamu kurumu adları için ilgili alt uzantıya ait "Belgeli Tahsis Edilecek İnternet Alan Adlarına İlişkin Usul ve Esaslar" hükümlerindeki belgeler geçerlidir.
• SPK ve BDDK kapsamındaki kuruluşlar; faaliyet izin belgesini, yetkilinin imzaladığı alan adı talep yazısını ve imzalayanın yetkisini gösteren belgeyi sunar.
• İl ve ilçe adlarının diğer uzantılardaki başvurularında, finans kelimeli başvurularda ve kamu kurumu dışındaki tarafların başvurularında, başvuru sahibi kullanım amacını beyan eder ve destekleyici bilgi ve belgeleri ekler.

Usul ve Esaslar'ın 8. maddesinde pratik bir kolaylık da var: ilgili bilgiler elektronik ortamda TRABİS'e iletilebiliyor ve Kurum doğruluğunu teyit edebiliyorsa, belgeleri istemeyebilir. Hangi belgenin sizin durumunuzda gerçekten gerekeceğini en doğru şekilde kayıt kuruluşunuz söyler.

Başvuru reddedilirse ya da yanlış tahsis edilirse ne olur?

Ret, sürecin sonu değildir. Usul ve Esaslar'ın 7. maddesine göre Kurum başvuruyu onaylamazsa, ret gerekçesini ve tespit ettiği eksiklikleri TRABİS üzerinden kayıt kuruluşuna, kuruluş da size bildirir. Eksiklikleri giderip tekrar başvurabilirsiniz.

Ancak tersi durumda daha sert bir kural işler. Aynı metnin 8. maddesine göre, TAKIL'daki bir adın uygun taraflara tahsis edilmediği tespit edilirse Kurum ilgili tarafları bilgilendirir ve alan adını iptal eder. Yani bir şekilde onay almış olmak, adın kalıcı olarak sizde kalacağı anlamına gelmez.

Bu kural, site sahipleri için somut bir risk taşır. Bir alan adına SEO çalışması, reklam hesabı, kurumsal e-posta ve SSL sertifikası bağladıysanız iptal tüm bu yapıyı etkiler. Kurumsal e-postanın alan adına nasıl bağlı olduğunu domain uzantılı kurumsal e-posta yazımızda, sertifika tarafını ise SSL sertifikası rehberimizde anlattık.

Belgeli ve belgesiz .tr uzantıları TAKIL ve TAKAL ile nasıl ilişkili?

Bu iki ayrım birbirinden bağımsızdır ve sık karışır. Belgeli ya da belgesiz olmak uzantıyla ilgilidir; TAKIL ve TAKAL ise adın kendisiyle ilgilidir.

TRABİS'in belgeli tahsis sayfasına göre belge isteyen uzantılar ".av.tr", ".bel.tr", ".dr.tr", ".edu.tr", ".gov.tr", ".k12.tr", ".kep.tr", ".pol.tr" ve ".tsk.tr"dir. TRABİS'in sıkça sorulan sorular sayfası ise ".com.tr", ".org.tr", ".net.tr", ".web.tr", ".gen.tr", ".tel.tr", ".name.tr", ".biz.tr", ".tv.tr", ".info.tr" ve ".bbs.tr" uzantılarını belgesiz uzantılar olarak sayar ve bunları "ilk gelen ilk alır" kuralına bağlar.

Dolayısıyla ".com.tr" gibi belgesiz bir uzantıda bile adınız TAKIL'a takılırsa belge istenebilir; TAKAL'a takılırsa hiç alamazsınız. Tersine, ".av.tr" gibi belgeli bir uzantıda adınız listelerde olmasa da o uzantının kendi belgesini sunarsınız. Ayrıntılar için TRABİS'in belgeli tahsis sürecini anlatan sayfasına bakabilirsiniz.

Bu kurallar alan adı devri, transferi ve yenilemeyi etkiler mi?

TAKIL ve TAKAL tahsis aşamasıyla ilgilidir; ancak sonrasında da işleyen kuralları bilmek yararlı olur. İnternet Alan Adları Tebliği şu noktaları düzenler:

• Kayıt kuruluşu değiştirmek için yetki kodu kullanırsınız; kod TRABİS tarafından her alan adı için ayrı tanımlanır.
• TRABİS, ilk tahsisin ya da bir önceki transferin üzerinden altmış gün geçmeden yapılan transfer talebini reddeder.
• Transfer, satış ve devir alan adının tahsis süresini değiştirmez.
• Devir için mirasçılık, birleşme ya da marka hakkının devri gibi durumları belgelemeniz gerekir.
• Uyuşmazlık sürecindeki bir alan adı süreç boyunca dondurulur; değişikliğe ve transfere kapanır ama yenilenebilir.

Bunun TAKIL ile pratik bağlantısı şudur: kısıtlı bir adı devralmayı planlıyorsanız, devralan tarafın da o ad için uygun taraf olması gerektiğini varsaymak en temkinli yaklaşımdır. Resmi metinler bu özel durumu ayrıca düzenlemediği için kesin cevabı kayıt kuruluşunuzdan ya da BTK'dan almanızı öneriyoruz.

Marka ve proje adı seçerken TAKIL ve TAKAL'ı nasıl hesaba katarsınız?

Marka ve web projelerinde sık rastlanan pahalı bir hata, adı logodan, tabeladan ve basılı malzemeden sonra alan adıyla sınamaktır. TAKIL ve TAKAL, bu sıranın neden ters olduğunu gösteren iyi bir örnektir.

Ad seçiminde şu kontrol sırasını öneriyoruz:

• Adı kayıt kuruluşunun ekranında ".com.tr" ve hedeflediğiniz diğer uzantılarla sorgulayın; TAKIL ya da TAKAL uyarısı var mı bakın.
• Adda şehir adı, "Türk", "banka" ya da "finans" gibi kelime varsa değerlendirme süresini takvime ekleyin.
• Aynı adı marka sorgulama aracımızla ve marka sınıfları aracımızla ön kontrolden geçirin.
• Sosyal medya kullanıcı adlarının ve kısa alan adı alternatiflerinin boş olup olmadığına bakın.

Bu kontrol bir marka tescil incelemesinin yerini tutmaz; yalnızca erken bir eleme sağlar. Ad kesinleştikten sonra görsel kimliği kurgulamak isterseniz marka kimliği hizmetimize göz atabilirsiniz.

Hangi durumda bu işi kendiniz yürütmemelisiniz?

Belgesiz bir uzantıda, listelere takılmayan sıradan bir adı kaydettirmek için kimseye ihtiyacınız yok; kayıt kuruluşunun ekranı yeterlidir. Ancak bazı durumlarda süreci uzmanına bırakmak daha doğrudur.

Örneğin başvurunuz SPK ya da BDDK izniyle ilgiliyse, belgeleri kurumunuzun hukuk ya da uyum birimi hazırlamalıdır. Benzer şekilde bir kamu kurumu adına ".gov.tr" başvurusu yapıyorsanız, kurumun bilgi işlem birimi ve resmi yazışma süreci devreye girer. Bir alan adının iptali, devri ya da uyuşmazlığı söz konusuysa hukukçudan destek almanızı öneriyoruz; bu yazı hukuki danışmanlık değildir.

Bizim rolümüz genellikle sonraki aşamadadır: alan adı kesinleştikten sonra siteyi kurmak, DNS ve hosting ayarlarını doğru yapmak, aramada görünürlüğü planlamak. Bu adımları web tasarım hizmetimiz kapsamında yürütüyoruz. DNS kayıtlarını kontrol etmek için DNS sorgulama aracımızı kullanabilirsiniz.

TAKIL ve TAKAL hakkında sık yapılan yanlış varsayımlar nelerdir?

Sık rastlanan yanlış varsayımları ve resmi metinlerdeki karşılıklarını şöyle özetleyebiliriz.

• "TAKAL'daki adı belgeyle alırım." Alamazsınız; TRABİS bu adlar için başvuruyu kabul etmez.
• "TAKIL'daki ad yasaktır." Değildir; uygun taraf, uygun uzantı ve uygun belgeyle alınabilir.
• "Listeler sabittir." Değildir; Tebliğ, Kurumun listeleri gerektiğinde güncelleyeceğini söyler.
• "Onay aldıysam ad kesin benimdir." TAKIL'da uygun olmayan tarafa yapılan tahsis tespit edilirse iptal edilebilir.
• "Belgesiz uzantıda kısıt olmaz." Uzantı belgesiz olsa da ad TAKIL'daysa değerlendirme devreye girer.

Bir de sık karışan bir konu var. Alan adı ile hosting ayrı hizmetlerdir; hosting firmanız değişse de alan adınızın tahsis durumu değişmez. Hosting seçimindeki ölçütleri web sitesi için hosting nasıl seçilir yazımızda ayrıca ele aldık.

E-ticaret ve kurumsal siteler için TAKIL neden önemli?

E-ticarette alan adı, ödeme sayfasının, kargo bildirimlerinin ve fatura e-postalarının adresidir. Bu yüzden alan adındaki bir belirsizlik yalnızca ana sayfayı değil, bütün müşteri iletişimini etkiler.

Örneğin adında "finans" ya da "leasing" geçen bir taksitli satış girişimi, TAKIL değerlendirmesini hesaba katmadan ödeme altyapısı başvurularını bu alan adıyla yaparsa, ad onaylanmadığında birçok başvuruyu yenilemek zorunda kalır. Benzer şekilde bir şehir adıyla kurgulanan yerel bir mağaza, adı alamazsa tabela ve araç giydirmelerini yeniden düzenler.

Bu nedenle e-ticaret projelerinde alan adı kontrolünü ilk haftanın işlerine koyuyoruz. Mağaza kurulumunda dikkat edilecek diğer başlıkları e-ticaret sitesi kurarken bilinmesi gerekenler yazımızda topladık.

Resmi kaynakları nereden takip edebilirsiniz?

TAKIL ve TAKAL gibi idari düzenlemelerde en güvenilir kaynak her zaman yürürlükteki metindir. İnternet Alan Adları Tebliği, son değişiklikleriyle birlikte Mevzuat Bilgi Sistemi'nde yer alır. Tebliğ, Resmî Gazete'de yayımlanan değişikliklerle birkaç kez güncellendi; bu yüzden eski bir blog yazısındaki alıntıya değil, güncel metne bakın.

Takip için şu üç kaynağı öneriyoruz:

• BTK'nın internet alan adları mevzuat sayfası: Yönetmelik, Tebliğ ve Kurul kararları.
• trabis.gov.tr: kayıt kuruluşları listesi, belgeli tahsis süreci ve duyurular.
• TRABİS kayıt kuruluşu destek sayfasındaki sıkça sorulan sorular: TAKIL ve TAKAL uyarılarına dair kısa resmi yanıtlar.

Üçüncü taraf blog yazıları, bizimki dahil, bu metinleri özetler. Karar anında son sözü resmi metne ve kayıt kuruluşunuzun yazılı yanıtına bırakın.

Özetle TAKIL ve TAKAL için ne yapmalısınız?

Özetle TAKAL kapalı bir kapıdır ve orada zaman kaybetmemelisiniz. TAKIL ise kontrollü bir kapıdır; uygun taraf, uygun uzantı ve doğru belgeyle geçebilirsiniz, ancak karar BTK'nındır ve süre garantisi yoktur.

Pratik sıralama şöyle: adı erken sorgulayın, uyarı türünü yazılı teyit edin, TAKIL ise belgeleri ve kullanım amacı beyanını baştan hazırlayın, TAKAL ise yeni ad üretin. Son olarak, alan adı kesinleşmeden logo, tabela ve kampanya bütçesine bağlanmayın. Bu sırayı izlerseniz alan adı süreci, markanızın önünde bir engel olmaktan çıkar ve sağlam bir başlangıç noktasına dönüşür.