Yazılım

Mobil Uygulama İçin Arka Uç Seçimi: Hazır Servis mi, Özel Sunucu mu?

Talha Aslan 15 dakikalık okuma 2 görüntülenme

Kısa cevap

Mobil uygulama için arka uç nasıl seçilir: hazır servis mi, özel sunucu mu?

Mobil uygulama için arka uç, verileri saklayan, kullanıcı girişini yöneten ve iş kurallarını çalıştıran sunucu tarafıdır. Hazır servis hızlı başlangıç ve düşük bakım yükü sunar; özel sunucu ise tam kontrol ve taşınabilirlik verir. Doğru seçim; veri hassasiyetine, ekip gücüne ve büyüme planınıza bağlıdır.

Tüm detaylar ve örnekler için yazıya devam edin

Bu yazıda iki yolu işletme sahibinin gözünden karşılaştırıyoruz. Teknik ayrıntıya boğulmadan bağımlılık, taşınabilirlik, veri konumu, KVKK ve ölçeklenme sorularını ele alıyoruz. Ayrıca yazının ortasında bir karar tablosu var. Biz Talha Aslan ve ekibi olarak bu kararı teklif aşamasında değil, fikir aşamasında konuşmayı öneriyoruz; çünkü sonradan değiştirmek pahalıdır.

Arka uç tam olarak ne iş yapar?

Telefonunuzdaki uygulama yalnızca ön yüzdür. Ancak kullanıcı kaydı, sipariş, ödeme kaydı, bildirim ve raporlar sunucuda yaşar. Örneğin kullanıcı bir randevu aldığında uygulama bu bilgiyi arka uca gönderir; arka uç ise saatin boş olup olmadığını kontrol eder, kaydı yazar ve işletmeye haber verir.

Arka ucun genel mantığını back-end nedir yazımızda ayrıntılı anlattık. Burada yalnızca şunu bilmeniz yeterli: arka uç üç temel işi üstlenir. Birincisi veriyi saklamak, ikincisi kimin neye erişebileceğine karar vermek, üçüncüsü ise iş kurallarını çalıştırmaktır.

Uygulama ile arka uç arasındaki konuşma genelde bir API üzerinden akar. API, yani uygulama programlama arayüzü, iki yazılımın birbirine soru sorup cevap aldığı kapıdır. Bu kavramı API nedir yazımızda örneklerle açıkladık.

Hazır arka uç servisi ne demektir?

Hazır arka uç servisi, veritabanı, kimlik doğrulama, dosya depolama ve bildirim gibi parçaları hazır olarak sunan bulut platformudur. Sektörde buna "Backend as a Service" (BaaS) da denir. Bilinen bir örnek Google'ın Firebase platformudur; ancak bu yazıda markayı değil, kavramı tartışıyoruz.

Bu modelde sunucu kurmazsınız, işletim sistemi güncellemesiyle uğraşmazsınız. Bunun yerine geliştirici, platformun sunduğu yapı taşlarını uygulamaya bağlar. Örneğin kullanıcı girişi için hazır bir modül kullanır, veriyi platformun veritabanına yazar ve erişim kurallarını platformun kural diliyle tanımlar.

Firebase'in güvenlik kuralları belgesi, bu kuralların veri yollarını eşleştirip kimin okuyup yazabileceğini belirlediğini anlatır. Dolayısıyla güvenlik hâlâ sizin sorumluluğunuzdadır; yalnızca araç değişir.

Özel sunucu ve özel API ne anlama gelir?

Özel sunucu modelinde arka ucu geliştirici ekip sıfırdan yazar. Bir programlama dili ve çatı seçer, veritabanını kurar, API uç noktalarını tasarlar ve tüm bunları bir sunucuda ya da bulut altyapısında çalıştırır. Kod tamamen size özeldir.

Bu yaklaşımın en büyük artısı kontroldür. Veritabanı yapısını, iş kurallarını, veri konumunu ve entegrasyonları siz belirlersiniz. Öte yandan sorumluluk da size geçer: güvenlik güncellemeleri, yedekleme, izleme ve kapasite planı birinin işi olmalı.

Ayrıca "özel" kelimesi her şeyi sıfırdan yazmak anlamına gelmez. Çoğu ekip, olgun açık kaynak çatıları ve yönetilen veritabanlarını kullanarak özel bir API kurar.

Örnek senaryo: bir lojistik firması, sürücü uygulamasının mevcut depo yazılımıyla her dakika konuşmasını istiyor. Hazır serviste bu bağlantı dolambaçlı olur; özel API'de ise ekip, depo sistemine doğrudan ve güvenli bir köprü kurar. Böyle durumlarda özel sunucunun ek emeği, entegrasyonun sadeliğiyle kendini geri öder. Ancak bu köprünün bakımını da birinin üstlenmesi gerekir.

Üçüncü yol: sunucusuz fonksiyonlar ve karma yapı nedir?

İki uç arasında bir de karma yol vardır. Bu modelde temel veriyi hazır serviste tutarsınız, ama özel iş kurallarını sunucusuz (serverless) fonksiyonlarla yazarsınız. Sunucusuz fonksiyon, yalnızca çağrıldığında çalışan ve sunucu yönetimi gerektirmeyen küçük kod parçasıdır.

Örneğin ödeme onayı ya da fatura oluşturma gibi hassas işlemleri fonksiyonda çalıştırırsınız. Böylece bu kurallar telefonda değil sunucu tarafında kalır. Ancak bu modelin de kendine özgü davranışları vardır; örneğin uzun süre çağrılmayan fonksiyon ilk istekte gecikebilir. Bu konuyu serverless ve cold start yazımızda anlattık.

Karma yapı birçok işletme için dengeli bir başlangıç sunar. Yine de bağımlılık sorusu burada da geçerlidir; çünkü fonksiyonlar da platformun ortamına bağlı çalışır.

Karma yapıda en sık gördüğümüz hata, kuralların yarısını telefona, yarısını fonksiyona dağıtmaktır. Bu durumda bir kural değiştiğinde hem uygulamayı hem sunucuyu güncellemeniz gerekir. Bu yüzden karma yapıda bile hangi kararın hangi katmanda verileceğini baştan yazılı hale getirin.

Kendi başınıza neyi değerlendirebilirsiniz, uzman nerede fark yaratır?

Bu kararın önemli bir kısmını teknik bilgi olmadan siz verebilirsiniz. Hangi verileri toplayacağınızı, verinin ne kadar hassas olduğunu, kaç kullanıcı beklediğinizi ve hangi sistemlerle entegrasyon gerektiğini en iyi siz bilirsiniz. Üstelik bu cevaplar seçimin yönünü büyük ölçüde belirler.

Fark ise ayrıntıda ortaya çıkar. Bir hazır servisin kâğıt üzerindeki özellik listesi ile gerçek projedeki davranışı her zaman örtüşmez. Hazır servisin kural dili, maliyetin kullanım arttıkça nasıl değiştiği, verinin hangi bölgede durduğu ve bir gün taşınmak isterseniz neyin taşınabileceği deneyim ister. Bu yüzden mobil uygulama geliştirme sürecinde birçok işletme ihtiyaç listesini kendisi hazırlar, mimari kararı ise bir ekiple birlikte verir. Bu yolu düşünüyorsanız mobil uygulama geliştirme sayfamızda yaklaşımımızı görebilirsiniz.

Kısacası "ne" sorusunu siz, "hangi altyapıyla ve nasıl" sorusunu ekip yanıtlar. İki taraf da kendi alanında net olursa ilk sürüm sağlam doğar.

Bir uyarı da ekleyelim: tek bir aracı her projeye öneren ekiplere karşı dikkatli olun. Hazır servis de özel sunucu da doğru durumda iyi sonuç verir. Sizin cevaplarınızı dinlemeden altyapı öneren bir teklif, işinizden çok ekibin alışkanlığını yansıtır.

Mobil uygulama için arka uç seçerken hangi soruları sormalısınız?

Seçime başlamadan önce şu soruları yazılı olarak cevaplayın. Cevaplar, aşağıdaki karar tablosunu kendi durumunuza uygulamanızı kolaylaştırır:

  1. Uygulama hangi kişisel verileri topluyor ve bu veriler ne kadar hassas?
  2. Verinin belirli bir ülkede ya da bölgede durması gerekiyor mu?
  3. İlk yıl ve üçüncü yıl için kabaca kaç kullanıcı bekliyorsunuz?
  4. Mevcut bir muhasebe, stok ya da CRM sistemiyle konuşması gerekecek mi?
  5. Uygulamanın yanında bir web sitesi ya da yönetim paneli aynı veriyi kullanacak mı?
  6. Kendi bünyenizde ya da sözleşmeli olarak bakım yapacak bir ekip var mı?
  7. Bir gün platform değiştirmek isterseniz bunu ne kadar önemsersiniz?

Bu listedeki cevapları bir sayfaya döktüğünüzde, karar çoğu zaman kendiliğinden belirginleşir.

Bir öneri daha: cevapları yazarken emin olmadığınız yerlere soru işareti koyun. Örneğin kullanıcı sayısını bilmiyorsanız iyimser ve kötümser iki tahmin yazın. Ekip, mimariyi bu aralığa göre kurar ve hangi eşikte yeniden düşünmeniz gerektiğini size söyler. Böylece belirsizlik, kararı geciktiren bir engel olmaktan çıkar.

Hazır servis ile özel sunucuyu nasıl karşılaştırırsınız?

Aşağıdaki tablo iki modeli ve karma yolu işletme açısından önemli kriterlerle karşılaştırıyor. Rakam ya da fiyat içermez; çünkü maliyet kullanım biçiminize göre çok değişir. Güncel fiyatlandırmayı her zaman sağlayıcının resmi sayfasından kontrol edin.

KriterHazır servis (BaaS)Karma yapıÖzel sunucu ve API
İlk sürüme çıkış hızıÇok hızlıHızlıDaha yavaş
Sunucu bakımıSağlayıcıdaBüyük ölçüde sağlayıcıdaSizde ya da ekibinizde
Platform bağımlılığıYüksekOrta ile yüksekDüşük
TaşınabilirlikZor, veri dönüşümü gerekirKısmenKolay
Veri konumu kontrolüSağlayıcının bölgeleriyle sınırlıSağlayıcının bölgeleriyle sınırlıTam kontrol
Karmaşık iş kurallarıSınırlıİyiÇok iyi
Kurumsal entegrasyonSınırlıOrtaÇok iyi
Maliyet öngörülebilirliğiKullanımla değişirKullanımla değişirDaha öngörülebilir
Uygun olduğu durumFikir doğrulama, MVPBüyüyen ürünHassas veri, kurumsal yapı

Tabloyu okurken bir ilkeyi aklınızda tutun: hiçbir satır tek başına karar verdirmez. Örneğin taşınabilirlik sizin için önemsizse, hazır servisin hızı ağır basabilir.

Bağımlılık (vendor lock-in) neden önemlidir?

Bağımlılık, bir platformun özel yapılarını kullandıkça başka bir platforma geçmenin zorlaşmasıdır. Hazır servislerde veri modeli, kural dili, kimlik sistemi ve fonksiyon ortamı genelde o platforma özgüdür. Dolayısıyla taşınmak istediğinizde yalnızca veriyi değil, uygulamanın bu parçalarla konuşan kodunu da yeniden yazmanız gerekebilir.

Bu her zaman kötü değildir. Fikir aşamasındaki bir ürün için hız, bağımlılıktan daha değerlidir. Ancak riski bilinçli olarak almak gerekir. Örneğin iş kurallarını uygulamanın içine dağıtmak yerine tek bir katmanda toplarsanız, ileride taşınma işi çok daha küçük olur.

Ayrıca kullanıcı hesaplarına dikkat edin. Kullanıcılar şifreleriyle kayıtlıysa, başka bir sisteme geçerken bu hesapları nasıl aktaracağınızı önceden sorun. Sağlayıcının dışa aktarma imkânlarını resmi belgelerinden kontrol edin.

Kısacası bağımlılığı tamamen yok etmek gerekmez; önemli olan onu ölçmek ve sınırlamaktır. Hangi parçaların platforma özgü olduğunu bir listede tutun. Bu liste, ileride taşınma kararı verdiğinizde işin büyüklüğünü dakikalar içinde görmenizi sağlar.

Taşınabilirlik için baştan neler yapabilirsiniz?

Hazır servisle başlasanız bile taşınabilirliği artırmanın yolları var. Bunları ilk sürümde istemek, sonradan büyük bir yeniden yazımın önünü keser:

  • Uygulama, veriye doğrudan değil, ara bir katman üzerinden erişsin.
  • İş kuralları telefonda değil, sunucu tarafında tek yerde dursun.
  • Ekip veritabanının düzenli dışa aktarımını alsın ve okunabilir bir biçimde saklasın.
  • Kullanıcı kimlikleri, platformun iç numarasından bağımsız bir müşteri numarasıyla eşleşsin.
  • Dosyalar, platformdan bağımsız bir adres yapısıyla tutulsun.
  • Hesapların, alan adlarının ve anahtarların sahibi işletme olsun.

Son madde özellikle önemlidir. Bulut hesabı geliştiricinin kişisel hesabında açılırsa, ilişki bittiğinde erişim sorunu yaşarsınız. Bu konuyu mobil uygulamanın kaynak kodu kime ait yazımızda sözleşme açısından ele aldık.

Veri konumu ve KVKK açısından nelere dikkat etmelisiniz?

Kişisel veri işleyen her uygulama için verinin nerede durduğu önemli bir sorudur. Türkiye'de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel verilerin yurt dışına aktarımı için ayrı kurallar öngörür. Dolayısıyla seçtiğiniz sunucu yurt dışındaysa bu aktarımın hangi hukuki dayanakla yapılacağını hukuk danışmanınızla netleştirmeniz gerekir.

Hazır servislerde veri konumunu genelde ürün ya da kaynak bazında seçersiniz. Firebase'in konum belgesi, proje genelinde tek bir ayar olmadığını ve konumun veritabanı ya da depolama gibi kaynak oluşturulurken seçildiğini anlatır. Belge ayrıca varsayılan kaynak konumunun sonradan değiştirilemeyen bir ayar olduğunu belirtir. Yani bu kararı ilk gün vermelisiniz.

Özel sunucuda ise veri konumunu tamamen siz belirlersiniz. Uygulama tarafındaki aydınlatma ve rıza adımlarını mobil uygulamada KVKK uyumu yazımızda anlattık. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir.

Avrupa kullanıcıları için GDPR neyi değiştirir?

Uygulamanız Avrupa Birliği'ndeki kişilere hizmet veriyorsa, Avrupa'nın genel veri koruma tüzüğü olan GDPR de gündeme gelir. Bu tüzük de Avrupa dışına veri aktarımı için ayrı kurallar içerir. Bu nedenle hem Türkiye hem Avrupa kullanıcısı olan bir uygulama, iki çerçeveyi birlikte düşünmelidir.

Pratikte bu, sağlayıcının veri işleme sözleşmesini, alt işleyici listesini ve bölge seçeneklerini incelemek demektir. Ayrıca kullanıcı verisini silme ve dışa aktarma taleplerini arka uçta karşılayabilmeniz gerekir. Örneğin bir kullanıcı hesabını silmek istediğinde, kaydın yalnızca ana veritabanından değil, yedeklerden, analitik araçlarından ve e-posta listelerinden de makul süre içinde temizlenmesi için bir süreç kurmanız gerekir. Web tarafındaki karşılığını KVKK ve GDPR uyumlu web sitesi yazımızda bulabilirsiniz.

Unutmayın: altyapı seçimi uyumu tek başına sağlamaz. Doğru bölge seçimi gerekli bir adımdır, ama aydınlatma, rıza, saklama süresi ve erişim kontrolü de aynı derecede önemlidir.

Mobil uygulama için arka uç ölçeklenme sorununu nasıl çözer?

Ölçeklenme, kullanıcı sayısı arttığında sistemin yavaşlamadan çalışmaya devam etmesidir. Hazır servisler bu konuda güçlüdür; altyapıyı sağlayıcı büyütür ve siz sunucu eklemekle uğraşmazsınız. Ancak maliyet de kullanımla birlikte artar ve bazı sorgu biçimleri büyük veride pahalı hale gelir.

Özel sunucuda ise ölçeklenmeyi ekip planlar. Önbellek, veritabanı indeksleri, yük dengeleme ve arka plan kuyrukları gibi araçlar devreye girer. Bu daha fazla emek ister; buna karşın maliyeti ve davranışı daha iyi öngörürsünüz.

Öte yandan çoğu işletme için ilk darboğaz sunucu değil, özensiz bir veri modelidir. Örneğin her ekran açılışında yüzlerce kaydı çeken bir yapı, hangi altyapıda olursa olsun yavaşlar. Bu yüzden ölçeklenmeyi altyapıdan önce veri tasarımında düşünün.

Ayrıca ani yükleri hesaba katın. Bir televizyon reklamı ya da büyük bir indirim günü, normal trafiğin çok üstüne çıkabilir. Hazır servis bu dalgayı genelde karşılar, ama fatura da aynı oranda büyür. Özel sunucuda ise ekip bu günler için önceden kapasite ekler ya da otomatik büyüme kuralları kurar.

Maliyet hangi kalemlerden oluşur?

Bu yazıda rakam vermiyoruz; çünkü fiyatlar sağlayıcıya, bölgeye ve kullanıma göre değişir. Yine de maliyetin hangi kalemlerden oluştuğunu bilmek, teklifleri doğru karşılaştırmanızı sağlar.

Hazır serviste maliyet genelde okuma ve yazma işlemi, depolanan veri, dosya trafiği ve fonksiyon çalışma süresi gibi kullanım ölçütlerine bağlıdır. Dolayısıyla başarılı bir kampanya faturayı da büyütür. Özel sunucuda ise sunucu kirası, yönetilen veritabanı, yedekleme ve en önemlisi bakım emeği öne çıkar.

Bu nedenle iki modeli yalnızca aylık altyapı faturasıyla karşılaştırmayın. Geliştirme süresini, bakım saatini ve olası taşınma maliyetini de hesaba katın. Toplam maliyetin genel resmini mobil uygulama geliştirme maliyeti yazımızda anlattık. Güncel fiyatları her zaman sağlayıcının resmi sayfasından kontrol edin.

Bildirim, ödeme ve dosya gibi yan servisleri nasıl bağlarsınız?

Bir uygulamanın arka ucu nadiren tek parçadır. Push bildirim, kartla ödeme, e-posta gönderimi, harita ve dosya depolama gibi işler çoğu zaman ayrı servislerle yürür. Hazır arka uç platformları bu parçaların bir kısmını kendi içinde sunar; örneğin bildirim servisi aynı çatı altında olabilir. Özel sunucuda ise ekip her servisi ayrı ayrı bağlar.

Burada dikkat etmeniz gereken nokta, her yan servisin kendi bağımlılığını ve kendi veri konumunu getirmesidir. Örneğin ödeme sağlayıcısı kart bilgisini kendi sisteminde tutar; bu iyi bir şeydir, çünkü kart verisi sizin sunucunuza hiç uğramaz. Ancak e-posta ya da analitik servisi kişisel veri işliyorsa, onu da veri envanterinize eklemeniz gerekir.

Ayrıca yan servislerin anahtarları telefonda durmamalı. Uygulamaya gömülü bir anahtarı kötü niyetli biri kolayca çıkarabilir. Bu yüzden ödeme onayı gibi işlemler her zaman sunucu tarafında, gizli anahtarla çalışmalı. Kartla ödeme akışını mobil uygulamada kartla ödeme yazımızda anlattık.

Güvenlik sorumluluğu kimde kalır?

Hazır servis kullanmak güvenliği sağlayıcıya devretmek anlamına gelmez. Sağlayıcı fiziksel altyapıyı ve platformu korur; ancak veriye kimin erişeceğini belirleyen kuralları siz yazarsınız. Hatalı bir kural, tüm veritabanını internete açık hale getirebilir.

Özel sunucuda ise sorumluluk alanı genişler. İşletim sistemi güncellemesi, açık port kontrolü, kimlik doğrulama, şifreleme ve kayıt tutma ekibin işidir. Bu nedenle özel sunucu seçerseniz, bakım sözleşmesinde güvenlik güncellemelerinin kimde olduğunu açıkça yazın.

Her iki modelde de ortak kural şudur: telefona asla güvenmeyin. Fiyat, indirim, yetki ve stok gibi kararları sunucu vermeli; çünkü uygulamanın gönderdiği isteği kötü niyetli biri değiştirebilir.

Bunun yanında hesap güvenliğini unutmayın. Bulut konsoluna erişen her kişinin iki adımlı doğrulama kullanması, ayrılan çalışanların erişiminin hemen kapanması ve gizli anahtarların düzenli yenilenmesi temel önlemlerdir. Web tarafındaki genel riskleri OWASP Top 10 rehberimizde bulabilirsiniz; çünkü API'ler de aynı açıklara maruz kalır.

Yedekleme ve geri dönüş planını nasıl kurarsınız?

Hiçbir altyapı hatasız değildir. Bir geliştirici yanlışlıkla bir tabloyu silebilir, hatalı bir güncelleme verileri bozabilir ya da bir hesap ele geçebilir. Bu durumda tek kurtarıcınız düzenli ve önceden denediğiniz bir yedektir. Hazır servislerde yedekleme seçenekleri genelde platformun kendi araçlarıyla gelir; özel sunucuda ise ekip yedekleme düzenini kendisi kurar.

İyi bir yedek planı üç soruya cevap verir. Birincisi, yedeği ne sıklıkla alıyorsunuz? İkincisi, yedek ana sistemden ayrı bir yerde mi duruyor? Üçüncüsü, yedekten geri dönmeyi en son ne zaman denediniz? Özellikle üçüncü soru önemlidir; çünkü hiç denenmemiş bir yedek, kriz anında çalışmayabilir.

Örnek senaryo: bir güncelleme sonrası sipariş tablosundaki adres alanları boşalıyor. Ekip, önceki geceki yedeği ayrı bir ortama açıyor, eksik alanları karşılaştırıyor ve yalnızca etkilenen kayıtları geri yüklüyor. Bu senaryonun sorunsuz işlemesi için yedeğin okunabilir biçimde ve erişilebilir yerde durması gerekir. Bu planı, sorumlu kişinin adıyla birlikte bakım sözleşmesine yazılı olarak ekleyin.

Yayından sonra arka ucun bakımı nasıl sürer?

Uygulama mağazaya çıktığında iş bitmez; aksine arka ucun gerçek sınavı başlar. Hazır serviste sağlayıcı zaman zaman eski sürümleri emekliye ayırır ya da kurallarını günceller. Bu yüzden ekibin sağlayıcının duyurularını takip etmesi ve uygulamayı zamanında uyarlaması gerekir. Aksi halde bir sabah, eski bir kütüphane sürümü yüzünden giriş ekranının çalışmadığını kullanıcılarınızdan öğrenebilirsiniz.

Özel sunucuda ise bakım listesi daha uzundur. İşletim sistemi ve kütüphane güncellemeleri, sertifika yenileme, disk ve bellek izleme, hata kayıtlarının incelenmesi ve yedek kontrolü düzenli işlerdir. Dolayısıyla özel sunucu seçerseniz bakım sözleşmesi, geliştirme sözleşmesi kadar önemlidir.

Her iki modelde de bir izleme düzeni kurun. Sunucu hatası arttığında ya da yanıt süresi uzadığında ekip bunu kullanıcı şikâyetinden önce görmeli. Yayın sonrası bakımın genel çerçevesini mobil uygulama bakım ve güncelleme yazımızda bulabilirsiniz.

Yönetim paneli ve web sitesi aynı arka ucu kullanabilir mi?

Evet, kullanabilir ve çoğu durumda kullanmalıdır. Aynı ürün listesini, siparişleri ve kullanıcıları uygulama, web sitesi ve yönetim paneli birlikte okursa veri tek yerde kalır. Böylece "uygulamada fiyat farklı, sitede farklı" sorunu yaşamazsınız.

Ancak bu durumda arka ucun API'si üç farklı istemciye hizmet verir. Bu yüzden yetki kontrolü daha da önem kazanır; panel kullanıcısının yapabildiğini uygulama kullanıcısı yapamamalı. Panelde hangi modüllerin olması gerektiğini mobil uygulama yönetim paneli yazımızda ayrıntılı anlattık.

Ayrıca istemci sayısı arttıkça API tasarımı da önem kazanır. Farklı ekranların farklı veri ihtiyacı varsa, tek bir esnek sorgu yapısı işinizi kolaylaştırabilir. Bu tartışmayı GraphQL ve REST farkı yazımızda bulabilirsiniz.

Fikir aşamasında hangi seçim daha mantıklıdır?

Henüz fikrin tutup tutmayacağını bilmiyorsanız, en değerli kaynağınız zamandır. Bu aşamada hazır servis genelde mantıklı bir başlangıçtır; çünkü sunucu kurmadan kullanıcıyla buluşursunuz. Fikri doğrulamanın yollarını mobil uygulama fikri nasıl doğrulanır yazımızda anlattık.

Yine de hazır servisle başlarken çıkış kapısını açık bırakın. Yukarıdaki taşınabilirlik listesini uygulayın, iş kurallarını tek katmanda toplayın ve bulut hesabını işletme adına açın. Böylece ürün tutarsa daha güçlü bir yapıya geçiş planlı bir proje olur, kriz değil.

Öte yandan fikir aşamasında bile hassas veri topluyorsanız tablo değişir. Bu durumda veri konumu ve erişim kontrolü, hızdan daha önemli olabilir.

Bir başka seçenek de ilk prototipi tamamen geçici bir altyapıda kurmaktır. Yani birkaç haftalık kullanıcı testleri için hazır servisi kullanır, sonuçlar olumluysa asıl ürünü baştan doğru mimariyle yazarsınız. Bu yolda prototip kodunu üretime taşıma isteğine direnmek gerekir; aksi halde geçici çözüm kalıcı bir yüke dönüşür.

Hangi durumda özel sunucu daha doğru bir yatırımdır?

Bazı durumlarda özel sunucu baştan daha akılcıdır. Saha tecrübemize dayanarak şu işaretleri öne çıkarıyoruz:

  • Uygulama hassas kişisel veri ya da ticari sır niteliğinde bilgi işliyor.
  • Verinin belirli bir ülkede durması sözleşme ya da mevzuat gereği zorunlu.
  • Mevcut kurumsal sistemlerle yoğun entegrasyon gerekiyor.
  • İş kuralları karmaşık ve sık değişiyor.
  • Kullanım hacmi yüksek ve maliyetin öngörülebilir olması önemli.
  • Kod ve altyapı üzerinde tam kontrol, iş modelinin parçası.

Bu işaretlerden birkaçı sizde varsa, özel sunucunun ek geliştirme emeği uzun vadede kendini geri öder. Ancak bunun için bakım ekibini de baştan planlayın.

Arka uç kararını teklif aşamasında nasıl doğrularsınız?

Teklif aldığınızda arka uç kararının gerekçesini sorun. İyi bir ekip, neden o modeli seçtiğini sizin cevaplarınıza dayanarak açıklar. Şu soruları teklif görüşmesinde kullanabilirsiniz:

  1. Verimiz hangi bölgede duracak ve bunu kim seçecek?
  2. Bulut hesabını ve alan adlarını kimin adına açacaksınız?
  3. Bir gün platform değiştirmek istersek hangi parçaları yeniden yazmamız gerekir?
  4. Güvenlik kurallarını ya da sunucu güncellemelerini kim, ne sıklıkla kontrol edecek?
  5. Kullanıcı sayısı on katına çıkarsa hangi kalemler değişir?
  6. Ekip veritabanı yedeğini nerede, ne sıklıkla ve hangi biçimde alacak?

Bu sorulara net cevap alamıyorsanız, karar henüz olgunlaşmamış demektir. Cevapları yazılı olarak teklif ekine koymasını isteyin.

Ayrıca farklı teklifleri aynı soru listesiyle karşılaştırın. Böylece biri hazır servis, diğeri özel sunucu öneren iki ekibi aynı ölçüyle değerlendirirsiniz. Kararınızı fiyat yerine gerekçenin kalitesine göre vermek, uzun vadede çok daha az sürpriz demektir.

Arka uç kararını kiminle ve nasıl vermelisiniz?

Bu yazıdaki soruları cevapladıysanız, kararın yarısını verdiniz demektir. Geri kalan yarısı; seçilen modelin güvenli kurulması, veri konumunun doğru seçilmesi ve taşınabilirlik önlemlerinin ilk günden alınmasıdır. Bu adımları kullanıcı görmez, ama uygulamanın ömrünü belirler.

Talha Aslan ve ekibi olarak arka uç kararını işletmenizin veri hassasiyeti, büyüme planı ve bakım gücüyle birlikte değerlendiriyoruz; her projeye aynı altyapıyı dayatmıyoruz; seçimin gerekçesini de size yazılı olarak sunuyoruz. Uygulamanızı doğru temel üzerinde planlamak ve mobil uygulama yaptırmak isterseniz mobil uygulama yaptırmak sayfamızdan çalışma biçimimizi inceleyebilir ve bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Hazır arka uç servisi küçük işletmeler için yeterli mi?
Çoğu küçük işletme ve fikir aşamasındaki ürün için yeterlidir. Hazır servis kullanıcı girişi, veritabanı, dosya depolama ve bildirim gibi parçaları hazır sunar ve sunucu bakımını sağlayıcıya bırakır. Ancak hassas veri, zorunlu veri konumu ya da yoğun kurumsal entegrasyon varsa özel sunucu daha uygun olabilir. Karar, verinizin niteliğine bağlıdır.
Hazır servisten özel sunucuya sonradan geçmek mümkün mü?
Mümkündür, ama emek ister. Veriyi dışa aktarmak, kullanıcı hesaplarını taşımak ve uygulamanın platforma özgü parçalarını yeniden yazmak gerekir. İş kurallarını baştan tek bir sunucu katmanında toplar, düzenli veri dışa aktarımı alır ve hesapları işletme adına açarsanız, bu geçiş çok daha küçük ve planlı bir proje olur.
Sunucunun yurt dışında olması KVKK açısından sorun mu?
Tek başına yasak değildir, ancak kişisel verilerin yurt dışına aktarımı 6698 sayılı Kanun'da ayrı kurallara bağlıdır. Hangi hukuki dayanakla aktarım yapacağınızı ve hangi bilgilendirmeyi vereceğinizi hukuk danışmanınızla netleştirmeniz gerekir. Altyapı seçerken sağlayıcının bölge seçeneklerini de inceleyin. Bu bilgi hukuki danışmanlık değildir.
Hazır servis kullanırsam güvenlikle ilgilenmem gerekmez mi?
Gerekir. Sağlayıcı fiziksel altyapıyı ve platformu korur, ancak verilere kimin erişebileceğini belirleyen kuralları siz yazarsınız. Hatalı bir erişim kuralı tüm veritabanını açık hale getirebilir. Ayrıca fiyat, indirim ve yetki gibi kararları telefona bırakmamalı, sunucu tarafında kontrol etmelisiniz. Güvenlik her modelde sizin sorumluluğunuzdadır.
Arka uç maliyeti hangi modelde daha düşük olur?
Kesin bir cevap yoktur, çünkü maliyet kullanıma göre değişir. Hazır servis düşük kullanımda genelde ekonomiktir, ama kullanım arttıkça fatura da büyür. Özel sunucuda altyapı daha öngörülebilirdir, ancak bakım emeği eklenir. İki modeli geliştirme süresi, bakım saati ve olası taşınma maliyetiyle birlikte karşılaştırın; güncel fiyatları sağlayıcıdan kontrol edin.
Uygulama, web sitesi ve panel aynı arka ucu paylaşmalı mı?
Çoğu durumda evet. Tek arka uç, ürün, sipariş ve kullanıcı verisinin tek yerde kalmasını sağlar ve farklı kanallarda tutarsız bilgi sorununu önler. Ancak bu durumda yetki kontrolü daha önemli hale gelir; panel kullanıcısının yapabildiği işlemleri uygulama kullanıcısı yapamamalıdır. API tasarımını da üç istemciyi düşünerek planlayın.
  • mobil uygulama
  • arka uç
  • backend
  • Firebase
  • API
  • KVKK
  • ölçeklenme
Paylaş:
Talha Aslan

Google Partner dijital pazarlama uzmanı. 2012’den beri SEO, Google Ads, web tasarım ve e-ticaret projelerinde sahada; bu blogda gördüğünüz her yazı o deneyimden çıkar.

Sıradaki proje

Projeniz için teklif alın.

Talebiniz doğrudan Talha Aslan ve ekibine ulaşır: stratejiyi Talha kurar, uygulamayı deneyimli ekip yürütür. Aynı gün dönüş yapar, kapsamı, takvimi ve tutarı yazılı teklifle 1 iş günü içinde göndeririz.