Yazılım

Mobil Uygulama Gereksinim Dokümanı Nasıl Hazırlanır? Şablon ve Örnekler

Talha Aslan 15 dakikalık okuma 2 görüntülenme

Kısa cevap

Mobil uygulama gereksinim dokümanı nedir ve neden ilk adımdır?

Mobil uygulama gereksinim dokümanı, uygulamanın kimin için, hangi işleri, hangi ekranlarla ve hangi kurallarla yapacağını yazılı olarak tanımlayan belgedir. Yazılım ekibi teklifini, takvimini ve mimarisini bu belgeye göre kurar. Belge ne kadar net olursa, teklifler de o kadar karşılaştırılabilir olur.

Tüm detaylar ve örnekler için yazıya devam edin

Bir yazılım ekibinden teklif istemeden önce aklınızdaki uygulamayı nasıl anlatacaksınız? Mobil uygulama gereksinim dokümanı bu sorunun cevabıdır. Talha Aslan ve ekibi olarak bu rehberde kullanıcı rollerinden kabul kriterlerine kadar dokümanın hangi başlıklardan oluşması gerektiğini, her başlığa ne yazacağınızı ve hangi hatalardan kaçınacağınızı adım adım anlatıyoruz.

Bu belgeyi ilk adım saymamızın nedeni basit: yazılı olmayan her beklenti, ileride tartışma konusu olur. Siz "tabii ki bildirim olacak" diye düşünürken ekip bildirimi kapsam dışı sayabilir. Dolayısıyla gereksinim dokümanı, iki tarafın aynı uygulamayı hayal etmesini sağlayan ortak dildir.

Üstelik bu belgeyi yazmak için teknik bilgi gerekmez. İyi bir doküman kod anlatmaz; iş kurallarını, kullanıcıları ve beklentileri anlatır. Teknik kararları ekip verir, ancak ne istediğinizi siz söylersiniz. Yani dokümanın sahibi yazılım ekibi değil, işin sahibi olarak sizsiniz.

Gereksinim dokümanı hazırlamadan önce neyi netleştirmelisiniz?

Dokümana oturmadan önce üç soruya kısa cevap yazın. Birincisi, uygulama hangi sorunu çözüyor? İkincisi, bu sorunu kim yaşıyor? Üçüncüsü, uygulama başarılı olursa neyi ölçerek anlayacaksınız? Bu üç cevap, dokümanın geri kalanındaki her karar için pusula görevi görür.

Fikrin kendisi henüz sınanmadıysa, önce onu doğrulamak daha akıllıcadır. Fikri para harcamadan nasıl sınayacağınızı mobil uygulama fikri nasıl doğrulanır yazımızda anlattık. Doğrulanmış bir fikir, gereksinim dokümanını da kısaltır; çünkü neyin gerçekten gerekli olduğunu bilirsiniz.

Ayrıca bütçe ve takvim beklentinizi kabaca not edin. Rakamı dokümana yazmak zorunda değilsiniz; ancak "ilk sürüm şu tarihe yetişmeli" gibi bir kısıt varsa bunu belirtin. Böylece ekip, öncelik sırasını bu kısıta göre önerir.

Bir de rollerin birbirine dönüşüp dönüşmediğini düşünün. Örneğin bir müşteri aynı zamanda çalışan olabilir mi? Bu durumda tek hesapla iki rol mü kullanacak, yoksa iki ayrı hesap mı açacak? Bu küçük soru, giriş akışını ve veri yapısını baştan etkiler. Cevabını dokümanda bir cümleyle de olsa yazın.

Kullanıcı rollerini nasıl tanımlarsınız?

Kullanıcı rolü, uygulamayı farklı yetkilerle kullanan kişi grubudur. Örneğin bir randevu uygulamasında müşteri, çalışan ve yönetici olmak üzere en az üç rol vardır. Her rol farklı ekran görür, farklı işlem yapar. Bu yüzden rolleri baştan yazmak, ekran listesinin ve yetki kurallarının temelidir.

Her rol için şu dört bilgiyi yazın: rolün adı, kim olduğu, uygulamada ne yapabildiği ve ne yapamadığı. Özellikle "ne yapamaz" kısmı çoğu zaman unutulur; ancak güvenlik ve veri gizliliği açısından en kritik kısım budur.

  • Misafir: Giriş yapmadan içeriği görür, işlem yapamaz.
  • Kayıtlı kullanıcı: Hesap açar, sipariş ya da randevu oluşturur, kendi geçmişini görür.
  • Çalışan: Kendisine atanan işleri görür ve günceller, başkalarının verisini göremez.
  • Yönetici: İçerik, kullanıcı ve raporları yönetir.

Yönetici rolü çoğu zaman uygulamanın içinde değil, ayrı bir yönetim panelinde çalışır. Panelde hangi işlevlerin olması gerektiğini mobil uygulama yönetim paneli nasıl olmalı yazımızda ayrıca ele aldık.

Ana kullanıcı akışlarını nasıl yazmalısınız?

Kullanıcı akışı, bir kişinin belirli bir amaca ulaşmak için uygulamada izlediği adımlar dizisidir. "Kullanıcı kayıt olur" tek başına yetersizdir. Bunun yerine kayıt akışını adım adım yazın: hangi bilgileri girer, doğrulama nasıl olur, hata olursa ne görür, başarılı olunca nereye gider?

Akışları yazarken basit bir kalıp kullanabilirsiniz: "[Rol] olarak, [amaç] için, [adımlar] yaparım." Örneğin "Kayıtlı kullanıcı olarak randevu almak için hizmeti seçerim, tarihi seçerim, onaylarım ve onay bildirimi alırım." Bu kalıp, hem sizin hem ekibin aynı senaryoyu düşünmesini sağlar.

  1. Uygulamanın var olma nedeni olan bir ya da iki ana akışı belirleyin.
  2. Her ana akışı başından sonuna adım adım yazın.
  3. Her adımda ne ters gidebileceğini not edin.
  4. Akış bitince kullanıcının ne gördüğünü ve hangi bildirimi aldığını yazın.

Hata durumlarını yazmak, dokümanın kalitesini en çok artıran adımdır. Örneğin ödeme başarısız olursa ne olacak, internet bağlantısı koparsa form kaybolacak mı? Bu soruların cevabı yoksa, ekip kendi varsayımını yapar.

Akışları yazarken uygulamanın yalnızca mutlu senaryoyu değil, gerçek hayatı anlatmasına dikkat edin. Kullanıcı yarıda bırakırsa ne olur, geri döndüğünde kaldığı yerden devam edebilir mi? Bu tür sorular, dokümanı gerçek kullanıma yaklaştırır.

Ekran listesi nasıl çıkarılır?

Akışları yazdıktan sonra ekran listesi kendiliğinden ortaya çıkar. Her akıştaki her adım genellikle bir ekrana ya da ekran içindeki bir duruma karşılık gelir. Bu listeyi bir tabloya dökün: ekran adı, hangi rol görür, ekranda ne var, ekrandan nereye gidilir.

Ekran listesinin tasarım olması gerekmez. Elle çizilmiş kaba taslaklar ya da basit kutu çizimleri yeterlidir. Ancak her ekranda hangi bilgilerin görüneceğini ve hangi düğmelerin olacağını yazmak, ekibin iş yükünü doğru tahmin etmesini sağlar.

Ayrıca boş durumları unutmayın. Kullanıcının henüz hiç siparişi yoksa sipariş ekranı ne gösterecek? Arama sonuç vermezse ne yazacak? Bu küçük durumlar, uygulamanın özenli görünmesini sağlar ve genellikle son anda fark edilir. Arayüz tarafındaki temel ilkeler için kullanıcı odaklı arayüz tasarımı yazımıza bakabilirsiniz.

Entegrasyonları dokümana nasıl eklersiniz?

Entegrasyon, uygulamanızın başka bir sistemle veri alışverişi yapmasıdır: ödeme altyapısı, harita, SMS, e-posta, muhasebe programı, mevcut web siteniz ya da stok sisteminiz. Entegrasyonlar teklifteki en büyük belirsizlik kaynağıdır; çünkü karşı sistemin nasıl çalıştığını ekip ancak belgesini görünce bilebilir.

Her entegrasyon için şunları yazın: hangi sistem, hangi veri gidip gelecek, ne sıklıkla, ve o sistemin bir API'si var mı? API, iki yazılımın birbiriyle konuşmasını sağlayan arayüzdür; kavramı API nedir yazımızda açıkladık. Elinizde karşı sistemin teknik belgesi varsa dokümana ekleyin.

Ödeme entegrasyonu ayrıca dikkat ister. Uygulama içi satın alma ile kartla ödeme farklı kurallara tabidir. Fiziksel ürün ya da hizmet satışı için kart ödemesini nasıl kuracağınızı mobil uygulamada kartla ödeme yazımızda anlattık.

Bu noktada şunu belirtelim: entegrasyon sayısı arttıkça, belgeyi bir uzmanla birlikte gözden geçirmenin değeri de artar. Hangi sistemin gerçekten entegre edilebileceğini ve hangisinin elle yönetilmesinin daha mantıklı olduğunu görmek, sonradan çıkacak sürprizleri azaltır. mobil uygulama geliştirme sürecinde bu ön incelemeyi nasıl yaptığımızı hizmet sayfamızda görebilirsiniz.

Son olarak her entegrasyon için bir sorumlu kişi yazın. Karşı sistemin hesabını kim açacak, API anahtarını kim verecek, test ortamına kim erişim sağlayacak? Bu bilgiler yoksa ekip haftalarca bekleyebilir.

Özellikleri olmazsa olmaz ve sonra diye nasıl ayırırsınız?

Her özellik ilk sürümde gerekmez. Öncelik sırası koymak, hem bütçeyi hem takvimi korur. En pratik yöntem, her özelliği üç gruptan birine koymaktır: olmazsa olmaz, olsa iyi olur, sonraki sürüm.

Olmazsa olmaz, uygulamanın ana akışını tamamlamak için gereken özelliktir. Bu özellik yoksa uygulama amacına hizmet etmez. Olsa iyi olur, deneyimi güzelleştiren ama ana akışı engellemeyen özelliktir. Sonraki sürüm ise kullanıcı geri bildirimi gelmeden yapmanın riskli olduğu fikirlerdir.

Örnek senaryo: bir sadakat uygulamasında puan kazanma ve harcama olmazsa olmazdır. Arkadaş davet etme olsa iyi olur grubundadır. Oyunlaştırma rozetleri ise sonraki sürüme kalabilir. İlk sürümün kapsamını nasıl daraltacağınızı mobil uygulama MVP nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kabul kriterleri nedir ve nasıl yazılır?

Bir özelliğin "bitti" sayılması için karşılaması gereken ölçülebilir koşula kabul kriteri denir. Başka bir deyişle, kabul kriteri test edilebilir bir sözdür. Bu sözler yazılmazsa "bitti" kavramı kişiden kişiye değişir. Bu da teslim sırasında en sık yaşanan anlaşmazlığın kaynağıdır.

Kabul kriterlerini yazmanın kolay bir kalıbı vardır: "Şu durumda, şunu yaptığımda, şunu görmeliyim." Örneğin "Kayıtlı kullanıcı olarak, geçmiş bir tarihi seçtiğimde, o tarihin seçilemeyeceğini belirten bir uyarı görmeliyim." Bu cümle test edilebilir; dolayısıyla teslimde tartışma çıkmaz.

  • Her kriter tek bir davranışı anlatsın.
  • "Hızlı", "kolay", "güzel" gibi ölçülemeyen kelimelerden kaçının.
  • Hata durumları için de ayrı kriter yazın.
  • Kriterin hangi cihaz ve işletim sistemi sürümlerinde geçerli olduğunu belirtin.

Android Developers, tüm uygulamaların karşılaması gereken asgari kaliteyi temel uygulama kalitesi yönergelerinde listeler. Bu listeyi genel kabul kriterlerinize kaynak olarak kullanabilirsiniz.

Fonksiyonel olmayan gereksinimler neleri kapsar?

Fonksiyonel gereksinim, uygulamanın ne yaptığını anlatır. Buna karşılık fonksiyonel olmayan gereksinim ise nasıl yaptığını anlatır: hız, güvenlik, erişilebilirlik, desteklenen cihazlar, dil seçenekleri ve çevrimdışı çalışma gibi. Bu başlıklar dokümanda çoğu zaman unutulur; ancak mimariyi en çok etkileyen kararlar burada gizlidir.

Örneğin uygulamanın internet yokken de çalışması gerekiyorsa, bu karar veri saklama yöntemini baştan değiştirir. Benzer şekilde birden fazla dil desteği istiyorsanız, metinlerin nasıl yönetileceği ilk günden planlanmalıdır. Bu yüzden bu tür beklentileri ayrı bir başlık altında açıkça yazın.

  • Desteklenecek platformlar ve en eski işletim sistemi sürümü.
  • Desteklenecek diller.
  • Çevrimdışı çalışma beklentisi.
  • Erişilebilirlik beklentisi, örneğin büyük yazı ve ekran okuyucu desteği.
  • Veri saklama ve yedekleme beklentisi.

Bildirimler ve iletişim kuralları dokümanda nasıl yer almalı?

Bildirimler, kullanıcıyla uygulama arasındaki en görünür iletişimdir. Ancak çoğu dokümanda tek bir satırla geçer: "bildirim olacak." Bu ifade, hangi olayda, kime, hangi kanaldan ve hangi metinle bildirim gideceğini anlatmaz. Dolayısıyla ekip ya fazlasını ya da eksiğini tahmin eder.

Bildirimleri bir liste halinde yazın. Her satırda tetikleyen olay, alıcı rol, kanal ve kısa bir örnek metin olsun. Kanal anlık bildirim, e-posta ya da SMS olabilir. Örneğin "randevu onaylandığında müşteriye anlık bildirim, çalışana e-posta" gibi bir satır, ekibe tam olarak ne yapacağını söyler.

  • Tetikleyen olay: sipariş oluştu, randevu yaklaştı, ödeme başarısız oldu.
  • Alıcı: hangi rol bu bildirimi alır.
  • Kanal: anlık bildirim, e-posta, SMS ya da uygulama içi mesaj.
  • Kullanıcı tercihi: kullanıcı bu bildirimi kapatabilir mi.

Ayrıca pazarlama amaçlı mesajlarla işlem bildirimlerini ayırın. Pazarlama mesajları için ayrı izin gerekebilir; bu yüzden ikisini aynı satıra yazmayın. Böylece hem kullanıcı deneyimi hem de izin yönetimi baştan doğru kurulur.

Raporlama ve ölçüm ihtiyaçlarını nasıl tanımlarsınız?

Uygulama yayına çıktıktan sonra ilk soracağınız soru büyük olasılıkla "kaç kişi kullanıyor ve nerede bırakıyor?" olacaktır. Bu sorunun cevabı, ölçümün baştan planlanmasına bağlıdır. Ölçüm sonradan da eklenebilir; ancak baştan planlanırsa daha az iş çıkar ve ilk günden veri toplarsınız.

Dokümanda iki şeyi ayırın. Birincisi yönetim panelinde görmek istediğiniz iş raporlarıdır: günlük sipariş, iptal oranı, en çok tercih edilen hizmet gibi. İkincisi ise kullanıcı davranışını ölçen olaylardır: kayıt tamamlandı, ödeme ekranına gelindi, ödeme yapıldı gibi.

Her rapor için kimin göreceğini ve ne sıklıkla bakacağını yazın. Örneğin yönetici haftalık özet ister, çalışan ise yalnızca kendi günlük listesini görür. Bu ayrım, hem panel tasarımını hem de yetki kurallarını netleştirir. Ayrıca ölçeceğiniz olayların kişisel veri içerip içermediğini de not edin; bu bilgi gizlilik beyanlarınızı doğrudan etkiler.

Kısacası ölçüm, dokümanın son satırı değil, ana akışların doğal bir uzantısıdır. Her ana akışın yanına "bu akışta neyi ölçeceğiz?" sorusunun cevabını yazmanız yeterlidir.

Gizlilik ve mağaza kurallarını dokümana neden baştan yazmalısınız?

Mağaza kuralları, uygulamanın yayına çıkıp çıkmayacağını belirler. Bu yüzden onları sonradan değil, gereksinim aşamasında düşünmek gerekir. Örneğin Apple, App Store İnceleme Yönergeleri içinde hesap oluşturmaya izin veren uygulamaların hesap silmeyi de uygulama içinden sunmasını ister.

Bu kuralı dokümanda unutursanız, uygulama incelemede takılabilir ve son anda yeni bir akış eklemek zorunda kalırsınız. Kuralın ayrıntılarını Apple'ın zorunlu hesap silme kuralı yazımızda anlattık.

Benzer şekilde hangi kişisel verileri topladığınızı, hangi izinleri istediğinizi ve kullanıcıya nasıl bilgi vereceğinizi de dokümana yazın. Türkiye'deki aydınlatma ve rıza yükümlülüklerini mobil uygulamada KVKK uyumu yazımızda ele aldık. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; kesin yükümlülükler için hukuk danışmanınıza başvurun.

Mobil uygulama gereksinim dokümanı şablonunda hangi başlıklar olmalı?

Aşağıdaki tablo, kullanabileceğiniz bir şablonun başlıklarını ve her başlığa ne yazacağınızı özetler. Tabloyu doğrudan kendi dokümanınızın iskeleti olarak kullanabilirsiniz.

BaşlıkNe yazarsınızÖrnekAtlanırsa ne olur
Amaç ve kapsamUygulamanın çözdüğü sorun ve hedef kitleSalon müşterileri için randevuEkip yanlış öncelik kurar
Kullanıcı rolleriRoller, yetkiler, kısıtlarMüşteri, çalışan, yöneticiYetki açıkları çıkar
Ana akışlarAdım adım senaryolar ve hata durumlarıRandevu alma akışıTeklifler karşılaştırılamaz
Ekran listesiEkran, rol, içerik, geçişTakvim ekranıİş yükü yanlış tahmin edilir
EntegrasyonlarSistem, veri, sıklık, belgeÖdeme, SMSBütçe sonradan büyür
ÖncelikOlmazsa olmaz, olsa iyi olur, sonraDavet sistemi sonraİlk sürüm gecikir
Kabul kriterleriTest edilebilir koşullarGeçmiş tarih seçilemezTeslimde anlaşmazlık
Fonksiyonel olmayanPlatform, dil, çevrimdışı, erişilebilirlikİki dil desteğiMimari sonradan değişir
Gizlilik ve mağazaVeri, izin, hesap silmeUygulama içi hesap silmeİncelemede ret
Yayın sonrasıBakım, raporlama, sahiplikAylık bakım raporuSorumluluk belirsiz kalır

Her başlığı doldurmak zorunda değilsiniz; ancak boş bıraktığınız başlığı "bilinmiyor, ekip önersin" diye işaretleyin. Böylece ekip o başlığı atlamaz, öneri getirir.

Gereksinim dokümanı ne kadar ayrıntılı olmalı?

Doğru ayrıntı seviyesi, ekibin size soru sormadan tahmin yapabileceği seviyedir. Çok kısa bir doküman tahmine yer bırakır; çok uzun bir doküman ise okunmaz ve önemli kısımlar kaybolur. Pratikte ana akışlar ve kabul kriterleri ayrıntılı, diğer başlıklar özet olabilir.

İyi bir test şudur: dokümanı uygulamayı hiç duymamış birine okutun. Okuduktan sonra uygulamanın ne yaptığını ve ilk sürümde neyin olacağını anlatabiliyorsa, doküman yeterlidir. Anlatamıyorsa eksik olan genellikle akışlar ya da öncelik sırasıdır.

Ayrıca teknik çözümü dokümana yazmaktan kaçının. "Şu veritabanını kullanın" yerine "verilerin her gün yedeklenmesini istiyorum" yazın. Böylece ekip en uygun teknik çözümü önerebilir ve siz de sonucu değerlendirirsiniz.

Örnek senaryo: bir işletme sahibi iki sayfalık bir doküman hazırlar, ancak her ana akışı adım adım yazar ve öncelik sırası koyar. Kırk sayfalık ama akışları belirsiz bir dokümana göre bu iki sayfa, ekibe çok daha fazla şey anlatır. Yani uzunluk değil, netlik belirleyicidir.

Sık yapılan gereksinim dokümanı hataları nelerdir?

Saha tecrübemizde aynı hatalar tekrar tekrar karşımıza çıkıyor. Bunları baştan bilmek, dokümanınızı bir revizyon turu kısaltır.

  • Rakip uygulamayı göstermek ve "bunun gibi" demek. Ekip hangi özelliğin kapsamda olduğunu bilemez.
  • Hata durumlarını yazmamak. Ekip en iyi senaryoya göre tahmin yapar.
  • Yönetim panelini unutmak. İçeriği kim, nereden güncelleyecek sorusu cevapsız kalır.
  • Her özelliği olmazsa olmaz saymak. Öncelik sırası olmayınca ilk sürüm büyür.
  • Mağaza kurallarını sona bırakmak. İncelemede ret riski artar.

Bu hataların ortak noktası, varsayımların yazıya dökülmemesidir. Bu yüzden "bu zaten belli" dediğiniz her şeyi de bir cümleyle yazın.

Gereksinim dokümanı teklif karşılaştırmasını nasıl kolaylaştırır?

Aynı dokümanı birden fazla ekibe gönderdiğinizde, teklifler aynı kapsamı fiyatlar. Doküman yoksa her ekip kendi yorumunu fiyatlar ve teklifler arasındaki fark, kapsam farkından mı yoksa fiyat farkından mı kaynaklanıyor bilemezsiniz.

Teklifleri değerlendirirken dokümandaki her başlığın teklifte karşılığı olup olmadığına bakın. Bir ekip entegrasyonları ya da yönetim panelini teklifine almamışsa, bunu sorun. Teklif değerlendirmenin ayrıntılarını mobil uygulama teklifi nasıl değerlendirilir yazımızda anlattık; burada tekrar etmiyoruz.

Ayrıca ekiplerin dokümana yaptığı yorumlar da değerlidir. Soru soran, eksik gördüğü yeri belirten ya da daha basit bir çözüm öneren ekip, belgeyi gerçekten okumuş demektir.

İçerik ve veri sahipliği dokümanda neden ayrı bir başlık olmalı?

Uygulamada görünen metinler, görseller, ürün listesi ve fiyatlar kimden gelecek? Bu soru çoğu zaman proje ortasında sorulur ve takvimi geciktirir. Çünkü ekip kodu bitirse bile içerik hazır değilse uygulama yayına çıkamaz.

Dokümanda içerik için üç bilgi verin. İlk olarak içeriği kimin hazırlayacağını yazın: siz mi, ekip mi, yoksa mevcut bir sistemden mi aktarılacak? İkinci olarak içeriğin nasıl güncelleneceğini belirtin: yönetim panelinden mi, toplu dosya yüklemesiyle mi? Son olarak başlangıçta ne kadar içerik olacağını kabaca söyleyin.

Veri sahipliği de bu başlığın parçasıdır. Kullanıcı verilerinin nerede saklanacağı, kimin erişeceği ve proje biterse verinin nasıl teslim edileceği yazılı olmalıdır. Örneğin mevcut bir müşteri listesini uygulamaya aktaracaksanız, bunun biçimini ve temizliğini kimin yapacağını da belirtin.

Bu başlığı netleştirmek, ekip ile sizin aranızdaki iş bölümünü de netleştirir. Böylece "içerik sizden bekleniyordu" gibi gecikme nedenleri ortadan kalkar.

Test ve teslim sürecini dokümanda nasıl tarif edersiniz?

Kabul kriterleri neyin test edileceğini söyler; test ve teslim süreci ise testin nasıl ve kim tarafından yapılacağını anlatır. Bu bölüm kısa olabilir, ancak mutlaka olmalıdır. Aksi halde teslim günü "hangi cihazda denedik, kim onayladı" soruları ortada kalır.

  1. Hangi cihazlarda ve hangi işletim sistemi sürümlerinde test yapılacağını yazın.
  2. Test sürümünü kimlerin deneyeceğini belirleyin.
  3. Hataların nereye ve hangi biçimde bildirileceğini kararlaştırın.
  4. Bir aşamanın onaylanması için hangi kriterlerin karşılanacağını yazın.
  5. Mağaza yayınını kimin yapacağını ve hangi hesaptan yapılacağını netleştirin.

Özellikle son madde önemlidir. Uygulamanın kendi geliştirici hesabınızdan yayınlanması, ileride ekip değiştirdiğinizde büyük kolaylık sağlar. Ayrıca test sürecinde sizin de aktif olmanız gerekir; çünkü iş kurallarının doğru çalışıp çalışmadığını en iyi siz görürsünüz.

Gereksinim dokümanı proje boyunca nasıl güncellenir?

Doküman bir kez yazılıp kilitlenen bir belge değildir. Proje ilerledikçe yeni bilgiler çıkar ve bazı kararlar değişir. Önemli olan değişikliğin kayıt altına alınmasıdır. Her değişiklikte tarih, neyin değiştiği ve bunun takvim ile bütçeye etkisi yazılmalıdır.

Çevik yöntemlerle çalışan ekipler, dokümandaki akışları küçük iş parçalarına böler ve her döngüde bunları önceliklendirir. Bu yaklaşımı yazılım proje yönetimi yazımızda anlattık. Hangi yöntemle çalışırsanız çalışın, dokümanın güncel sürümünün tek bir yerde durması gerekir.

Ayrıca kapsam değişikliği talebi için basit bir kural koyun: yeni bir özellik eklenecekse, hangi özelliğin sonraya kalacağı da aynı anda konuşulsun. Böylece ilk sürüm sürekli büyümez.

Yayın sonrası beklentileri dokümana yazmalı mısınız?

Evet, yazmalısınız. Uygulamanın yayından sonra kim tarafından, nasıl bakılacağı genellikle teklif aşamasında konuşulmaz ve sonra sürpriz olur. Bakım beklentilerinizi kısa bir başlık altında yazmanız, ekiplerin bunu da teklifine katmasını sağlar.

Bu başlıkta işletim sistemi uyumu, mağaza kurallarına uyum, güvenlik yamaları ve raporlama beklentinizi belirtin. Yayın sonrası bakımın neleri kapsadığını mobil uygulama bakımı ve güncelleme yazımızda ayrıntılı anlattık.

Sahiplik de bu başlığın parçasıdır. Kaynak kodun, mağaza hesaplarının ve sunucu erişiminin kimde olacağını dokümanda belirtin. Bu konuyu mobil uygulamanın kaynak kodu kime ait yazımızda ayrıca ele aldık.

Ayrıca dokümanın sahibini belirleyin. Değişiklikleri kim onaylayacak, son sürüm nerede duracak? Tek bir sorumlu kişi, belgenin dağılmasını önler.

Kendi başınıza ne kadarını yazabilirsiniz, uzman nerede fark yaratır?

Amaç, kullanıcı rolleri, ana akışlar ve öncelik sırası tamamen sizin bilginizle yazılabilir. Hatta bu başlıkları en iyi işin sahibi yazar; çünkü kullanıcıyı ve iş kurallarını en iyi o bilir. Ekran listesi ve kabul kriterleri de biraz pratikle sizin elinizden çıkabilir.

Uzmanın fark yarattığı yer ise entegrasyonların fizibilitesi, fonksiyonel olmayan gereksinimlerin mimariye etkisi ve mağaza kurallarına uyumdur. Bir uzman, dokümandaki bir cümlenin bütçeyi nasıl etkileyeceğini önceden görebilir ve size daha basit bir alternatif önerebilir.

Kısacası iyi bir yol, ilk taslağı sizin yazmanız ve ardından deneyimli bir ekiple birlikte gözden geçirmenizdir. Bu iki adım, teklif sürecini de proje sürecini de belirgin şekilde sadeleştirir.

Gereksinim dokümanını hangi araçla hazırlamalısınız?

Araç seçimi, içerikten çok daha az önemlidir. Paylaşılabilen bir metin belgesi ya da basit bir tablo dosyası çoğu proje için yeterlidir. Önemli olan, herkesin aynı güncel sürüme bakması ve değişiklik geçmişinin görünmesidir.

Pratikte şu düzeni öneriyoruz: amaç, roller ve fonksiyonel olmayan gereksinimler metin belgesinde; ekran listesi, bildirimler ve öncelik sırası ise bir tabloda dursun. Böylece listeleri sıralamak ve filtrelemek kolaylaşır. Ekran taslakları için de aynı klasörde bir alt klasör açın.

Belgeyi ekiple paylaşırken düzenleme yetkisini sınırlayın. Ekip yorum bırakabilsin, ancak değişikliği siz ya da belirlediğiniz sorumlu kişi onaylasın. Bu düzen, belgenin tek bir doğru kaynağı olarak kalmasını sağlar ve proje boyunca karışıklığı önler.

Mobil uygulama gereksinim dokümanı için ilk adımınız ne olmalı?

Bugün yapabileceğiniz en faydalı iş, yukarıdaki şablon tablosunu boş bir belgeye kopyalamak ve yalnızca ilk üç başlığı doldurmaktır: amaç, kullanıcı rolleri ve tek bir ana akış. Bu üçü, dokümanın geri kalanını yazmayı kolaylaştırır.

Ardından ana akışı birine yüksek sesle anlatın ve takıldığınız yerleri not edin. Takıldığınız her nokta, dokümana eklenecek bir soru ya da kuraldır. Böylece belge kısa sürede somut bir hal alır.

Talha Aslan ve ekibi olarak gereksinim dokümanını projenin en değerli belgesi olarak görüyoruz. Taslağınızı birlikte netleştirmek ya da doğrudan mobil uygulama yaptırmak istiyorsanız, nasıl çalıştığımızı hizmet sayfamızda sakin bir şekilde inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mobil uygulama gereksinim dokümanını kim yazmalı?
İlk taslağı işin sahibi yazmalıdır; çünkü kullanıcıyı, iş kurallarını ve öncelikleri en iyi o bilir. Amaç, roller, akışlar ve öncelik sırası teknik bilgi gerektirmez. Ardından deneyimli bir yazılım ekibiyle birlikte gözden geçirmek, entegrasyon ve mimari açısından eksikleri görmenizi sağlar ve teklif sürecini sadeleştirir. Böylece ilk görüşmeler de daha verimli geçer.
Gereksinim dokümanı kaç sayfa olmalı?
Sabit bir sayfa sayısı yoktur. Doğru uzunluk, ekibin size soru sormadan tahmin yapabileceği uzunluktur. Ana akışlar ve kabul kriterleri ayrıntılı, diğer başlıklar özet olabilir. Dokümanı uygulamayı bilmeyen birine okutun; uygulamayı anlatabiliyorsa yeterlidir, anlatamıyorsa genellikle akışlar ya da öncelik sırası eksiktir. Bu durumda önce o kısmı tamamlayın.
Kabul kriteri ile gereksinim arasındaki fark nedir?
Gereksinim, uygulamanın ne yapması gerektiğini anlatır. Kabul kriteri ise o gereksinimin karşılandığını nasıl test edeceğinizi anlatır. Örneğin randevu alınabilmesi bir gereksinimdir; geçmiş tarihin seçilememesi ve uyarı gösterilmesi bir kabul kriteridir. Kabul kriterleri teslimdeki anlaşmazlıkları büyük ölçüde önler ve test sürecini de hızlandırır.
Gereksinim dokümanına tasarım eklemek gerekir mi?
Zorunlu değildir. Kaba el çizimleri ya da basit kutu taslakları yeterlidir. Önemli olan her ekranda hangi bilgilerin görüneceğini, hangi düğmelerin olacağını ve ekrandan nereye gidileceğini yazmaktır. Profesyonel tasarım genellikle gereksinimler netleştikten sonra ayrı bir aşama olarak yürür. Bu sıra, tasarımın doğru içeriğe göre yapılmasını sağlar.
Gereksinim dokümanı proje başladıktan sonra değişebilir mi?
Değişebilir ve genellikle değişir. Önemli olan değişikliğin kayıt altına alınmasıdır: tarih, değişen madde ve takvim ile bütçeye etkisi yazılmalıdır. Yeni bir özellik eklenirken hangi özelliğin sonraya kalacağını aynı anda konuşmak, ilk sürümün kontrolsüz büyümesini önler. Böylece takvim ve bütçe de öngörülebilir kalır.
Rakip uygulamayı örnek göstermek yeterli mi?
Yeterli değildir. Rakip uygulama ilham verebilir; ancak hangi özelliğinin kapsamda olduğunu, hangi akışın farklı olacağını ve hangi kuralların geçerli olduğunu anlatmaz. Örnek gösterdiğiniz her uygulama için almak istediğiniz özellikleri ayrı ayrı yazın ve kendi akışınıza göre uyarlayın. Böylece ekip neyi kopyalamayacağını da bilir.
  • gereksinim dokümanı
  • mobil uygulama
  • kabul kriterleri
  • kullanıcı akışı
  • yazılım teklifi
  • MVP
Paylaş:
Talha Aslan

Google Partner dijital pazarlama uzmanı. 2012’den beri SEO, Google Ads, web tasarım ve e-ticaret projelerinde sahada; bu blogda gördüğünüz her yazı o deneyimden çıkar.

Sıradaki proje

Projeniz için teklif alın.

Talebiniz doğrudan Talha Aslan ve ekibine ulaşır: stratejiyi Talha kurar, uygulamayı deneyimli ekip yürütür. Aynı gün dönüş yapar, kapsamı, takvimi ve tutarı yazılı teklifle 1 iş günü içinde göndeririz.