GraphQL Nedir? REST API ile Farkı ve Ne Zaman Kullanılır

GraphQL nedir?

GraphQL, istemcinin hangi veriyi istediğini sorguda tarif ettiği, sunucunun da tam o şekle uygun yanıt döndürdüğü bir API sorgu dilidir. Genellikle tek bir uç noktadan çalışır ve bir şemaya dayanır. Böylece mobil uygulama, web arayüzü ve yönetim paneli aynı API'den farklı veri parçaları alabilir.

Kısacası GraphQL bir veritabanı ya da hazır bir ürün değildir. Bir sorgu dilidir ve bu dilin nasıl çalışacağını anlatan kurallar bütünüdür. Sunucunuzu hangi dille yazarsanız yazın, aynı kavramlar geçerli kalır. Kaynak olarak GraphQL resmi öğrenme sayfalarını ve GraphQL spesifikasyonunu esas alıyoruz.

GraphQL nedir diye araştıran yeni başlayanlar ve karar vermek isteyen teknik ekipler için bu rehberi yazdık. Önce tanımı ve benzetmeyi, sonra çalışma mantığını göreceksiniz. Ardından REST ile karşılaştırma, riskler ve bir kontrol listesi gelecek.

GraphQL'i basit bir benzetmeyle nasıl anlatırız?

Bir restorana gittiğinizi düşünün. REST yaklaşımında garson size sabit bir set menü getirir. Çorba, ana yemek ve tatlı hep birlikte gelir, siz yalnızca çorbayı istemiş olsanız bile. Üstelik bazen ikinci bir tabak için mutfağa yeniden gitmeniz gerekir.

GraphQL ise sipariş formuna benzer. Formda tam olarak neyi istediğinizi işaretlersiniz, mutfak da yalnızca onu hazırlar. Yani istemci bir tarif yazar, sunucu o tarife göre tabağı getirir. Bu fikir basit durur, ancak API tasarımında ciddi esneklik sağlar.

Benzetmenin bir sınırı da var. Mutfağın sipariş formunu anlayabilmesi için menünün önceden net olması gerekir. GraphQL'de bu menünün adı şemadır. Şema yoksa form da yoktur; bu yüzden GraphQL nedir sorusunun cevabında şema her zaman merkezde durur.

GraphQL neden ortaya çıktı?

GraphQL, mobil uygulamaların hızla büyüdüğü bir dönemde büyük bir sosyal ağ şirketinin mühendisleri geliştirdi, sonra açık kaynak oldu. Bugün spesifikasyonu ayrı bir vakıf çatısı altında yaşıyor. Tarih ve sürüm bilgisini burada rakamla vermiyoruz; güncel durumu resmi sayfadan kontrol etmenizi öneririz.

Ortaya çıkış nedeni sadeydi. Mobil ekranlar küçüktü, bağlantılar kesintili olabiliyordu ve her ekran farklı bir veri bileşimi istiyordu. Sabit uç noktalar bu ihtiyaca yetişemiyordu. Örneğin bir profil ekranı için üç ayrı istek atmak ya da gereğinden büyük bir yanıt indirmek yaygın bir sıkıntıydı.

Dolayısıyla GraphQL nedir sorusunun tarihsel cevabı tam olarak bu sıkıntıdır. GraphQL nedir sorusunu bu yüzden hep ihtiyaçla birlikte düşünürüz. Çözüm, sunucuya "şunu getir" demek yerine "bana şu şekilde bir veri lazım" diyebilmekti. Bu bakış, ön yüz ekiplerine arka uçtan bağımsız hareket etme imkânı verdi.

GraphQL nasıl çalışır?

İstemci, sorgu metnini genellikle HTTP üzerinden tek bir adrese gönderir. Sunucu önce bu metnin şemaya uyup uymadığını doğrular. Ardından her alan için tanımlı çözücü fonksiyonlarını çalıştırır ve sonucu sorgunun şekline uygun bir JSON olarak döndürür.

Yanıtın yapısı spesifikasyonda nettir. Başarılı veriler data anahtarının altında gelir. Hata varsa errors anahtarı devreye girer. Bu iki alan aynı yanıtta birlikte bulunabilir; yani kısmen başarılı bir sonuç mümkündür. Bu davranış REST'e alışkın ekipleri ilk başta şaşırtır, çünkü hata her zaman HTTP durum koduyla anlaşılmaz.

Akışı dört adımda özetleyebiliriz:

• İstemci sorguyu yazar ve gönderir.
• Sunucu sorguyu şemaya göre doğrular.
• Çözücüler her alanın değerini toplar.
• Sunucu yanıtı sorguyla aynı şekilde döndürür.

Önemli bir ayrıntı var. Yanıt her zaman sorgunun aynası gibidir. İstemci ne sorduysa aynı sırada ve aynı iç içe yapıda geri alır. Bu öngörülebilirlik, ön yüz kodunu yazmayı kolaylaştırır.

Doğrulama adımı da değerlidir. Sunucu, var olmayan bir alan sorulduğunda işe başlamadan hata verir. Yani yazım hataları ve yanlış tipler daha çalışma anına gelmeden yakalanır. Bu davranış, REST'te çoğu zaman elle yazdığınız kontrollerin bir kısmını şemaya devreder.

Şema ve tip sistemi nedir?

Şema, API'nizin sözleşmesidir. Hangi tiplerin, hangi alanların ve hangi ilişkilerin bulunduğunu açıkça tarif eder. Bu tarifi GraphQL'in kendi şema dilinde yazarsınız ve okunabilir bir belge gibi durur. Ekipteki herkes aynı sözleşmeye bakar.

Tip sistemi dört temel parçayla ilerler. Skaler tipler tek değerleri taşır, örneğin metin, tam sayı ya da mantıksal değer. Nesne tipleri alan gruplarını bir araya getirir. Enum tipleri sınırlı seçenek listesidir. Girdi tipleri ise mutasyonlara veri taşımaya yarar.

Ayrıca bir alanın boş olabileceğini ya da zorunlu olduğunu şemada işaretlersiniz. Bu detay küçük görünür, ama istemci kodunun güvenliğini artırır. Çünkü istemci, hangi alanın boş gelebileceğini önceden bilir.

Şema sayesinde araçlar otomatik tamamlama, doğrulama ve belge üretimi sunabilir. Üstelik sunucu kendi şemasını sorgulatabilir; bu özelliğin adı introspection kavramıdır.

Daha ileri tiplerden de kısaca söz edelim. Arayüz tipleri, birkaç nesnenin ortak alanlarını tek yerde toplar. Birleşim tipleri ise bir alanın farklı türlerde nesne döndürebilmesini sağlar. Örneğin bir arama sonucu hem makale hem ürün olabilir. İstemci, dönen türe göre ayrı alanlar ister. Bu kavramlar ilk günlerde şart değildir, ama büyüyen şemalarda işinizi kolaylaştırır.

Sorgu, mutasyon ve abonelik nedir?

GraphQL üç işlem türü tanımlar. Sorgu veri okur. Mutasyon veriyi değiştirir, örneğin kayıt oluşturur ya da günceller. Abonelik ise bir olay gerçekleştiğinde istemciye veri gönderir. Bu üç tür, REST'teki okuma ve yazma yöntemlerine benzer, ama birebir aynı değildir.

• Sorgu: Okuma içindir; istediğiniz alanları ve ilişkileri seçersiniz.
• Mutasyon: Yazma içindir; sonucunda hangi alanları geri almak istediğinizi de belirtirsiniz.
• Abonelik: Canlı güncelleme içindir; genellikle kalıcı bir bağlantı gerektirir.

Mutasyonların bir güzelliği, değişiklikten sonra güncel veriyi aynı istekte geri istemenizdir. Örneğin bir sipariş oluşturursunuz ve aynı yanıtta yeni siparişin durumunu alırsınız. Böylece ek bir okuma isteği atmanız gerekmez.

Abonelikler çoğu kurulumda WebSocket gibi kalıcı bir iletişim kanalı üzerinden çalışır. Bu konuyu ayrı bir yazıda anlattık, burada tekrar etmiyoruz.

Çözücü (resolver) nedir ve ne işe yarar?

Çözücü, şemadaki bir alanın değerini nasıl bulacağınızı söyleyen küçük bir fonksiyondur. Bir alan veritabanından, başka bir servisten ya da önbellekten gelebilir. Şema "ne var" sorusunu cevaplar, çözücü ise "nereden gelir" sorusunu cevaplar.

Bu ayrım ekipler için güçlüdür. Eski bir sistemi bozmadan üzerine GraphQL katmanı koyabilirsiniz. Çünkü çözücüler mevcut servisleri çağırabilir. Böylece ön yüz ekibi tek bir şemaya bakarken arka uçta birden fazla kaynak çalışmaya devam eder.

Öte yandan çözücüleri küçük ve odaklı tutmanız gerekir. İçlerine iş kuralı doldurursanız, aynı kuralı başka yerde tekrar yazmak zorunda kalırsınız. Arka uç (back-end) geliştirme yazımızda bu katman ayrımını daha geniş anlattık.

İyi bir çözücü yalnızca veriyi bulur ve döndürür. Karar mantığı, doğrulama ve yetki ise iş katmanında kalır.

Çözücülerin bir özelliği daha var: iç içe çalışırlar. Üst alanın çözücüsü sonucu üretir, alt alanın çözücüsü bu sonucu girdi olarak alır. Böylece ilişkili veriyi parça parça toplarsınız. Aynı zamanda bu zincir, performans sorunlarının nereden doğduğunu da gösterir; sonraki bölümlerde N+1 konusunda bunu göreceksiniz.

GraphQL nedir sorusunun REST ile bağı nedir?

REST, kaynaklara adres veren ve HTTP yöntemleriyle çalışan bir mimari tarzdır. GraphQL ise bir sorgu dilidir. İkisi aynı problemi, yani istemci ile sunucu arasında veri taşımayı, farklı yollardan çözer. Biri diğerinin yerini zorunlu olarak almaz.

REST'te her kaynak için ayrı bir adres düşünürsünüz. Müşteri, sipariş ve ürün için ayrı uç noktalar olur. GraphQL'de ise tek giriş noktası vardır ve ilişkileri sorgu içinde dolaşırsınız. Bu yüzden "REST'in alternatifi" demek yarı doğrudur.

Daha doğru ifade şudur: GraphQL, adresler yerine bir veri grafiği üzerinden düşünmenizi ister. Müşteri, onun siparişleri, siparişlerin ürünleri birbirine bağlı düğümlerdir. Sorgu bu bağlantılarda gezinir.

Resmi belgeler de bu zihin değişimini vurgular: API'yi uç noktalar listesi olarak değil, iş alanınızın grafiği olarak modelleyin.

Aşırı ve eksik veri getirme sorunu nedir?

Aşırı veri getirme, ihtiyacınızdan fazla alanın yanıtta gelmesidir. Eksik veri getirme ise tek istekle gerekli bilgiye ulaşamayıp ek istekler atmaktır. Her ikisi de özellikle mobil ağlarda yavaşlık ve gereksiz veri tüketimi doğurur.

Örnek senaryo olarak bir ürün listesi ekranını düşünün. Ekranda yalnızca ürün adı ve görsel gerekir. Sabit bir uç nokta ise stok, açıklama ve yorum gibi onlarca alanı da getirebilir. Tersine, ürünün satıcı bilgisi ayrı uç noktadaysa ikinci bir istek gerekir.

GraphQL bu iki sorunu sorgu seviyesinde çözer. İstemci tam alan listesini yazar ve ilişkili veriyi aynı istekte ister. Yine de her şey otomatik olarak hızlanmaz; sorgunuzu özenle kurmanız gerekir.

Üstelik REST de bu sorunu azaltabilir. Alan seçimi için parametre eklersiniz ya da ekrana özel uç noktalar açarsınız. Ancak her yeni ekranda arka uca iş çıkar. GraphQL bu yükü istemci tarafına kaydırır.

GraphQL ve REST arasındaki fark tablo olarak nasıl görünür?

Aşağıdaki tablo iki yaklaşımı temel başlıklarda yan yana koyar. Buradaki ifadeler genel eğilimleri gösterir, çünkü her ikisi de farklı biçimlerde uygulanabilir. Ayrıca gRPC sütunu yalnızca bağlam içindir; ayrıntısını sonraki bölümlerde kısaca anlatıyoruz.

Tablodaki hiçbir satır kesin hüküm değildir. Doğru seçim ürününüze, ekibinize ve trafiğinize bağlıdır. Bu yüzden tabloyu bir karar aracı değil, konuşma başlatıcı olarak kullanmanızı öneririz.

GraphQL'in avantajları nelerdir?

GraphQL nedir sorusunu avantaj açısından cevaplarsak, en büyük kazanç istemci esnekliğidir. Ön yüz ekibi yeni bir ekran tasarladığında çoğu zaman arka uçta yeni bir uç nokta beklemez. Şemada alan varsa sorguyu değiştirir ve devam eder. Bu, özellikle birden fazla istemcisi olan ürünlerde zaman kazandırır.

• Tek istekte ilişkili verileri alırsınız.
• Yanıt boyutunu ekranın ihtiyacına göre küçültürsünüz.
• Güçlü tip sistemi hataları erken yakalamanıza yardım eder.
• Şema, canlı bir belge işlevi görür.
• Ön yüz ve arka uç ekipleri sözleşme üzerinden bağımsız ilerler.

Ayrıca eski alanları kullanımdan kaldırmak için şemada işaret koyabilirsiniz. Böylece istemcileri bir anda kırmadan geçiş yaparsınız. Ön yüz (front-end) geliştirme tarafında bu esnekliğin karşılığı hızlı arayüz denemeleridir.

Bir avantaj daha var: araç desteği. Şema makine tarafından okunabildiği için editörler, test araçları ve belge üreticileri şemadan beslenir. Yeni gelen bir geliştirici API'yi şemaya bakarak keşfeder.

GraphQL'de önbellekleme nasıl çalışır?

REST'te önbellekleme kolaydır, çünkü her kaynağın adresi vardır ve tarayıcı ile aracı sunucular bu adresi tanır. GraphQL'de ise çoğunlukla tek adres ve değişen sorgu metni vardır. Dolayısıyla HTTP önbelleğine doğrudan yaslanmak zorlaşır.

Çözüm katmanlıdır. İstemci tarafında nesneleri kimlikleriyle saklayan bir önbellek kullanırsınız. Böylece aynı nesneyi tekrar tekrar indirmezsiniz. Sunucu tarafında ise kayıtları ve pahalı sorguların sonuçlarını bellek tabanlı önbellekte tutabilirsiniz; bu konu için önbellekleme rehberimize bakın.

Resmi belgeler de bu konuyu ele alır. Okuma sorgularını uygun koşullarda GET ile göndermek ve önceden kaydedilmiş sorgular kullanmak, CDN önbelleğinden yararlanmayı kolaylaştırır. Ayrıntı için GraphQL performans sayfasına bakabilirsiniz; HTTP önbelleğinin temelini ise MDN önbellek rehberi anlatır.

Kısacası GraphQL önbelleğe uygun değildir demek yanlıştır. Sadece önbellek stratejinizi baştan planlamanız gerekir.

Sürümleme ve hata yönetimi GraphQL'de nasıl çalışır?

REST'te sürüm numarasını adrese koymak yaygındır. GraphQL topluluğunun önerisi ise şemayı sürümsüz geliştirmektir. Yeni alan eklersiniz, eskisini işaretleyip zamanla kaldırırsınız. İstemciler yalnızca istedikleri alanları sorguladığı için yeni alanlar eski istemcileri bozmaz.

Hata yönetimi ise farklı çalışır. Yanıt, hata olsa bile çoğu zaman başarılı bir HTTP durumuyla döner; asıl bilgi errors alanındadır. Bu yüzden izleme araçlarınızı yalnızca durum koduna göre kurmamalısınız. Hata sayısını yanıt gövdesinden de okumalısınız.

Bir de kısmi sonuç meselesi vardır. Bir alan hata verirken diğerleri başarıyla gelebilir. İstemci kodunuz bu durumu bilerek yazılmazsa, kullanıcı yarım ekran görebilir. Bu yüzden hata senaryolarını tasarım aşamasında konuşmanız gerekir.

Alan silmek de bir karar konusudur. Önce alanı kullanımdan kaldırıldı diye işaretleyin, kullanım izlemesiyle kimsenin sorgulamadığından emin olun, sonra kaldırın.

N+1 sorgu sorunu nedir?

N+1 sorunu, bir listeyi bir sorguyla alıp her satır için ayrı bir sorgu daha çalıştırmaktır. Yani liste bir kez, ilişkili veri ise liste uzunluğu kadar çekilir. Sonuç, veritabanına gereksiz yüklenen yüzlerce küçük sorgudur.

GraphQL'de bu sorun kolay doğar. Çünkü her alanın kendi çözücüsü vardır ve çözücüler birbirinden habersiz çalışır. Bir kitap listesinde her kitabın yazarını ayrı sorguyla çekerseniz, N+1 ortaya çıkar.

Çözüm toplu yükleme ve gruplama mantığıdır. Aynı istek içinde gelen benzer çağrıları biriktirir, tek seferde veritabanına sorarsınız. Resmi performans sayfası da bu sorunu açıkça ele alır.

Üstelik sorun yalnızca GraphQL'e özgü değildir; ancak şema yapısı onu görünmez kılabilir. Bu yüzden istek başına çalışan veritabanı sorgusu sayısını izlemek, olgun bir kurulumun temel alışkanlığıdır.

Karmaşık sorgular sunucuyu nasıl aşırı yükler?

GraphQL istemciye güç verir, ama bu güç yanlış kullanılırsa sunucuyu yorar. İlişkiler iç içe geçebildiği için, kötü niyetli ya da dikkatsiz bir sorgu çok derin ve çok geniş bir veri ağacı isteyebilir. Tek bir istek bile pahalı olabilir.

Bu riske karşı birkaç savunma katmanı kurarsınız:

• Sorgu derinliğine bir üst sınır koyun.
• Her alana bir maliyet puanı verip toplam maliyeti sınırlayın.
• Liste alanlarında sayfalamayı zorunlu tutun.
• Yalnızca onaylı sorguları kabul eden bir model düşünün.
• Zaman aşımı ve oran sınırı uygulayın.

Resmi dokümanlardaki güvenlik bölümü bu başlıkları ayrıntılandırır. Özellikle herkese açık bir API sunuyorsanız, sorgu esnekliğini bilinçli olarak kısıtlamanız gerekir. Üst sınırların değerini ürününüzün yüküne göre kendiniz belirlersiniz; evrensel bir sayı yoktur.

Bu önlemler tek seferlik bir ayar değildir. Gerçek trafiği izledikçe sınırları gözden geçirmeniz gerekir.

Yetkilendirme GraphQL'de alan bazında nasıl düşünülür?

REST'te yetkiyi çoğunlukla uç nokta düzeyinde kontrol edersiniz. GraphQL'de ise aynı sorgu birçok alana dokunur ve bazı alanlar herkese açık, bazıları gizli olabilir. Bu nedenle yetki kararını alan bazında düşünmeniz gerekir.

Resmi yetkilendirme sayfası önemli bir ilke verir: yetki mantığını GraphQL katmanına gömmek yerine iş mantığı katmanında tek yerde toplayın. Aksi halde aynı kural farklı giriş noktalarında farklı uygulanır ve kullanıcılar API'ye göre farklı veri görür.

Kimlik doğrulama ayrı bir adımdır. Önce kullanıcının kim olduğunu belirlersiniz, ardından bu kişinin hangi veriyi görebileceğine karar verirsiniz. Token tabanlı kimlik doğrulamayı JWT yazımızda anlattık. Bu iki konuyu karıştırmamanız gerekir.

Pratikte şöyle ilerleyebilirsiniz. İstek geldiğinde kimlik bilgisini bir ara katmanda doğrularsınız. Sonuçta elde ettiğiniz kullanıcı bilgisini istek bağlamına koyarsınız. Çözücüler bu bağlamı okur ve iş katmanına sorar: bu kişi bu alanı görebilir mi? Cevap hayırsa boş değer ya da net bir hata döndürürsünüz. Kararı hep aynı yerden almak, tutarlılığın en sağlam yoludur.

GraphQL nedir ve hangi gerçek senaryolarda işe yarar?

Somut bir örnek senaryo kuralım: bir perakende ürününüz var. Aynı veriyi mobil uygulama, web sitesi ve mağaza içi tablet kullanıyor. Her istemci ürün için farklı alanlar istiyor. Mobil yalnızca ad ve fiyat ister, web ayrıntı ve yorum ister, tablet ise stok ve raf bilgisi.

Bu tür çok istemcili yapılar GraphQL'in en rahat çalıştığı yerdir. Tek şema, üç farklı sorgu şekli demektir. Ekipler birbirini beklemeden çalışır. Ayrıca birden fazla arka uç servisini tek bir arayüzde birleştirmek isteyen mimariler de bu yaklaşımı sever.

Bu yüzden mikroservis mimarisi kullanan ekiplerde sık görürüz. Çok sayıda servisin önünde tek giriş kapısı istemek, GraphQL için güçlü bir gerekçedir.

İkinci bir örnek senaryo da içerik odaklı sitelerdir. Bir yayıncı sitesinde ana sayfa, kategori sayfası ve mobil uygulama aynı makale verisini farklı alanlarla gösterir. Tek şema bu üç ekranı besler. Yeni bir ekran eklediğinizde arka uca dokunmadan yalnızca sorguyu yazarsınız.

Öte yandan basit bir kurumsal tanıtım sitesi için bu yatırım gereksiz olabilir. Her teknoloji gibi, GraphQL de ihtiyaç varsa değer üretir.

GraphQL ne zaman gereksiz olur, REST ne zaman yeterlidir?

GraphQL her projede doğru seçim değildir. Kaynak yapısı basitse, istemci sayısı azsa ve yanıtlar zaten küçükse, REST çoğu zaman yeterlidir. Daha az kavram, daha az araç ve daha düşük öğrenme eğrisi demektir.

REST'in öne çıktığı durumlar şunlardır:

• Dosya indirme ve yükleme gibi basit kaynak işlemleri.
• HTTP önbelleğinden doğrudan yararlanmak istediğiniz herkese açık veriler.
• Üçüncü tarafların kolayca kullanacağı basit bir API.
• Küçük ekipli ve tek istemcili ürünler.
• Aynı işlemin tekrar gönderilmesine karşı net güvence gerektiren uçlar.

Bu son madde önemlidir. Aynı isteğin iki kez gelmesi durumunda sonucun değişmemesi gerekir; bunu idempotency yazımızda ele aldık. GraphQL mutasyonlarında da aynı dikkati göstermelisiniz.

Kısacası seçimi modaya göre yapmayın. Elinizdeki sorunu yazın, ölçün, ardından aracı seçin. Aşırı veri getirme sorunu ölçülebilir değilse, GraphQL'in sağladığı kazanç da ölçülebilir olmaz. Ayrıca ekip bilgisi de bir maliyettir; yeni bir sorgu dili ve yeni bir hata modeli, eğitim zamanı demektir.

GraphQL, REST ve gRPC birbirinden nasıl ayrılır?

gRPC, servisler arasında hızlı ve sıkı sözleşmeli iletişim için tasarlanmış bir uzaktan yordam çağrısı çerçevesidir. Genellikle sunucudan sunucuya çağrılarda işe yarar. Veri biçimi ikili olduğundan tarayıcıdan doğrudan kullanmak daha zordur. Kavramı gRPC resmi tanıtım sayfasında okuyabilirsiniz.

Kısaca ayırmak gerekirse: REST kaynak odaklıdır, GraphQL istemci sorgusu odaklıdır, gRPC ise yöntem çağrısı odaklıdır. Bu üçü birbirinin rakibinden çok farklı araçlardır. Örneğin bir sistemde dış istemciler için GraphQL, iç servisler arasında gRPC kullanabilirsiniz.

Aralarında seçim yaparken şu soruyu sorun: veriyi kim, hangi ihtiyaçla, hangi sıklıkta tüketecek? Bu sorunun cevabı, çoğu zaman teknoloji modasından daha güvenilir bir rehberdir.

GraphQL'e geçmeden önce hangi kontrol listesini uygulamalısınız?

Karar vermeden önce aşağıdaki maddeleri ekibinizle birlikte gözden geçirin. Her madde bir "evet" ya da "hayır" ile cevaplanabilir. Hayır sayısı artıyorsa REST ile devam etmek daha sağlıklı olabilir.

1. Birden fazla istemciniz var mı ve verilere farklı şekillerde mi bakıyorlar?
2. Aşırı ya da eksik veri getirme ölçülebilir bir sorun mu?
3. Şemayı yönetecek sahip bir ekip var mı?
4. Derinlik ve maliyet sınırlarını uygulayabilecek misiniz?
5. Yetki mantığı iş katmanında tek yerde mi duruyor?
6. N+1 sorununu yakalayacak izleme var mı?
7. Hata oranını yanıt gövdesinden okuyabiliyor musunuz?
8. Önbellek stratejiniz istemci ve sunucu için tanımlı mı?

Sorular kâğıt üzerinde basit durur, ama cevapları ekip içinde net değilse önce onları netleştirin. Gerekirse özel yazılım geliştirme hizmetimizle birlikte bir mimari değerlendirmesi yapabilirsiniz.

Yeni başlayanlar için GraphQL nedir, nasıl öğrenirsiniz?

Öğrenmeye resmi öğrenme sayfalarıyla başlamanızı öneririz. Önce şema ve tip kavramlarını anlayın, sonra sorgu yazın, ardından mutasyonlara geçin. Çözücü yazmayı en sona bırakın, çünkü önce istemci tarafını görmek mantığı oturtur.

Küçük bir proje seçin. Örneğin kitap, yazar ve kategori gibi üç ilişkili tipten oluşan bir sistem kurun. Sonra N+1 sorununu bilerek oluşturup çözün; bu alıştırma tüm kavramı pekiştirir. Yayına çıkarken sunucunuzun güvenli bağlantı ayarını da kontrol edin; SSL sorgulama aracımız bu iş için pratiktir.

GraphQL nedir sorusunu kavramak kolaydır; hız beklentisini yine de gerçekçi tutun. Birkaç gün içinde temelleri kavrarsınız, ama üretim kalitesinde bir şema tasarlamak deneyim ister. Bunu aceleye getirmemeniz gerekir.

Sık yapılan hatalar nelerdir?

Ekiplerin en sık düştüğü hatalar belli bir kalıp izler. Bunları baştan bilmek, gereksiz yeniden yazımları önler. Aşağıdaki liste sahada gördüğümüz tipik noktaları toplar.

• Şemayı veritabanı tablolarının birebir kopyası olarak kurmak.
• Yetki kontrolünü her çözücüye tek tek dağıtmak.
• Derinlik ve maliyet sınırı koymadan herkese açık yayına çıkmak.
• Hataları yalnızca HTTP durum koduyla izlemek.
• Tüm projelerde GraphQL'i varsayılan çözüm saymak.
• Şema değişikliklerini istemci ekiplerine haber vermeden yapmak.

GraphQL nedir sorusunun teknik cevabı kadar süreç cevabı da önemlidir. Bu maddelerin çoğu teknolojiden çok süreçle ilgilidir. Şema sahipliği ve değişiklik yönetimi belirsizse, en iyi araç bile karışıklık üretir.

GraphQL nedir sorusunun kısa özeti nedir?

GraphQL, istemcinin veriyi sorguyla tarif ettiği, şemaya dayalı bir API sorgu dilidir. Çok istemcili ve ilişkisel veri yapılarında esneklik sağlar. Karşılığında önbellekleme, N+1, sorgu maliyeti ve alan bazlı yetkilendirme gibi sorumluluklar getirir.

Doğru yaklaşım "GraphQL mi REST mi" yarışı kurmak değildir. İhtiyacınıza, ekibinize ve trafiğinize bakıp karar verirsiniz. Gerektiğinde ikisini birlikte kullanırsınız. Talha Aslan ve ekibi olarak yazılım projelerinde önce ihtiyacı netleştirir, sonra aracı seçeriz.

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır. Sürüm ve kütüphane ayrıntıları için her zaman resmi belgeleri kontrol edin.