Site Çökmesi Nasıl Önlenir? Yüksek Trafik ve Kampanya Hazırlığı

Kısa cevap
Kampanya döneminde site çökmesini nasıl önlersiniz?
Kampanya döneminde site çökmesi, ani trafik artışında sunucunun işlemci, bellek, PHP işçisi ya da veritabanı kapasitesinin tükenmesiyle sayfaların açılmamasıdır. Önlemek için kampanyadan önce önbelleği ve CDN'i devreye alırsınız, ağır sorguları düzeltirsiniz, yük testi yaparsınız, izleme kurarsınız ve gerekirse hosting kapasitesini önceden artırırsınız.
Biz Talha Aslan ve ekibi olarak dijital pazarlama ve web tarafında çalışıyoruz; hosting firması değiliz. Bu nedenle bu rehberdeki ayar adlarını ve komutları PHP, MySQL, nginx, MDN ve Google Search Central belgelerine dayandırıyoruz. Amacımız, kampanya planlayan bir e-ticaret sahibinin ya da kendi VPS'ini yöneten bir yazılımcının neyi hangi sırayla yapacağını netleştirmek.
Ziyaretçi sayısından kapasite hesabı çıkarmayı kardeş yazımızda ayrıca ele alıyoruz; burada hesaba girmiyoruz. Bunun yerine önleme oyun kitabına odaklanıyoruz: çökme nedenleri, önlem sırası, test, izleme, geri dönüş planı ve kampanya günü kontrol listesi.
Kampanya trafiği siteyi neden çökertir?
Normal bir günde ziyaretçiler gün boyunca farklı saatlerde gelir. Kampanyada ise e-posta gönderimi, anlık bildirim, indirim saati ya da bir influencer paylaşımı insanları aynı dakikalara yığar. Sunucu için belirleyici olan günlük toplam ziyaret değil, aynı anda işlenen istek sayısıdır.
Her istek sunucuda bir kaynak tutar: bir PHP işçisi, bir veritabanı bağlantısı, bir miktar bellek. Kaynaklar bittiğinde yeni istekler sıraya girer. Sıra uzadıkça yanıt süresi artar, ardından zaman aşımları ve 502, 503, 504 gibi hatalar başlar. Kısacası site çökmesi çoğu zaman tek bir anda olmaz; önce yavaşlama gelir, sonra hatalar çoğalır.
Üstelik kampanya trafiği en pahalı sayfalara gider. Sepet, ödeme, arama ve filtre sayfaları kişiye özeldir ve önbelleğe girmez. Dolayısıyla her ziyaretçi veritabanına doğrudan yük bindirir. Öte yandan reklamdan gelen ziyaretçi sabırsızdır; sayfa birkaç saniye beklerse geri tuşuna basar ve siz o tıklamanın parasını yine ödersiniz.
Site çökmesine yol açan darboğazlar hangileri?
Çökmenin tek bir nedeni yoktur; genellikle zincirin en zayıf halkası önce kopar. Aşağıdaki tablo en sık darboğazları, belirtilerini ve kampanyadan önce alabileceğiniz ilk önlemi özetliyor.
| Darboğaz | Tipik belirti | İlk kontrol noktası | Kampanya öncesi önlem |
|---|---|---|---|
| İşlemci (CPU) | Genel yavaşlama, yük ortalaması yükselir | Panel grafikleri, top çıktısı | Sayfa önbelleği, ağır eklentileri azaltma |
| Bellek (RAM) | Swap kullanımı, süreçlerin kapanması | free çıktısı, sistem günlüğü | İşçi sayısını belleğe göre ayarlama |
| Bağlantı limiti | Bağlantı reddi, zaman aşımı | Web sunucusu ve hosting limitleri | CDN, statik dosyaları ayırma |
| PHP işçileri | 502 ve 504 hataları | PHP-FPM hata günlüğü, durum sayfası | Önbellek, işçi ayarını gözden geçirme |
| Veritabanı kilidi | Sepet ve ödeme takılır | SHOW PROCESSLIST, yavaş sorgu günlüğü | İndeks, sorgu düzeltme, ağır işleri erteleme |
| Disk G/Ç | Her işlem yavaş, bekleme süresi yüksek | Panel G/Ç grafiği, iostat | Önbelleği bellekte tutma, yedek saatini kaydırma |
| Dış servisler | Ödeme ya da kargo adımı donar | Uygulama günlükleri | Zaman aşımı, kuyruk, asenkron işleme |
Paylaşımlı hostingde bunlara ek olarak paket bazında CPU, bellek, G/Ç ve eş zamanlı süreç limitleri vardır. Ayrıca bu limitler dolduğunda site, sunucu boş olsa bile hata verebilir. Bu yüzden kendi paketinizin limitlerini kampanyadan önce sağlayıcınıza sorun.
PHP işçi sayısı neden ilk tıkanan yer olur?
WordPress, WooCommerce ya da Laravel gibi PHP tabanlı sitelerde her dinamik istek bir PHP-FPM işçisi kullanır. PHP belgelerine göre pm.max_children ayarı aynı anda yanıt verebileceğiniz istek sayısının sınırını belirler. Yani tüm işçiler meşgulse yeni ziyaretçi bekler.
İlk refleks bu sayıyı büyütmektir; ancak her işçi bellek tüketir. İşçi sayısı ile işçi başına ortalama belleğin çarpımı serbest belleği aşarsa sunucu swap kullanmaya başlar ve daha da yavaşlar. Dolayısıyla doğru yol önce işçi başına yükü düşürmek, sonra sayıyı belleğe göre ayarlamaktır.
; PHP-FPM havuz dosyası, örnek iskelet
pm = dynamic
pm.max_children = (bellek hesabına göre)
pm.max_requests = (bellek sızıntısına karşı)
pm.status_path = /fpm-durum
Belgelere göre pm.max_requests, her işçinin kaç istekten sonra yeniden başlatılacağını belirler ve üçüncü taraf kütüphanelerdeki bellek sızıntılarına karşı işe yarar. pm.status_path ise anlık durum sayfasını açar; böylece kampanya sırasında kaç işçinin meşgul olduğunu görürsünüz. Durum sayfasını yalnız kendi IP adresinize açın.
Site çökmesini önlemek için önlemleri hangi sırayla almalısınız?
Sıra önemlidir, çünkü ucuz ve etkili önlemler pahalı olanlardan önce gelir. Kötü kurgulu bir siteye daha güçlü sunucu almak, sorunu yalnızca bir süre erteler. Biz önerimizi şu sırayla kuruyoruz:
- Sayfa ve nesne önbelleğini açın, kişiye özel sayfaları önbellek dışında tutun.
- Statik dosyaları CDN üzerinden sunun ve uzun önbellek başlıkları verin.
- Görsel ve JavaScript yükünü azaltın, gereksiz üçüncü taraf etiketlerini kaldırın.
- Yavaş veritabanı sorgularını bulun, eksik indeksleri ekleyin.
- Kampanya sayfasını sadeleştirin, canlı sayaçları önbellekli hale getirin.
- Gerekiyorsa bekleme odası ya da istek sınırlaması planlayın.
- Staging ortamında yük testi yapın.
- İzleme ve alarmları kurun.
- Yedeği alın, geri dönüş planını yazın.
- Test sonucuna göre hosting kapasitesini önceden artırın.
- Reklam ve e-posta takvimini teknik ekiple eşleştirin.
Bu listeyi kampanyadan en az birkaç hafta önce başlatmak gerekir. Özellikle test ve kapasite artışı son güne kalırsa düzeltme fırsatı kalmaz.
Sayfa ve nesne önbelleği yükü nasıl azaltır?
Sayfa önbelleği, bir sayfanın hazır HTML çıktısını saklar ve sonraki ziyaretçiye PHP ile veritabanına hiç dokunmadan sunar. Böylece kampanya sayfası, ürün ve kategori sayfaları gibi herkese aynı görünen içerikler sunucuyu neredeyse hiç yormaz. WordPress tarafında bu iş bir önbellek eklentisiyle, sunucu tarafında ise Varnish ya da nginx önbelleğiyle yapabilirsiniz.
Nesne önbelleği ise veritabanı sorgu sonuçlarını bellekte tutar. Kişiye özel sayfalar bile bu sayede daha az sorgu çalıştırır. Redis ile Memcached arasındaki farkı ayrı yazımızda anlattık: yazılımda önbellekleme, Redis ve Memcached. Ayrıca PHP kodunun her istekte yeniden derlenmemesi için OPcache ayarlarını kontrol edin.
Ancak önbelleğin iki tuzağı vardır. Birincisi, sepet, ödeme ve hesap sayfaları önbelleğe girerse bir müşterinin bilgisi başkasına görünebilir; bu sayfaları mutlaka dışarıda bırakın. İkincisi, kampanya fiyatı başladığında eski fiyat önbellekte kalabilir. Bu nedenle kampanya saatinde önbelleği hangi sırayla temizleyeceğinizi önceden yazın.
CDN ve statik içeriği ayırmak ne kazandırır?
Bir sayfa açıldığında isteklerin büyük kısmı görsel, CSS, JavaScript ve font dosyalarına gider. Bu dosyalar herkes için aynıdır. CDN bunları ziyaretçiye yakın sunuculardan dağıtır; böylece asıl sunucunuz yalnızca dinamik isteklerle uğraşır.
CDN'in verimli çalışması için doğru Cache-Control başlıkları gerekir. MDN belgesine göre dosya adında sürüm ya da özet taşıyan statik dosyalar için şu kalıbı önerir:
Cache-Control: max-age=31536000, immutable
Aynı belgeye göre s-maxage yalnızca CDN gibi paylaşımlı önbellekler için süre belirler. stale-if-error ise kaynak sunucu 500, 502, 503 ya da 504 döndürdüğünde eski yanıtın sunulmasına izin verir. Kampanya anında bu yönerge, kısa bir sunucu takılmasını ziyaretçiden gizleyebilir. Yine de CDN'in bu yönergeyi destekleyip desteklemediğini kendi sağlayıcınızın belgesinden doğrulayın.
Son olarak, CDN ayarı DNS değişikliği gerektiriyorsa bunu kampanyadan günler önce yapın. DNS yayılımı ve SSL sertifikasının yeniden düzenlenmesi zaman alabilir.
Görsel ve JavaScript yükünü kampanyadan önce nasıl hafifletirsiniz?
Sayfa ne kadar ağırsa, aynı trafikte sunucu ve ağ o kadar fazla iş yapar. Ayrıca yavaş sayfa, reklamdan gelen ziyaretçiyi kaybettirir. Hızın arama görünürlüğüne etkisini site hızı SEO'yu nasıl etkiler yazımızda, satışa etkisini ise e-ticarette sayfa hızı yazımızda anlattık.
Kampanya öncesi hızlı kazanımlar şunlardır:
- Görselleri modern formatlara çevirin ve gerçek gösterim boyutunda sunun.
- Ekranın altındaki görsellerde tembel yükleme kullanın.
- Kullanılmayan eklentileri ve sayfa oluşturucu bloklarını kaldırın.
- Canlı sohbet, ısı haritası ve tekrarlanan pikseller gibi üçüncü taraf etiketlerini sadeleştirin.
- Kampanya sayfasında otomatik oynayan video ya da ağır kaydırıcı kullanmayın.
JavaScript tarafında neyi erteleyip neyi kaldıracağınızı JavaScript optimizasyonu rehberimizde adım adım bulabilirsiniz. Değişikliklerden sonra ölçümü tekrarlayın; tahminle değil sonuçla ilerleyin.
Veritabanı sorgularını ve indeksleri nasıl kontrol edersiniz?
Önbellek dışında kalan sepet, ödeme ve arama sayfaları doğrudan veritabanına gider. Tek bir yavaş sorgu, yoğunlukta tüm bağlantıları kilitleyebilir. Bu nedenle kampanyadan önce yavaş sorguları bulmanız gerekir.
MySQL belgelerine göre yavaş sorgu günlüğünü çalışma anında şu komutlarla açabilirsiniz:
SET GLOBAL slow_query_log = 1;
SET GLOBAL long_query_time = 2;
SET GLOBAL log_queries_not_using_indexes = 1;
Buradaki eşik bir örnektir; kendi sitenize göre seçin. Belgeye göre mysqldumpslow aracı uzun günlükleri özetler ve en sık tekrar eden yavaş sorguları öne çıkarır. Ardından şüpheli sorguları EXPLAIN ile çalıştırıp indeks kullanılıp kullanılmadığına bakarsınız.
Öte yandan kilitlenmenin bir kaynağı da cron gibi zamanlı görevlerdir. Stok aktarımı, rapor üretimi ya da toplu fiyat güncellemesi kampanya saatine denk gelirse tabloları kilitleyebilir. Dolayısıyla bu işleri kampanya penceresinin dışına taşıyın. Paylaşımlı hostingde bu komutlara erişiminiz yoksa sağlayıcınızdan yavaş sorgu raporu isteyin.
Dış servisler site çökmesini nasıl tetikler?
Sunucunuz sağlam olsa bile bir dış servis tüm siteyi kilitleyebilir. Ödeme sağlayıcısı, kargo hesaplama, SMS doğrulama, e-fatura ya da stok senkronizasyonu gibi servisler kampanya anında yavaşlarsa, onları bekleyen her istek bir PHP işçisini meşgul eder. Sonuçta işçiler dolar ve ziyaretçi, sorun sizde değilmiş gibi görünse de hata sayfası görür.
Bu tür bir site çökmesine karşı üç önlem alırsınız. Birincisi, dış servis çağrılarına kısa ve açık bir zaman aşımı verirsiniz; servis yanıt vermezse istek sonsuza kadar beklemez. İkincisi, sipariş onay e-postası, fatura üretimi ve bildirim gönderimi gibi işleri kuyruğa alıp arka planda çalıştırırsınız. Böylece ödeme adımı hızlıca yanıt döner.
Üçüncüsü, kritik servislerin durum sayfalarını kampanya günü izleme listenize eklersiniz. Ayrıca kampanya tarihini ödeme ve kargo sağlayıcınıza da bildirmek iyi bir alışkanlıktır. Kısacası zincirin her halkasını hesaba katmadan yapılan hazırlık eksik kalır.
Kampanya sayfasını nasıl hafif tutarsınız?
Kampanya sayfası, trafiğin ilk karşılandığı yerdir. Bu yüzden önbelleğe uygun, sade ve kişiye özel bloklardan uzak olmalıdır. Herkes aynı içeriği gördüğünde sayfa doğrudan önbellekten ya da CDN'den gelir.
Sık yapılan hatalar şunlardır: her yüklemede veritabanına giden canlı stok sayacı, "şu an kaç kişi bakıyor" kutusu, kişiye özel öneri blokları ve sunucu saatine göre hesaplanan geri sayım. Bunun yerine geri sayımı sabit bir bitiş zamanıyla tarayıcıda çalıştırın. Stok bilgisini ise kısa süreli önbellekle gösterin.
Ayrıca reklamları arama ya da filtre sonuç sayfasına yönlendirmeyin. Bu sayfalar her kombinasyonda farklı sorgu çalıştırır. Bunun yerine önbellekli bir kampanya sayfası ya da kategori sayfası kullanın. Sepete ekleme adımı ise mümkün olduğunca hafif bir istekle çalışmalıdır.
Form ve takip etiketleri de yük oluşturur. Örneğin her sayfa yüklemesinde sunucuya giden ek bir istek, yoğunlukta binlerce ek işlem demektir. Bu nedenle kampanya sayfasındaki formları sade tutun, ölçüm etiketlerini etiket yöneticisinde toplayın ve test sırasında hangi isteğin ne kadar sürdüğüne bakın. Ayrıca sayfanın mobil sürümünü ayrıca kontrol edin, çünkü kampanya trafiğinin önemli bir kısmı genellikle telefondan gelir.
Bekleme odası ve istek sınırlaması ne zaman mantıklı?
Bekleme odası, kapasitenin üzerindeki ziyaretçiyi hafif bir sayfada bekletip sırayla içeri alan yaklaşımdır. Bilet satışı ya da sınırlı stoklu ürün gibi herkesin aynı saniyede geldiği kampanyalarda işe yarar. Böylece içerideki kullanıcılar ödemeyi tamamlayabilir, site tamamen çökmez.
Daha basit bir araç ise istek sınırlamasıdır. nginx belgesindeki örnek, bir adresten gelen istekleri belirli bir hızla sınırlar:
limit_req_zone $binary_remote_addr zone=one:10m rate=1r/s;
location /search/ {
limit_req zone=one burst=5;
}
Belgeye göre sınırı aşan istekler varsayılan olarak 503 yanıtı alır. Bu ayarı tüm siteye değil, arama gibi pahalı uç noktalara uygulayın. Aksi halde gerçek müşterileri de engellersiniz.
Sitenin bir bölümünü geçici olarak kapatmanız gerekirse Google Search Central tamamen kapatmak yerine işlevi sınırlamayı önerir. Kısa kesintiler için 503 durum kodu ve retry-after başlığı kullanılmasını, bu durumun bir iki günü geçmemesini belirtir.
Yük testini nasıl ve nerede yapmalısınız?
Yük testi, kampanya trafiğini önceden taklit ederek sitenin nerede tıkandığını görmenizi sağlar. Apache JMeter, k6 ve Locust gibi açık kaynak araçlarla gerçek bir kullanıcı yolculuğunu senaryoya dökersiniz: ana sayfa, kampanya sayfası, ürün, sepet.
Ancak testi kendi canlı sitenize izinsiz ve yoğun biçimde uygulamayın. Paylaşımlı sunucuda komşu siteleri etkiler, sağlayıcı ise trafiği saldırı sanıp IP adresinizi engelleyebilir. Doğru yol şudur:
- Canlı siteyle aynı ayarlara sahip bir staging kopyası hazırlayın.
- Canlıda test şartsa sağlayıcınıza yazılı bildirim yapın ve zaman penceresi alın.
- Yükü yavaş yavaş artırın, ani zirveyle başlamayın.
- Yanıt süresini, hata oranını ve sunucu kaynaklarını aynı anda kaydedin.
- Testi önbellek açıkken ve sepet gibi önbelleksiz adımlarda ayrı ayrı yapın.
Testin amacı bir rakam elde etmek değil, kırılma noktasını ve o noktada ilk neyin tükendiğini görmektir. Örneğin işçiler doluyorsa önbelleğe, veritabanı bekliyorsa sorgulara dönersiniz. Ardından düzeltmeyi yapıp testi tekrarlarsınız.
Hosting kapasitesini ne zaman ve nasıl artırmalısınız?
Yazılım tarafındaki önlemlerden sonra test hâlâ yetersiz kapasite gösteriyorsa donanımı büyütme zamanı gelmiştir. Paylaşımlı pakette üst pakete geçmek, VPS'te ise işlemci ve bellek eklemek ilk seçeneklerdir. Kesintisiz geçişin adımlarını hosting paketi yükseltme yazımızda anlattık.
VPS, VDS ve bulut sunucu arasındaki farkı ve kampanyaya göre kapasite planını VPS, VDS ve bulut sunucu farkı yazımızda ele aldık; burada tekrar etmiyoruz. Kısacası bulut sunucular geçici büyütmeye daha uygundur, sabit paketler ise daha öngörülebilir maliyet sunar.
Zamanlama kritik bir noktadır. Yükseltmeyi kampanya günü değil, testten önce yapın ki yeni kapasiteyi de ölçebilesiniz. Ayrıca kampanyadan sonra paketi düşürüp düşüremeyeceğinizi ve bunun bir kesinti gerektirip gerektirmediğini sağlayıcınıza sorun. Sunucu taşıma gerekiyorsa DNS süresini önceden kısaltın.
Hangi metrikleri izlemeli, alarmları nasıl kurmalısınız?
İzleme olmadan bir site çökmesini ancak müşterinin mesajından öğrenirsiniz. Kampanya öncesi en az şu göstergeleri izlemeye alın:
- Erişilebilirlik: siteyi dışarıdan, farklı konumlardan kontrol eden bir uptime servisi.
- Yanıt süresi: özellikle kampanya sayfası ve sepet için.
- Hata oranı: 5xx yanıtlarının toplam isteğe oranı.
- Sunucu yükü: işlemci, bellek ve swap kullanımı.
- PHP-FPM durum sayfasındaki aktif işçi sayısı.
- Veritabanı bağlantı sayısı ve yavaş sorgu sayısı.
- Disk doluluğu: yoğunlukta günlük dosyaları hızla büyür.
Yük ortalamasını doğru yorumlamak için load average nedir yazımıza bakabilirsiniz. Alarm eşiklerini başkasının rakamına göre değil, kendi normal günlerinizin ölçümüne göre belirleyin. Örneğin yanıt süresi olağan seviyesinin belirgin üstüne çıktığında uyarı gelsin. Kampanya anında hızlı bir dış kontrol için site çöktü mü aracımızı kullanabilirsiniz. Son olarak alarmın gece kime gideceğini ve o kişinin ne yapma yetkisi olduğunu yazılı hale getirin.
Yedek planını ve geri dönüşü nasıl hazırlarsınız?
Kampanya haftası, değişiklik yapmanın zamanı değildir. Bu nedenle kampanyadan birkaç gün önce kod ve eklenti dondurma kararı alın: tema, eklenti ve çekirdek güncellemelerini kampanya sonrasına bırakın.
Ardından tam bir yedek alın ve geri yüklemeyi test edin. Geri yüklenemeyen yedek, yedek değildir. Yedek türleri ve saklama düzeni için web sitesi yedekleme stratejisi yazımıza bakın. Ayrıca yedekleme işinin kampanya saatine denk gelmediğinden emin olun, çünkü yedekleme disk ve işlemciyi ciddi biçimde yorar.
Geri dönüş planında üç şey hazır olsun. Birincisi, son çalışan sürüme dönmenin adımları. İkincisi, öneri motoru ya da canlı arama gibi ağır özellikleri tek ayarla kapatabileceğiniz anahtarlar. Üçüncüsü, 503 durum koduyla dönen hafif bir yoğunluk sayfası ve sosyal medyada paylaşacağınız kısa bir bilgilendirme metni. Böylece kriz anında karar vermek yerine hazır planı uygularsınız.
Reklam bütçesini ve landing page'i nasıl koordine edersiniz?
Teknik hazırlık ile reklam planı ayrı yürürse en pahalı hata oluşur: site yavaşken reklam bütçesi tıklama başına harcanmaya devam eder. Bu yüzden reklam ekibi ile teknik ekip aynı takvime bakmalıdır.
Pratikte şunları yaparsınız. E-posta listesini tek seferde değil, dilimler halinde gönderirsiniz. Anlık bildirimleri gruplara bölersiniz. Reklam bütçesini kampanyanın ilk dakikasında değil, sitenin tepkisini gördükçe yükseltirsiniz. Ayrıca her kanala UTM etiketi eklerseniz, trafiğin hangi kanaldan patladığını anında görürsünüz.
Site yavaşladığında karar önceden belli olmalıdır: hangi kampanyaları kısacaksınız, hangilerini duraklatacaksınız, onayı kim verecek? Google Ads ve Meta reklamlarını duraklatmak birkaç tıklamayla mümkündür; ancak bu kararı kriz anında tartışmak zaman kaybettirir. Reklam tarafındaki bu koordinasyonu Google Ads yönetimi hizmetimizde kampanya planının parçası olarak ele alıyoruz.
Hangi işleri hosting sağlayıcınıza bırakmalısınız?
Dürüst olmak gerekirse her önlemi kendiniz uygulamanız gerekmez. Paylaşımlı hostingde PHP-FPM, web sunucusu ve veritabanı ayarlarına zaten erişemezsiniz; bu ayarlar sağlayıcının sorumluluğundadır. Böyle bir pakette sizin alanınız site tarafıdır: önbellek eklentisi, görseller, eklentiler ve kampanya sayfası.
Yönetimli VPS kullanıyorsanız sunucu ayarlarını sağlayıcıyla birlikte yapın. Kendi sunucunuzu yönetiyor olsanız bile Linux ve web sunucusu deneyiminiz sınırlıysa kampanya arifesinde yapılandırma dosyalarını değiştirmeyin. Yanlış bir ayar, trafik gelmeden siteyi düşürebilir.
Ağ düzeyindeki saldırı koruması, veri merkezi kapasitesi ve donanım arızası ise her durumda sağlayıcının işidir. Kampanya tarihini, beklenen trafik artışını ve yük testi planınızı onlara yazılı bildirmek, sorun anında hızlı destek almanızı kolaylaştırır.
Peki ne zaman bir uzmana başvurmalısınız? Yük testi kırılma noktasını gösterdiği halde nedenini bulamıyorsanız, günlüklerde anlamlandıramadığınız hatalar varsa ya da kampanyaya birkaç gün kala büyük bir altyapı değişikliği gerekiyorsa dışarıdan destek almak riski azaltır. Öte yandan site tarafındaki hız ve kampanya sayfası işleri çoğu zaman web ekibinizin rahatça çözebileceği konulardır.
Site çökmesine karşı kampanya günü kontrol listesi
Kampanya sabahı aşağıdaki maddeleri sırayla kontrol edin. Listeyi ekipteki herkesle paylaşın ve her maddenin bir sorumlusu olsun.
- Önbellek açık ve kampanya fiyatlarını doğru gösteriyor.
- Sepet, ödeme ve hesap sayfaları önbellek dışında.
- CDN çalışıyor, statik dosyalar CDN'den geliyor.
- Kod ve eklenti dondurması yürürlükte.
- Güncel yedek hazır, geri yükleme adımları elinizin altında.
- Uptime, yanıt süresi ve hata oranı alarmları aktif.
- Ağır cron görevleri ve yedekleme kampanya saatinin dışında.
- Ödeme altyapısını ve kargo entegrasyonunu bir test siparişiyle doğruladınız.
- Reklam ve e-posta gönderim sırası teknik ekiple eşleşti.
- Yoğunluk sayfası ve bilgilendirme metni hazır.
- Hosting sağlayıcısının destek kanalı ve sorumlu kişi listesi elde.
Bu listedeki her madde, önceki bölümlerde anlattığımız bir önlemin son kontrolüdür. Yani liste tek başına yeterli değildir; hazırlığın yerini tutmaz.
Kampanya sırasında site yavaşlarsa ilk ne yapmalısınız?
Hazırlık ne kadar iyi olursa olsun, kampanya anında beklenmedik bir yavaşlama yaşayabilirsiniz. Bu durumda panik yerine önceden yazdığınız bir sırayı izlemek, kısa bir yavaşlamanın tam bir site çökmesine dönüşmesini engeller.
- Önce sorunu doğrulayın: dış kontrol, yanıt süresi ve hata oranı aynı tabloyu mu gösteriyor?
- Ardından hangi kaynağın tükendiğine bakın: işçiler mi, bellek mi, veritabanı mı?
- Ağır ama vazgeçilebilir özellikleri kapatın: canlı arama, öneri blokları, filtreler.
- Önbelleğin gerçekten devrede olduğunu ve kampanya sayfasının önbellekten geldiğini kontrol edin.
- Reklam bütçesini kısın ya da bekleyen e-posta dilimlerini erteleyin.
- Durum düzelmiyorsa hosting sağlayıcınızla iletişime geçin ve gerekirse yoğunluk sayfasını devreye alın.
Bu sırada yaptığınız her adımı saatiyle not alın. Böylece kampanya sonrası değerlendirmede neyin işe yaradığını net biçimde görürsünüz.
Kampanya bittikten sonra neyi değerlendirmelisiniz?
Kampanya bittiğinde hafızalar tazeyken kısa bir değerlendirme toplantısı yapın. Sunucu grafikleri, hata günlükleri ve reklam verileri yan yana konduğunda bir sonraki kampanyanın hazırlığı çok kolaylaşır.
Şu sorulara cevap arayın: en yüksek eş zamanlı trafik hangi saatte geldi, hangi kanal tetikledi? Yanıt süresi hangi noktada yükseldi ve ilk tükenen kaynak ne oldu? Hangi alarm işe yaradı, hangisi gereksiz gürültü üretti? Site yavaşken reklam bütçesi boşa gitti mi?
Ardından geçici kapasite artışını geri almayı, kod dondurmasını kaldırmayı ve bekleyen güncellemeleri kontrollü biçimde uygulamayı planlayın. Böylece her kampanya bir öncekinden daha sakin geçer ve site çökmesi riski azalır.
Önlemler arasında önceliği nasıl belirlersiniz?
Bütçe ve zaman sınırlıysa her önlemi aynı anda uygulayamazsınız. Bu durumda etkisi en yüksek, maliyeti en düşük adımlardan başlayın. Aşağıdaki değerlendirme kararınızı kolaylaştırır.
Sayfa önbelleği ve statik dosyaların CDN'den sunulması çoğu sitede en büyük farkı yaratır, çünkü sunucuya ulaşan istek sayısını doğrudan düşürür. Görsel ve JavaScript sadeleştirmesi hem sunucuyu hem de ziyaretçinin cihazını rahatlatır. Veritabanı çalışması ise önbellek dışındaki sepet ve ödeme adımlarını korur.
Yük testi ve izleme, ilk üç adımın gerçekten işe yarayıp yaramadığını gösterir. Kapasite artışı ise en sona kalır; ancak test sonucu gerekli gösteriyorsa ertelemeyin. Son olarak reklam koordinasyonu hiçbir teknik maliyet gerektirmez, yalnızca planlama ister. Kısacası site çökmesi riskini en ucuz biçimde düşüren adım, çoğu zaman iyi bir takvimdir.



