RAID Nedir? RAID 0, 1, 5, 6 ve 10 Farkları Rehberi

RAID nedir?

RAID (Redundant Array of Independent Disks), birden fazla fiziksel diski tek bir mantıksal depolama alanı gibi gösteren ve verileri bu disklere şeritleme, yansıtma ya da eşlik bilgisi yoluyla dağıtan bir tekniktir. Amaç, seçilen seviyeye göre hızı artırmak, disk arızasına dayanıklılık kazanmak ya da ikisini birlikte sağlamaktır.

Bu rehberi web sitesi ve e-ticaret sahipleri ile kendi VPS'ini yöneten yazılımcılar için hazırladık. Amacımız, hosting ve güvenlik kararlarınızda RAID'in neyi çözdüğünü, neyi çözmediğini net görmenizi sağlamak. Yani RAID nedir sorusunu yalnızca tanımla değil, karar vermenize yarayacak biçimde cevaplıyoruz.

Biz dijital pazarlama ve web ekibiyiz, hosting firması değiliz. Bu nedenle anlatım Red Hat Enterprise Linux RAID belgelerine, Linux çekirdeğinin md belgesine ve mdadm kılavuzuna dayanıyor. Emin olmadığımız komutu, sürüm numarasını ya da varsayılan değeri yazmadık.

Aşağıda yedi bölümlük bir yol izliyoruz: seviyeler, karşılaştırma tablosu, yedek uyarısı, donanım ve yazılım farkı, hosting tarafı, arıza senaryosu ve komutlar. İsterseniz doğrudan size uyan bölüme geçebilirsiniz.

RAID'in üç temel fikri nedir: şeritleme, yansıtma ve eşlik?

RAID nedir sorusunun teknik cevabı üç temel fikirde saklıdır. Bütün RAID seviyeleri bu fikirlerin karışımından oluşur. Bu fikirleri bilirseniz seviyeleri ezberlemeniz gerekmez, çünkü her seviye bu parçaların farklı bir kombinasyonudur.

• Şeritleme (striping): RAID veriyi küçük parçalara böler ve disklere sırayla yazar. Böylece birden fazla disk aynı anda çalışır, ancak tek bir disk kaybı tüm diziyi etkiler.
• Yansıtma (mirroring): RAID aynı veriyi iki ya da daha fazla diske birebir yazar. Bir disk bozulduğunda diğeri çalışmaya devam eder.
• Eşlik (parity): RAID, veriden hesapladığı ek bir bilgiyi saklar. Bir disk kaybolursa kalan veriler ve eşlik bilgisi sayesinde eksik parçayı yeniden hesaplar.

Yansıtma basittir ve hızlı toparlar, ancak kapasitenin yarısını kullanır. Eşlik ise kapasiteyi daha verimli kullanır, fakat yazma sırasında ek hesap gerektirir. Bu yüzden seviyeler arasında hız, kapasite ve dayanıklılık dengesi değişir.

Bir de "yedek disk" (hot spare) kavramı var. Dizide boşta bekleyen bu disk, bir üye bozulunca otomatik olarak devreye girer ve yeniden inşa sürecini başlatır. Linux çekirdeği belgesi bu durumu "recover" diye adlandırır: yedek disk, bozulan ya da eksik cihazın yerini alır.

RAID 0 nedir, ne zaman kullanırsınız?

RAID 0, en az iki diski şeritleyerek kullanır. Toplam kapasite tüm disklerin toplamıdır ve hiçbir yedeklilik yoktur. Red Hat belgesi de bu seviyeyi "yedeksiz, performans odaklı" bir veri dağıtımı olarak tanımlar.

RAID nedir diye araştıranlar çoğu zaman RAID 0'ı bir hız aracı sanır. Oysa RAID 0, arızaya dayanıklılık arayanlar için doğru seçim değildir. Dizideki tek bir disk bozulursa tüm verinin kaybolma riski vardır. Disk sayısı arttıkça, bir diskin bozulma ihtimali de artar.

Peki RAID 0 ne zaman anlamlıdır? Veri geçici ise ve kolayca yeniden üretilebiliyorsa. Örneğin video işleme için ara dosya alanı, derleme çıktıları ya da yeniden indirilebilen önbellek verisi bu gruba girer.

Bir web sitesinin veritabanını, sipariş kayıtlarını ya da müşteri dosyalarını RAID 0 üzerinde tutmak ise iyi bir fikir değildir. Üstelik "iki disk, iki kat hız" cümlesi her iş yükünde doğru olmaz; sitenizin yavaşlığı çoğu zaman disk yüzünden değil, kod ve sorgu yüzünden çıkar.

RAID 1 nedir ve neden en yaygın seçenektir?

Çoğu kullanıcı için RAID nedir sorusunun ilk somut cevabı RAID 1'dir. RAID 1, aynı veriyi iki diske birebir yazar. Red Hat belgesi bunu "aynı verinin her üye diske yazılması" diye anlatır. Kullanılabilir kapasite, dizideki en küçük diskin kapasitesine eşittir.

Dizi, tek bir diskle bile çalışmaya devam edebilir. Yani bu sayede bir disk bozulduğunda site kapanmaz, yalnızca dizi "degraded" yani kısıtlı duruma geçer. Dolayısıyla hemen yeni bir disk takmanız gerekir.

RAID 1'in artıları şunlardır:

• Kurulumu ve mantığı basittir.
• Okuma işlemleri iki diske dağılabilir.
• Bir disk bozulduğunda toparlanma görece kolaydır.
• İşletim sistemi diski için sık tercih edersiniz.

Eksisi ise kapasite maliyetidir; örneğin iki adet 2 TB disk alırsanız kullanabileceğiniz alan 2 TB olur. Ayrıca RAID 1 bir yedek değildir; yanlışlıkla sildiğiniz bir dosya iki diskten de aynı anda kaybolur.

RAID 5 nedir, kaç disk ister ve ne kadar kapasite verir?

RAID 5, şeritleme ile eşlik bilgisini birleştirir. Red Hat belgesine göre en az üç disk gerekir, kapasite toplam disk sayısından bir disk eksiğine eşittir ve dizi tek bir disk kaybına dayanır. Belge bunu "en yaygın RAID türü" olarak da anar.

Örneğin her biri 2 TB olan dört diskle RAID 5 kurarsanız (örnek hesap) yaklaşık 6 TB kullanılabilir alanınız olur. Bir disk kapasitesi eşlik bilgisine gider. Aynı disklerle RAID 1 çiftleri kursanız bu oran çok daha düşük olurdu.

RAID 5'in zayıf yanı yazma performansıdır. Küçük bir yazma işleminde denetleyici eski veriyi ve eşlik bilgisini okur, yeni eşliği hesaplar ve ikisini birlikte yazar. Bu nedenle yazma ağırlıklı iş yüklerinde, örneğin yoğun bir veritabanında, RAID 5 beklenenden yavaş kalabilir.

Ayrıca RAID 5 yalnızca bir disk kaybını tolere eder. Yeniden inşa sırasında ikinci bir disk de sorun çıkarırsa diziyi kaybedersiniz. Büyük kapasiteli disklerde bu risk, ilerideki bölümde anlatacağımız gibi öne çıkar.

RAID 6 RAID 5'ten ne kadar daha güvenlidir?

RAID 6, iki ayrı eşlik bilgisi saklar. Red Hat belgesine göre en az dört disk ister, kapasite toplamdan iki disk eksiğine eşittir ve dizideki herhangi iki diskin kaybından kurtulabilir.

Bu ek güvence, özellikle büyük diskli dizilerde değerlidir. Çünkü yeniden inşa saatler hatta günler sürebilir ve bu süre boyunca ikinci bir arıza ihtimali vardır. RAID 6 bu pencerede dizinin ayakta kalmasını sağlar.

Ancak bedeli iki yönlüdür. Birincisi, iki disk kapasitesi eşlik bilgisine gider. İkincisi, yazma sırasında RAID 5'ten de fazla hesap gerekir. Dolayısıyla RAID 6, hız yerine dayanıklılığı öne çıkaran bir tercihtir.

Örnek hesap: her biri 2 TB olan altı diskle RAID 6 kurarsanız yaklaşık 8 TB kullanılabilir alanınız olur. Aynı altı diskle RAID 5 yaklaşık 10 TB verirdi. Aradaki 2 TB'lık fark, ikinci arızaya karşı ödediğiniz sigorta primidir.

RAID 10 nedir, RAID 5'ten farkı nedir?

RAID 10, yansıtma ile şeritlemeyi birleştirir. Klasik kurulumda dört diski iki yansıtma çiftine ayırırsınız ve veri bu çiftler arasında şeritlenir. Böylece hem RAID 1'in dayanıklılığını hem de RAID 0'ın hızını kısmen birlikte elde edersiniz.

Kapasite genel olarak disklerin yarısı kadardır. Örnek hesap: dört adet 2 TB diskle RAID 10 yaklaşık 4 TB verir. Red Hat belgesi, Linux md uygulamasında kapasitenin yapılandırmaya göre değiştiğini ve üç diskle de kurulabildiğini belirtir. Bu esneklik Linux'a özgüdür, donanım denetleyicilerinde kurallar farklı olabilir.

RAID 5 ile farkı kısaca şudur:

• RAID 10'da eşlik hesabı yoktur, bu yüzden yazma işlemleri genellikle daha tutarlıdır.
• Bir disk bozulduğunda yeniden inşa, yalnızca eşinin kopyalanmasıdır; tüm diziyi okumak gerekmez.
• Kapasite verimi RAID 5'ten düşüktür.
• Dayanıklılık, hangi disklerin birlikte bozulduğuna bağlıdır: aynı çiftteki iki disk giderse veri gider.

Bu nedenle veritabanı gibi yazma ağırlıklı işlerde birçok ekip RAID 10'u seçer. Ancak her zaman en doğru cevap olduğunu söylemek mümkün değildir; bütçe ve kapasite ihtiyacı belirleyicidir.

RAID seviyeleri karşılaştırması: hangisi neye uygun?

Aşağıdaki tabloyu Red Hat belgesindeki bilgilerle ve yukarıdaki örnek hesaplarla hazırladık. Kapasite sütunu dört adet 2 TB disk içindir (RAID 1 için iki disk). Hız ve uygunluk sütunları genel eğilimi gösterir, kesin sonuç iş yüküne göre değişir.

RAID nedir sorusuna seviye seviye baktığımızda sonuç şudur: tek bir "en iyi" seviye yoktur. Küçük bir kurumsal site için RAID 1 çoğu zaman yeterlidir. Çok sayıda kullanıcıya hizmet veren bir veritabanı sunucusunda ise RAID 10 öne çıkar.

RAID nedir sorusunun en önemli uyarısı: RAID yedek midir?

Hayır. RAID nedir sorusuna yedek diye cevap vermek yanlıştır. RAID, bir donanım arızasına karşı süreklilik sağlar; yedek ise veriyi başka bir yerde, başka bir zamanda saklar. Red Hat belgesi de RAID'in bir yedekleme çözümü olmadığını açıkça belirtir.

RAID'in korumadığı durumlar şunlardır:

• Yanlışlıkla silinen ya da üzerine yazılan dosyalar, çünkü silme işlemi tüm üyelere aynı anda yansır.
• Fidye yazılımı ve bozuk güncelleme gibi mantıksal hasarlar.
• Dosya sistemi bozulması ve uygulama hataları.
• Yangın, su baskını, hırsızlık gibi fiziksel olaylar; tüm diskler aynı makinededir.
• Yönetici hataları, örneğin yanlış diski diziden çıkarmak.

Dolayısıyla RAID kurmuş olmanız, yedeğiniz olduğu anlamına gelmez. Yedeğinizi ayrı bir yerde, ayrı bir erişimle saklayın ve geri yüklemeyi deneyin. Bu konuyu ayrıntılı anlattığımız web sitesi yedekleme stratejisi rehberine göz atmanızı öneririz.

Donanım RAID ile yazılım RAID arasındaki fark nedir?

RAID nedir sorusunun bir de uygulama tarafı vardır. Donanım RAID'de işi ayrı bir denetleyici kart ya da anakart yongası yapar. Yazılım RAID'de ise işletim sisteminin kendisi diskleri yönetir. Linux'ta bunun adı md'dir ve mdadm aracıyla yönetirsiniz.

Red Hat belgesine göre yazılım RAID, modern sistemlerde özel donanım maliyeti olmadan iyi performans verir; belge bazı durumlarda donanım RAID'den bile hızlı olabileceğini söyler. Dolayısıyla "donanım her zaman daha iyidir" varsayımı eskimiştir.

Taşınabilirlik ve görünürlük satırları genel bir eğilimi anlatır. Kesin davranış denetleyici modeline bağlıdır; üreticinin belgesine bakın.

Hosting alırken RAID nedir diye neden sormalısınız?

Paylaşımlı hostingde diskleri siz görmezsiniz; yani RAID nedir sorusunun cevabı sağlayıcının elindedir. Sağlayıcı depolamayı kendi yapısında kurar ve RAID olup olmadığı, hangi seviyede olduğu çoğu zaman paket sayfasında yazmaz. Oysa bir disk arızası, sitenizin kesintisini ya da veri kaybını belirleyen şeydir.

Bu nedenle sağlayıcıya doğrudan sorabilirsiniz. Kurumsal bir sitede "RAID nedir" sorusunu bir kez sormak, yıllarca sürecek bir riski görünür kılar. Hosting seçerken bakacağınız diğer ölçütler için web sitesi için hosting nasıl seçilir yazımıza bakın.

Sağlayıcıdan şu cevapları isteyin:

• Sağlayıcı depolamayı RAID ile koruyor mu, seviyesi nedir?
• Disk bozulursa değişim ve yeniden inşa süreci nasıl işliyor?
• Müşteri verisi için ayrı bir yedek tutuyor mu, nerede saklıyor?
• Geri yükleme talebini ne kadar sürede karşılıyor?

Üstelik cevaplar belirsizse, bu bile size bilgi verir. Ancak dikkat edin: hosting firmasının RAID kullanması, sizin yedeğinizin olduğu anlamına gelmez.

VPS ve bulut sunucuda RAID ne anlama gelir?

VPS kullananlar için RAID nedir sorusunun cevabı biraz farklıdır. VPS'te işletim sisteminiz sanal bir disk görür. Bu sanal diskin arkasında RAID olup olmadığını genellikle siz göremezsiniz; bu, sağlayıcının altyapı kararıdır ve sağlayıcıdan sağlayıcıya değişir. Dolayısıyla VPS içinde yazılım RAID kurmak çoğu zaman anlamsızdır.

Özel (dedicated) sunucuda durum farklıdır. Birden fazla fiziksel diskiniz varsa, kurulum sırasında RAID seviyesini siz seçebilirsiniz. Birçok sağlayıcı bu seçeneği kurulum ekranında sunar; ayrıntı için sağlayıcının belgesine bakın.

Bulut platformlarındaki blok depolama için de belge ve sözleşmeyi okuyun. Dayanıklılık garantisi platforma göre değişir ve bu garantinin yedek sayılıp sayılmayacağını platform belgesi söyler. Genel kural değişmez: veriniz için bağımsız bir yedek planlayın.

VPS'inizin yönetimini üstlenmişseniz, IP sorgulama ve WHOIS sorgulama araçlarıyla sunucunuzun hangi sağlayıcıya ait olduğunu doğrulayıp doğru destek kanalına başvurabilirsiniz.

RAID nedir, bir sitenin açılış hızını etkiler mi?

Etkileyebilir, ancak çoğu sitede ana belirleyici değildir. Sayfa yavaşlığının büyük bölümü görsel boyutundan, JavaScript yükünden, sorgu verimsizliğinden ve önbellek eksikliğinden gelir. Disk dizilimi bunların yanında genellikle ikinci planda kalır.

Yine de bazı durumlarda fark yaratır. Yoğun yazma yapan bir veritabanı RAID 5 üzerinde beklenenden yavaş kalabilir. Dizi "degraded" durumdaysa ya da yeniden inşa sürüyorsa, okuma ve yazma gecikmeleri de artabilir.

Disk hızı ve IOPS konusu ayrı bir başlıktır; kardeş yazımızda ele alıyoruz, burada tekrar etmiyoruz. Site hızının SEO ile ilişkisi için site hızı SEO'yu nasıl etkiler yazısına, e-ticaret tarafı için sayfa hızı ve satışlar yazısına bakabilirsiniz.

Kısacası önce ölçün, sonra disk dizilimini suçlayın. Ölçüm için Lighthouse ile performans testi iyi bir başlangıçtır.

Disk arızasında RAID dizisinde ne olur?

RAID nedir sorusunun pratikteki sınavı disk arızasıdır. Yedekli bir seviyede (RAID 1, 5, 6, 10) bir disk bozulduğunda dizi çalışmaya devam eder, ancak "degraded" yani kısıtlı duruma geçer. Veriler hâlâ erişilebilirdir; fakat bir sonraki arızaya karşı koruma seviyesi düşmüştür ve performans değişebilir.

Süreç genellikle şöyle işler:

1. Sistem bir diskin hata verdiğini algılar ve onu diziden düşürür.
2. Dizi kısıtlı modda çalışmaya devam eder.
3. Siz ya da sağlayıcı bozuk diski yenisiyle değiştirir (ya da bekleyen yedek disk devreye girer).
4. Yeni disk dizinin parçası olur ve yeniden inşa başlar.
5. İnşa bitince dizi tam yedekliliğine döner.

Burada kritik nokta hızdır. Kısıtlı dönem ne kadar kısa olursa, ikinci bir arıza şansı o kadar azalır. Bu nedenle bildirim kurmak ve yedek disk bulundurmak, RAID'in en az seçilen seviye kadar önemli parçasıdır.

RAID 0'da ise bu senaryo yoktur: tek disk gidince dizi gider. Bu yüzden RAID 0 üzerinde üretim verisi tutmayın.

Yeniden inşa (rebuild) neden riskli bir dönemdir?

RAID nedir öğrenirken en az konuşulan konu yeniden inşadır. Yeniden inşa sırasında dizi, yeni diske eksik veriyi yeniden yazar. Eşlik tabanlı seviyelerde (RAID 5 ve 6) bu iş için kalan disklerin büyük bölümünün baştan sona okunması gerekir. Diskler büyüdükçe bu işlem uzar.

Bu sürede iki risk öne çıkar. İlk olarak, kalan disklerden biri de arıza verebilir. İkinci olarak, kalan disklerde okunamayan bir sektör çıkarsa, o sektörün verisi kurtarılamayabilir. Disk üreticileri okunamayan sektör oranını veri sayfalarında yayımlar; rakamlar modele göre değişir, o yüzden burada sayı vermiyoruz.

Ayrıca aynı dönemde alınan ve aynı yükle çalışan disklerin yaşlanması yakın olabilir. Bu nedenle bir diskin bozulması, diğerlerinin de yakında bozulabileceği anlamına gelebilir. Böyle bir durumda diskleri sağlık verileriyle birlikte kontrol etmek mantıklıdır.

Yeniden inşa sürerken yapmanız gerekenler şunlardır:

• Önce güncel bir yedeğin olduğunu ve geri yüklenebildiğini doğrulayın.
• Gereksiz yazma yükünü azaltın, ağır bakım işlerini erteleyin.
• İlerlemeyi izleyin; Linux'ta bunu /proc/mdstat ile görürsünüz.

Linux'ta yazılım RAID durumunu nasıl kontrol edersiniz?

Teoriyi bıraktığımızda RAID nedir sorusu komutlara iner. Linux md dizisinin durumuna iki komutla bakabilirsiniz. Aşağıdaki komutlar Red Hat belgesinde de yer alır. Dizi adı olarak md0 kullandık; kendi sisteminizdeki adı yazın.

cat /proc/mdstat
mdadm --detail /dev/md0

İlk komut tüm md dizilerinin özetini ve varsa yeniden inşa ilerlemesini gösterir. İkinci komut, seçilen dizinin seviyesini, üye disklerini ve durumunu listeler. Çıktıda "degraded" kelimesini görürseniz dizi bir disk eksik çalışıyordur.

Çekirdek belgesi ayrıca sysfs altında izleme dosyalarını tanımlar. Örneğin /sys/block/md0/md/degraded dosyası, dizinin kaç cihaz eksik olduğunu sayar. sync_completed dosyası, mevcut işlemde tamamlanan sektör sayısını toplam sektör sayısıyla birlikte gösterir.

cat /sys/block/md0/md/degraded
cat /sys/block/md0/md/sync_completed

Bu komutlar yalnızca okur, diziye zarar vermez. Yine de üretim sunucusunda komut çalıştırmadan önce dizi adını doğru yazdığınızdan emin olun.

Arızalı diski mdadm ile nasıl değiştirirsiniz?

Red Hat belgesi, arızalı bir diskin değişimi için üç adımlık bir akış gösterir: diski arızalı işaretleyin, diziden çıkarın, sonra yenisini ekleyin. Aşağıda /dev/sdb1 bozulan, /dev/sdd1 ise yeni bölüm olarak örneklenmiştir. Kendi cihaz adlarınızı mutlaka doğrulayın.

mdadm --manage --fail /dev/md0 /dev/sdb1
mdadm --manage --remove /dev/md0 /dev/sdb1
mdadm --manage --add /dev/md0 /dev/sdd1

Fiziksel değişimi ilk iki komuttan sonra yaparsınız. Yeni diskte, eski diskle uyumlu bir bölüm düzeni oluşturmanız gerekir; bu adımın ayrıntısı dağıtımınıza ve disk düzeninize göre değişir, belgesine bakın.

Üçüncü komuttan sonra yeniden inşa başlar ve ilerlemeyi /proc/mdstat ile izlersiniz. Yanlış diski diziden çıkarmak, kısıtlı bir diziyi tamamen kaybettirebilir. Bu yüzden komutları çalıştırmadan önce disk seri numarasını ve cihaz adını iki kez doğrulayın.

Yeni bir dizi oluşturma komutu da vardır ve yalnızca boş disklerde çalıştırılmalıdır, çünkü üye disklerdeki mevcut içeriği kullanılamaz hale getirebilir. Üretimde bunu denemeyin.

RAID dizisini düzenli olarak nasıl izlersiniz?

RAID'in en tehlikeli hali, sessizce bozulması ve kimsenin fark etmemesidir. Bir disk düşmüş olabilir, siz de aylarca "RAID var" diye rahat edebilirsiniz. Bu nedenle izleme kurmak, seviye seçmek kadar önemlidir.

mdadm kılavuzu, dizileri düzenli olarak yoklayan bir izleme kipi tanımlar. Bu kipte olayları bir programa iletebilir ya da e-postayla gönderebilirsiniz. Kılavuza göre yalnızca Fail, FailSpare, DegradedArray, SparesMissing ve TestMessage olayları e-posta gönderir.

mdadm --monitor --scan --mail=root@localhost

Çekirdek belgesi bir de düzenli doğrulama yolu anlatır. sync_action dosyasına check yazmak, tüm dizide yedekliliğin tam kontrolünü başlatır. Çekirdek bulduğu tutarsızlıkları mismatch_cnt değerinde sayar.

echo check > /sys/block/md0/md/sync_action
cat /sys/block/md0/md/mismatch_cnt

"repair" değeri ise kontrolün yanında düzeltme de yapar. Ne yaptığınızı bilmiyorsanız repair çalıştırmayın. Bazı dağıtımlar düzenli kontrolü kendi zamanlayıcısıyla yapabilir; bu yüzden önce dağıtımınızın belgesine bakın.

RAID'i ne zaman kendiniz kurmamalısınız, hosting sağlayıcınıza bırakmalısınız?

RAID nedir bilmek, onu kendiniz kurmanız gerektiği anlamına gelmez. Dürüst cevap şu: çoğu web sitesi sahibi için RAID'i kendi başına kurmak gerekmez. Paylaşımlı hosting, yönetilen VPS ya da yönetilen bulut kullanıyorsanız bu iş sağlayıcının sorumluluğundadır ve sizin bu katmana dokunmanız mümkün de değildir.

Aşağıdaki durumlarda işi sağlayıcıya ya da deneyimli bir sistem yöneticisine bırakmanızı öneririz:

• Üzerinde canlı sipariş ya da müşteri verisi olan bir sunucuyu ilk kez RAID'e geçiriyorsanız.
• Mevcut diskleri silip dizi oluşturmanız gerekiyorsa.
• Donanım RAID denetleyicisinin ayarlarına dokunacaksanız.
• Bozulmuş bir dizide hangi diskin sağlam olduğunu bilmiyorsanız.
• Geri yüklenebilir bir yedeğiniz yoksa.

Kendi özel sunucunuzu yönetiyorsanız, yukarıdaki komutları önce test makinesinde deneyin. Üretimde ilk deneme, hatanın en pahalı olduğu yerdir.

Biz web ve pazarlama tarafında çalışıyoruz; sunucu altyapısını işletmiyoruz. Altyapı kararınız site performansını ve dönüşümü etkiliyorsa web tasarım hizmetimizde teknik gereksinimleri birlikte netleştirebiliriz.

Hosting sağlayıcısına RAID için hangi soruları sorarsınız?

Satın almadan önce soracağınız kısa bir liste, sonradan yaşayacağınız kesintiden daha ucuzdur. Soruları e-postayla yazılı sorun; cevap bir kayıt olarak kalır.

• Depolamada RAID kullanıyor mu, seviyesi nedir?
• SSD ve NVMe diskleri de aynı şekilde koruyor mu?
• Disk arızasında müdahale süresi ve hizmet taahhüdü nedir?
• Müşteri verisinin yedeği ayrı bir lokasyonda mı?
• Son geri yükleme testini ne zaman yaptı?
• Yedeğe erişimi siz mi başlatıyorsunuz, yoksa destek talebi mi gerekiyor?

Bir sağlayıcının net cevap vermesi, işini ciddiye aldığının işaretidir. Belirsiz ya da kaçamak cevaplar ise kendi yedek planınızı daha da önemli kılar.

Ayrıca sunucu konumu ve ağ kalitesi de ayrı bir karar konusudur. Konum için ping, gecikme ve RTT yazımıza, trafik hacmi için bant genişliği yazımıza bakın.

RAID konusunda en sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Belgelerde ve genel pratikte en sık görülen hataları sıraladık. Hepsi, "RAID var, güvendeyim" düşüncesinden doğar.

• RAID'i yedek saymak: Sildiğiniz dosya iki diskten de kaybolur.
• İzlememek: Dizi aylarca kısıtlı çalışır, kimse fark etmez.
• RAID 0'a üretim verisi koymak: Tek disk arızası her şeyi alır götürür.
• Yeniden inşayı yedeksiz başlatmak: İnşa sırasında ikinci bir sorun çıkabilir.
• Yanlış diski çıkarmak: Cihaz adları yeniden başlatmada değişebilir, seri numarasıyla doğrulayın.
• Geri yüklemeyi hiç denememek: Hiç denemediğiniz yedeğe güvenemezsiniz.

Yani RAID nedir sorusunu doğru bilen biri bile bu tuzaklara düşebilir. Bunların hiçbiri zor değildir; hepsi disiplin gerektirir. Bu yüzden basit bir kontrol listesi tutmanız yeterlidir. Güvenlik yönünden tüm resmi görmek için OWASP Top 10 yazımıza da göz atın.

Hangi RAID seviyesini seçmelisiniz?

RAID nedir sorusunun son adımı doğru seviyeyi seçmektir. Seçim, verinin değerine, bütçeye ve iş yüküne bağlıdır. Aşağıdaki öneriler genel bir çerçevedir, garanti değil; ihtiyacınıza göre değişebilir.

• İşletim sistemi ve küçük kurumsal site: RAID 1 basit ve yeterlidir.
• Dosya ve arşiv depolama: RAID 5 ya da RAID 6 kapasiteyi verimli kullanır; büyük disklerde RAID 6'yı değerlendirin.
• Yoğun yazma yapan veritabanı: RAID 10 çoğu zaman daha tutarlı sonuç verir.
• Geçici, yeniden üretilebilir veri: RAID 0 düşünülebilir, yine de önemli veriyi barındırmayın.

Hangi seviyeyi seçerseniz seçin, üç şeyi unutmayın: yedeğinizi ayrı tutun, izlemeyi açın ve geri yüklemeyi deneyin. Bunlar olmadan en pahalı seviye bile sizi korumaz.

Siteniz için teknik karar vermekte zorlanıyorsanız, ekibimizle SEO danışmanlığı kapsamında teknik altyapı ve performans konularını birlikte değerlendirebilirsiniz.