Dijital Pazarlama

Logo Font Lisansı: Logodaki Fontu Ticari Olarak Kullanabilir misiniz?

Talha Aslan 16 dakikalık okuma 12 görüntülenme

Kısa cevap

Logo font lisansı nedir ve logodaki fontu kapsar mı?

Logo font lisansı, yazı tipi yazılımının hangi işlerde, kaç cihazda ve hangi amaçla kullanılabileceğini tanımlayan kullanım izni demektir. Logodaki fontu kapsar, çünkü logoyu o font dosyasıyla üretirsiniz. Lisans ticari kullanımı ya da logo kullanımını dışlıyorsa, logonuz bu izne dayanmadan oluşmuş olur.

Tüm detaylar ve örnekler için yazıya devam edin

Logo font lisansı, logonuzdaki harfleri çizmek için kullandığınız yazı tipi dosyasının ticari kullanım koşullarını belirleyen sözleşmedir. Bir fontu indirdiğinizde harf şekillerini değil, belirli kurallara bağlı bir kullanım hakkını alırsınız. Bu rehberde, logo font lisansı konusunu lisans türleri, Google Fonts, SIL Open Font License, ücretsiz font sitelerindeki tuzaklar ve belge saklama adımlarıyla ele alıyoruz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Somut bir anlaşmazlıkta marka vekili ya da avukata danışın.

Birçok marka sahibi bu soruyu logo bittikten sonra sorar. Örneğin bir tabela firması ya da ambalaj matbaası vektör dosyayı isterken font kaynağını sorabilir. Bu nedenle logo font lisansı tasarım sürecinin sonunda değil, font seçilirken kontrol edilmesi gereken bir konudur.

Ayrıca lisans yalnızca indirme anını değil, sonraki kullanımları da düzenler. Yani logoyu web sitesinde, mobil uygulamada, reklam videosunda ya da tişört baskısında kullandığınızda aynı lisans metninin bu kullanımları da karşılayıp karşılamadığına bakmanız gerekir. Fontun hangi harflerden oluştuğu, ne kadar beğenildiği ya da kaç sitede ücretsiz göründüğü bu sorunun cevabını değiştirmez. Belirleyici olan, fontu yayımlayan kişinin ya da dökümhanenin (font üreten firma) yazdığı lisans metnidir.

Font dosyası ile harf şekli arasındaki fark neden önemli?

Lisansları anlamanın ilk adımı, iki ayrı şeyi birbirinden ayırmaktır: harflerin görünüşü ve o görünüşü üreten yazılım. Font dosyası (TTF, OTF, WOFF gibi biçimler) aslında bir yazılımdır. Lisans da çoğunlukla bu yazılımın kullanımını düzenler.

Harf şekillerinin kendi başına ne kadar korunduğu ülkeden ülkeye değişir. Örneğin ABD Telif Hakkı Ofisi'nin uygulama rehberi, yazı karakterlerini tek başına tescil edilebilir eser saymaz; ancak yazı tipi üreten bilgisayar programının kaynak kodunu ayrı bir konu olarak ele alır. Avrupa'da ise tasarım hukuku tipografik karakterleri koruma kapsamına alabilir.

Peki bu sizin için ne anlama gelir? Kısacası, "harfler telifli değil, istediğimi yaparım" düşüncesi güvenli bir yol değildir. Çünkü fontu bilgisayarınıza kurduğunuz anda lisans sözleşmesini kabul etmiş olursunuz. Dolayısıyla sorumluluğunuz çoğu zaman telif hukukundan değil, kabul ettiğiniz sözleşmeden doğar. Logo font lisansı tartışmalarında asıl soru "harf koruma altında mı" değil, "bu dosyayı bu iş için kullanma iznim var mı" sorusudur.

Hangi lisans türleri logoda ticari kullanıma izin verir?

Font lisanslarını kabaca beş gruba ayırabilirsiniz. Aşağıdaki karar tablosu, logo için hangi grubun genellikle uygun olduğunu ve neye dikkat etmeniz gerektiğini özetler. Ancak tablo genel bir yol haritasıdır; her fontta kendi lisans metnini okumanız gerekir.

Lisans türüLogoda ticari kullanımDikkat noktası
SIL Open Font License (OFL)Genellikle evetFont dosyasını tek başına satamazsınız; türev fontu dağıtırsanız ayrılmış ad kuralına uyarsınız.
Apache License 2.0Genellikle evetFont dosyasını dağıtırsanız lisans ve bildirim metinlerini korursunuz.
Ticari masaüstü lisansıÇoğu zaman evet, metne bağlıBazı dökümhaneler logo ya da marka kullanımı için ayrı izin ister; cihaz sayısı sınırlı olabilir.
Kişisel kullanım lisansıHayırTicari işe, müşteri işine ve satılan ürüne izin vermez.
Demo veya deneme sürümüHayırEksik karakter seti ve süre ya da kullanım sınırı içerebilir.

Tablodaki "genellikle" kelimesi bilinçli bir seçim. Örneğin aynı font farklı sitelerde farklı lisansla dolaşabilir. Bu yüzden lisansı her zaman fontun resmi kaynağından okumalısınız.

SIL Open Font License logoda size neyi serbest bırakır?

SIL Open Font License (OFL), açık kaynak fontlar için en yaygın lisanstır. OFL resmi metni fontu kullanmanıza, incelemenize, değiştirmenize ve yeniden dağıtmanıza izin verir. Ancak beş koşul koyar.

  • Font yazılımını ya da parçalarını tek başına satamazsınız.
  • Fontu bir yazılımla birlikte dağıtırsanız telif bildirimi ve lisans metni her kopyada yer alır.
  • Türev bir sürüm, yazılı izin olmadan "ayrılmış font adı" (Reserved Font Name) kullanamaz.
  • Font yazarlarının adı, izinleri olmadan türev sürümün tanıtımında yer almaz.
  • Fontu, orijinal ya da türev halde, yalnızca OFL ile dağıtabilirsiniz.

Logo açısından en önemli nokta, lisans metnindeki son koşulun font ile üretilen belgeleri kapsamamasıdır. Üstelik OFL sık sorulan sorular sayfası logo, afiş ve basılı yayınları tasarım işi örnekleri arasında sayar. Aynı sayfa, font yazarını eserinizde anmanın hoş karşılanabileceğini, fakat zorunlu olmadığını belirtir. Yani OFL lisanslı bir fontla çizdiğiniz logo, lisans metnindeki dağıtım koşullarına takılmaz.

Google Fonts yazı tipleri logo için güvenli mi?

Google Fonts koleksiyonu açık kaynak lisanslı fontlardan oluşur. Koleksiyonun resmi deposu olan Google Fonts GitHub deposu, fontların çoğunun SIL Open Font License 1.1 kullandığını, bir kısmının Apache 2 lisansıyla, Ubuntu ailesinin ise Ubuntu Font License ile yayımlandığını açıklar. Depodaki üst klasörler de lisansa göre ayrılmıştır.

Bu nedenle Google Fonts fontları logo için genellikle güvenli bir başlangıç noktasıdır. Ancak "güvenli" kelimesini iki şarta bağlamak gerekir. Birincisi, fontu Google Fonts ya da yazarının resmi deposu dışındaki bir siteden indirdiyseniz, o kopyanın gerçekten aynı lisansla gelip gelmediğini bilemezsiniz. İkincisi, bazı ailelerin farklı lisans altında başka sürümleri olabilir.

Pratikte şunu yapmanızı öneriyoruz: fontun Google Fonts sayfasındaki lisans bölümünü açın, lisans adını not edin ve indirdiğiniz paketteki lisans dosyasını (genellikle OFL.txt) saklayın. Böylece logo font lisansı sorulduğunda elinizde hem kaynak hem metin olur. Fontun okunabilirlik ve karakter açısından logoya uygun olup olmadığını ise logo font seçimi yazımızda ayrıca anlattık; burada yalnızca lisans tarafına odaklanıyoruz.

Ücretsiz font sitelerindeki kişisel kullanım tuzağı nedir?

Ücretsiz font siteleri, binlerce fontu tek tıkla indirmenize izin verir. Ancak "ücretsiz indir" düğmesi, "ücretsiz ticari kullanım" anlamına gelmez. Bu sitelerdeki fontların önemli bir kısmı "yalnızca kişisel kullanım" (personal use only) ya da "demo" etiketini taşır.

Kişisel kullanım lisansı, fontu kendi doğum günü davetiyeniz ya da hobi projeniz için kullanmanıza izin verir. Öte yandan bir şirket logosu, satılan bir ürünün ambalajı ya da müşteriye teslim edilen bir tasarım ticari kullanımdır. Dolayısıyla kişisel lisanslı bir fontla hazırlanan logo, lisans metninin açıkça izin vermediği bir kullanıma girer.

Bu tuzağa düşmemek için üç belirtiye dikkat edin:

  • Font sayfasında "personal use", "non-commercial", "demo" ya da "free for personal" gibi ifadeler geçiyorsa ticari kullanım için ayrı lisans gerekir.
  • İndirdiğiniz pakette lisans dosyası yoksa ya da yalnızca "readme" notu varsa kaynağı doğrulamadan ilerlemeyin.
  • Font, tasarımcının kendi sitesinde ücretli satılıyorsa ücretsiz kopya büyük olasılıkla deneme amaçlıdır.

Örnek senaryo: Bir kafe sahibi, ücretsiz font sitesinden beğendiği el yazısı fontla logo hazırlatıyor. Aylar sonra tabela için vektör dosya istendiğinde lisans dosyasında "kişisel kullanım" ibaresini fark ediyor. Bu durumda en temiz yol, fontun ticari lisansını resmi kaynaktan satın almaktır.

Masaüstü lisansı logo, web ve uygulamada aynı şeyi mi kapsar?

Ticari fontlarda lisans çoğu zaman kullanım alanına göre ayrışır. Masaüstü lisansı, fontu bilgisayarınıza kurup tasarım programında kullanmanızı sağlar. Logo çizimi de genellikle bu kapsama girer. Ancak aynı masaüstü lisansı, fontu web sitenize gömmenize ya da bir mobil uygulamaya eklemenize izin vermeyebilir.

Bunun nedeni basittir: masaüstü kullanımda font dosyası sizin bilgisayarınızda kalır. Web ve uygulama kullanımında ise font dosyası ziyaretçinin ya da kullanıcının cihazına gider. Yani dosyayı fiilen dağıtmış olursunuz. Bu yüzden pek çok ticari dökümhane web fontu, uygulama gömme, e-kitap ve yayın gibi alanlar için ayrı lisans tanımlar.

Logo için önemli bir ayrıntı daha var. Logonuz bir kez görsele (SVG, PNG ya da PDF) dönüştürüldüğünde, sitenizde font dosyası değil görsel yer alır. Böylece logonun sitede görünmesi için çoğu durumda web fontu lisansı gerekmez. Öte yandan aynı fontu sitenin başlıklarında metin olarak da kullanmak istiyorsanız web fontu kapsamı devreye girer. Web fontlarının hız tarafını ise web fontlarının siteyi yavaşlatıp yavaşlatmadığını anlattığımız yazıda ele aldık.

Web fontu, uygulama ve video için ayrı lisans gerekir mi?

Ticari bir fontta cevap çoğunlukla evettir; açık kaynak bir fontta ise genellikle hayır. Aşağıdaki liste, kullanım alanına göre neyi kontrol etmeniz gerektiğini özetler.

  1. Web sitesi: Fontu CSS ile yüklüyorsanız lisans metninin web kullanımına izin verip vermediğine ve sayfa görüntüleme sınırı olup olmadığına bakın.
  2. Mobil uygulama: Font dosyası uygulama paketine giriyorsa lisans metni uygulama gömmeye izin vermelidir.
  3. Video ve reklam: Animasyonlu logo, televizyon reklamı ya da sosyal medya videosu için bazı lisanslar yayın kullanımını ayrıca tanımlar.
  4. Satılan ürün: Tişört, kupa ya da ambalaj gibi satışa konu ürünlerde lisans metninin ürün kullanımına izin verdiğini doğrulayın.
  5. PDF ve belgeler: Fontu PDF içine gömüyorsanız lisans metninin gömmeye izin verip vermediğini okuyun.

OFL tarafında durum daha sade. OFL sık sorulan sorular sayfası, fontun PDF içine tam ya da alt küme olarak gömülmesine izin verir. Ayrıca web fontu olarak CSS üzerinden yüklemeyi de önerilen yöntemler arasında sayar. Ancak ticari bir fontta bu kalemlerin her biri ayrı ücretlendirilebilir; güncel koşulları dökümhanenin resmi sayfasından kontrol edin.

Logoyu dış hatlara çevirmek lisans sorununu çözer mi?

Hayır, çözmez. Tasarım programında yazıyı "dış hatlara çevirmek" (create outlines), harfleri düzenlenebilir metin olmaktan çıkarıp vektör şekle dönüştürür. Bu işlemden sonra dosyayı açan kişinin fontu bilgisayarına kurması gerekmez. Ancak bu teknik bir kolaylıktır, hukuki bir arınma değildir.

Çünkü dış hatlara çevirdiğiniz şekiller, fontu kullanarak üretilmiştir. Lisans, fontu hangi amaçla kullanabileceğinizi belirler. Dolayısıyla kişisel kullanım lisanslı bir fontla yazdığınız logoyu dış hatlara çevirmek, o ticari kullanıma izin vermez; yalnızca izin sorusunu dosyadan gizler.

Öte yandan izin veren bir lisansta dış hat dönüşümü tamamen olağan bir adımdır. Örneğin OFL sık sorulan sorular sayfası, font çizgilerinden türetilen yeni bir grafik ya da nesnenin yazarı ve hak sahibi olarak sizi kabul eder. Kısacası dış hat dönüşümü lisansı değiştirmez, mevcut lisans metninin sınırları içinde kalır.

Bu yüzden ajansınızdan ya da tasarımcınızdan dış hatlı logo dosyasının yanında hangi fontun kullanıldığını ve lisans kaynağını da yazılı olarak isteyin.

Fontu değiştirerek logo yapmak lisansı nasıl etkiler?

Logo tasarımında harflerle oynamak çok yaygındır. Örneğin bir harfin kuyruğunu uzatır, iki harfi birleştirir ya da aralıkları elle düzenlersiniz. Burada iki durumu ayırmanız gerekir: harf şekillerini grafik olarak değiştirmek ve font dosyasının kendisini değiştirmek.

Harfleri dış hatlara çevirip grafik olarak düzenlemek, çoğu lisansta tasarım işinin doğal parçasıdır. Ancak bu düzenleme, temeldeki lisans koşulunu ortadan kaldırmaz. Yani kişisel kullanım lisanslı bir fontun harflerini değiştirmek, logoyu ticari kullanıma uygun hale getirmez.

Font dosyasını değiştirip yeni bir font olarak dağıtmak ise ayrı bir konudur. OFL bunu serbest bırakır, ama türev fontu yine OFL ile dağıtmanızı ve ayrılmış font adını izinsiz kullanmamanızı ister. Ticari lisansların önemli bir kısmı ise font dosyasında değişiklik yapmayı sınırlar ya da yazılı izne bağlar.

Peki pratikte ne yapmalısınız? Logoya özgü bir yazı karakteri istiyorsanız iki temiz yol var: izin veren lisanslı bir fontu temel alıp grafik olarak düzenlemek ya da logoyu sıfırdan özel harf çizimiyle (lettering) üretmek. Her iki yolda da kararınızı belgeleyin.

Tasarımcı fontu kendi lisansıyla kullandıysa ne olur?

Bu, sık karşılaştığımız ama az konuşulan bir durumdur. Tasarımcı fontu kendi adına lisanslamış olabilir. Ancak birçok ticari lisans, kullanım hakkını lisansı satın alan kişiye ya da kuruma tanır. Dolayısıyla tasarımcının lisansı, logoyu sizin şirketinizin her yerde kullanmasını otomatik olarak kapsamayabilir.

Örnek senaryo: Serbest çalışan bir tasarımcı, kendi bilgisayarında lisanslı bir fontla logonuzu hazırlıyor ve dış hatlı dosyayı teslim ediyor. Logo görsel olarak kullanıldığı sürece sorun çıkmayabilir. Fakat ekibiniz aynı fontu kurumsal sunumlarda, web sitesinde ya da ambalaj metinlerinde kullanmak isterse, şirketinizin kendi lisansına ihtiyaç duyabilir.

Bu yüzden teslim sırasında şu üç soruyu sorun: Logoda hangi font ya da fontlar var? Lisansı kim, kimin adına satın aldı? Şirketimiz bu fontu metin olarak da kullanacaksa hangi lisansı almalı? Bu cevapları sözleşmeye ya da teslim notuna ekletmek, ileride doğabilecek belirsizliği büyük ölçüde azaltır.

Logonuz bu kadar katmanlı bir lisans zincirine dayanıyorsa, font seçimini ve kullanım haklarını baştan planlayan bir marka kimliği çalışması işinizi kolaylaştırır. Ekibimiz font, renk ve logo varyasyonlarını belgeli bir sistem olarak teslim etmeye özen gösterir.

Logo font lisansını nasıl kontrol edersiniz?

Logo font lisansı kontrolünü birkaç dakikada yapabilirsiniz. Aşağıdaki adımları sırayla uygulayın.

  1. Logodaki fontun adını öğrenin. Kaynak dosyada metin hâlâ düzenlenebiliyorsa font adını tasarım programında görebilirsiniz. Dış hatlıysa tasarımcınıza sorun.
  2. Fontun resmi kaynağını bulun. Bu, dökümhanenin sitesi, Google Fonts sayfası ya da fontun resmi kod deposu olabilir.
  3. Lisans metnini açın ve lisans adını not edin. OFL, Apache, ticari masaüstü ya da kişisel kullanım gibi.
  4. Ticari kullanım, logo ve marka kullanımı ile ilgili maddeleri okuyun. Bazı ticari lisanslarda logo için ayrı koşul yer alır.
  5. Kullanım alanlarınızı listeleyin: web, uygulama, video, ambalaj, satılan ürün.
  6. Her alanın lisansta karşılığı olup olmadığına bakın. Eksik alan varsa uygun lisansı resmi kaynaktan edinin.
  7. Lisans dosyasını, faturayı ve indirme sayfasının kaydını tek klasörde saklayın.

Bu kontrolü yaparken fontların ekranda nasıl göründüğünü karşılaştırmak isterseniz yazı tipi değiştirici aracımızdan yararlanabilirsiniz. Ancak araç görsel bir deneme sunar; lisans kararı için her zaman lisans metnini esas alın.

Lisans belgesini nasıl ve nerede saklamalısınız?

Lisans belgesini saklamak, logo font lisansı konusunda en çok ihmal edilen adımdır. Fontu yıllar önce indirmiş olabilirsiniz, site kapanmış olabilir ya da lisans metni sonradan değişmiş olabilir. Bu yüzden kanıtı bugünden toplamanız gerekir.

  • Font paketindeki lisans dosyasını (OFL.txt, LICENSE.txt ya da EULA) değiştirmeden saklayın.
  • Ücretli lisanslarda faturayı ve lisans sertifikasını kurum adına düzenletin.
  • İndirme sayfasının tarihli bir PDF çıktısını alın; lisans adı ve kullanım koşulları bu çıktıda görünsün.
  • Fontun sürüm numarasını not edin, çünkü farklı sürümler farklı lisansla yayımlanabilir.
  • Tüm bu belgeleri marka dosyalarınızın yanında, ortak erişilebilen bir klasörde tutun.

Ayrıca bu bilgiyi kurumsal kimlik kılavuzunuza da işleyin. Böylece yeni bir ajans ya da çalışan logoyla çalışmaya başladığında fontun kaynağını sormak zorunda kalmaz. Basılı kimliği dijitale taşıyorsanız bu adım daha da önemlidir; süreci basılı kurumsal kimliği dijitale taşıma yazımızda ayrıca anlattık.

Lisanssız font kullandığınızı fark ederseniz ne yapmalısınız?

Panik yapmayın, ama ertelemeyin. Lisanssız ya da yanlış lisanslı bir fontla logo kullandığınızı fark ettiyseniz şu sırayı izleyebilirsiniz.

  1. Fontun resmi kaynağını ve güncel lisans seçeneklerini bulun.
  2. Logonuzun kullanım alanlarına uyan ticari lisansı resmi kaynaktan edinin.
  3. Lisans almak mümkün değilse, logoyu izin veren lisanslı bir font ya da özel harf çizimiyle yeniden ele alın.
  4. Yeni belgeleri lisans klasörünüze ekleyin ve eski dosyaları kullanımdan kaldırın.

Font sahibinden bir uyarı ya da talep aldıysanız, yazıya kendi başınıza kesin bir cevap vermeden önce bir avukata danışın. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir ve her durumun ayrıntısı farklıdır.

Logoyu yeniden ele almak gerekiyorsa, bunu bir fırsat olarak da görebilirsiniz. Ancak her lisans sorunu tam bir logo yenilemesi gerektirmez. Ne zaman küçük bir düzeltme, ne zaman kapsamlı bir yenileme gerektiğini logo yenileme ne zaman gerekir yazımızda tartıştık.

Font lisansı marka tescilini nasıl etkiler?

Font lisansı ile marka tescili farklı hukuki alanlardır. Marka tescili, logonuzun ya da marka adınızın ticarette ayırt edici işaret olarak korunmasıyla ilgilidir. Font lisansı ise logoyu üretirken kullandığınız yazılımın kullanım iznini düzenler.

Bu nedenle açık kaynak bir fontla hazırlanan logo da tescil başvurusuna konu olabilir. Ancak tescil, yazı karakterinin kendisi üzerinde size özel bir hak vermez. Örneğin aynı açık kaynak fontu başka işletmeler de kendi metinlerinde kullanmaya devam edebilir. Ayırt edicilik çoğu zaman fonttan değil, kelimenin, sembolün ve kompozisyonun bütününden gelir.

Öte yandan lisanssız bir fontla hazırlanan logo, tescil sürecinde ya da sonrasında ek risk yaratabilir. Dolayısıyla marka başvurusundan önce hem font lisansını hem de ismin müsaitliğini kontrol etmek mantıklıdır. İsim tarafını marka adının müsait olup olmadığını kontrol etme yazımızda adım adım anlattık. Başvuru öncesi ön araştırma için marka sorgulama aracımızı da kullanabilirsiniz. Kesin değerlendirme için marka vekiline danışın.

Logo varyasyonlarında font lisansını ayrıca kontrol etmeli misiniz?

Evet, çünkü logo tek bir dosyadan ibaret değildir. Yatay logo, dikey logo, sadece simge, favicon ve sosyal medya profil görseli gibi varyasyonların her biri farklı bir kullanım alanına gider. Örneğin favicon web sitesinde, uygulama simgesi mobil mağazada, animasyonlu logo ise videoda yer alır.

Bu varyasyonların çoğu görsel dosya olarak kullanıldığı için font dosyası dağıtım konusu olmaz. Ancak varyasyonlardan biri, örneğin slogan satırı, sitede canlı metin olarak gösteriliyorsa web fontu lisansı gündeme gelir. Aynı şekilde uygulamanın içinde marka yazısı metin olarak çiziliyorsa uygulama gömme lisansı gerekir.

Bu nedenle her varyasyon için kısa bir not tutun: dosya türü, kullanıldığı yer ve fontun bu yerde görsel mi yoksa metin mi olduğu. Varyasyon setinin nasıl kurulacağını responsive logo ve logo varyasyonları yazımızda anlattık. Burada yalnızca lisans boyutunu hatırlatıyoruz: her yeni kullanım alanı, lisansta karşılığı olan bir alan olmalıdır.

Kurumsal kimlik kılavuzunda font lisansını nasıl belgelersiniz?

Kurumsal kimlik kılavuzu, markanızın renklerini, fontlarını ve logo kullanım kurallarını tek yerde toplar. Font lisansı bilgisini de bu kılavuza eklemeniz, markayı kullanan herkesin aynı bilgiye ulaşmasını sağlar.

Kılavuzdaki tipografi bölümüne her font için şu bilgileri ekleyin:

  • Fontun tam adı ve kullanılan ağırlıkları.
  • Lisans adı ve lisans metninin saklandığı yer.
  • İzin verilen kullanım alanları: masaüstü, web, uygulama, video, ürün.
  • Lisans sahibi kurum ya da kişi.
  • Logoda kullanılan fontun metin fontuyla aynı olup olmadığı.

Böylece yeni bir ajans, matbaa ya da yazılım ekibi markanızla çalışmaya başladığında doğru dosyaları doğru lisansla kullanır. Kılavuzu web sitesine uygulama sürecini ise kurumsal kimlik kılavuzunu web sitesine uygulamak yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Örnek senaryo: Bir e-ticaret markası, logoda ticari lisanslı bir başlık fontu, sitede ise açık kaynak bir metin fontu kullanıyor. Kılavuzda bu ayrımın yazılı olması, geliştiricinin ticari fontu yanlışlıkla web fontu olarak yüklemesini önler.

Ajansla çalışırken sözleşmeye hangi font maddelerini eklemelisiniz?

Logo tasarımını dışarıdan yaptırıyorsanız, font lisansını sözleşmeye bağlamak en sağlıklı yoldur. Çünkü teslimden sonra tasarımcıya ulaşmak her zaman kolay olmayabilir.

Sözleşmeye ya da teslim protokolüne şu maddeleri eklemeyi düşünebilirsiniz. Birincisi, tasarımcı logoda kullanılan tüm fontların adını ve lisans türünü yazılı olarak bildirir. İkincisi, kişisel kullanım ya da demo lisanslı font kullanılmayacağını taahhüt eder. Üçüncüsü, şirketinizin ayrıca lisans alması gereken durumları teslimde açıkça yazar. Son olarak lisans dosyalarını ve faturaları teslim paketine ekler.

Bu maddeler tasarımcıyı suçlamak için değil, iki tarafı da korumak için vardır. Ayrıca ileride logo yenileme ya da yeni bir ajansa geçiş gerektiğinde iş devrini kolaylaştırır. Sözleşme diline dair kesin ifadeler için ise bir avukatla çalışın; buradaki öneriler genel çerçevedir.

Logo font lisansı kontrol listesi

Aşağıdaki kısa listeyi logo tesliminde ya da mevcut logonuzu gözden geçirirken kullanabilirsiniz.

  • Logodaki her fontun adını biliyorsunuz.
  • Her fontun resmi kaynağını ve lisans adını not ettiniz.
  • Lisans ticari ve logo kullanımına izin veriyor.
  • Web, uygulama, video ve ürün kullanımlarını ayrı ayrı kontrol ettiniz.
  • Lisans dosyasını, faturayı ve indirme sayfası çıktısını sakladınız.
  • Lisans sahibinin kim olduğunu biliyorsunuz.
  • Kurumsal kimlik kılavuzuna font ve lisans bilgisini eklediniz.

Bu listedeki her madde "evet" ise logo font lisansı açısından sağlam bir zemindesiniz. Bir madde "bilmiyorum" ise önce o maddeyi netleştirin. Listeyi yılda bir kez ya da her yeni kullanım alanı açıldığında yeniden gözden geçirin.

Bu kontrolü ne zaman uzman desteğiyle yapmalısınız?

Tek bir açık kaynak fonta dayanan basit bir logoda bu kontrolü kendiniz yapabilirsiniz. Ancak birden fazla ticari font, birden fazla ajans ve yıllar içinde biriken dosyalar varsa iş karmaşıklaşır. Örneğin hangi fontun hangi sürümle, kimin adına lisanslandığını geriye dönük çözmek zaman alır.

Böyle durumlarda font envanteri çıkaran, lisans boşluklarını belirleyen ve markanızın tipografisini belgeli bir sisteme dönüştüren bir kurumsal kimlik tasarımı çalışması işinizi kolaylaştırır. Biz bu süreçte font seçimini lisans kontrolüyle birlikte ele alıyor, teslim paketine lisans notlarını ekliyoruz. Böylece logonuz hem görsel olarak tutarlı hem de kullanım hakları açısından açık bir zemine oturur.

Temel rehber: Dijital Pazarlama Nedir? Türleri, örnekleri ve nasıl yapıldığı, beynin içinden geçen etkileşimli bir filmle tek sayfada.

Sıkça Sorulan Sorular

Google Fonts fontunu logoda ücretsiz kullanabilir miyim?
Genellikle evet. Google Fonts koleksiyonundaki fontların çoğu SIL Open Font License, bir kısmı Apache 2 lisansı ile yayımlanır ve bu lisanslar logo gibi tasarım işlerine izin verir. Yine de fontun lisans bölümünü kendi sayfasında kontrol edin ve indirdiğiniz paketteki lisans dosyasını marka dosyalarınızla birlikte saklayın.
Logoyu dış hatlara çevirirsem font lisansına gerek kalır mı?
Hayır, dış hatlara çevirmek lisans ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Bu işlem yalnızca dosyayı açan kişinin fontu kurmasına gerek bırakmaz. Logoyu üretirken fontu kullandığınız için, lisansın ticari ve logo kullanımına izin vermesi gerekir. Kişisel kullanım lisanslı bir font dış hatlı olsa da aynı sınırlamayı taşır.
OFL lisanslı fontla yaptığım logoda font yazarını anmam gerekir mi?
Hayır, zorunlu değildir. OFL sık sorulan sorular sayfası, logo ve basılı işlerde font yazarının anılmasının hoş karşılanabileceğini, ama bunun bir zorunluluk olmadığını belirtir. Yine de kısa bir teşekkür notu iyi bir jesttir. Font dosyasını yeniden dağıttığınız durumlarda ise telif bildirimi ve lisans metnini dosyayla birlikte vermeniz gerekir.
Kişisel kullanım lisanslı fontla logo yaptırdıysam ne yapmalıyım?
Önce fontun resmi kaynağından ticari lisans seçeneklerini kontrol edin ve logonuzun kullanım alanlarına uyan lisansı edinin. Lisans almak mümkün değilse logoyu izin veren lisanslı bir fontla ya da özel harf çizimiyle yeniden ele alın. Font sahibinden talep aldıysanız cevap vermeden önce bir avukata danışın.
Masaüstü font lisansı web sitemde kullanmam için yeterli mi?
Çoğu ticari fontta yeterli değildir. Masaüstü lisansı fontu bilgisayarınızda kullanmanızı sağlar, web kullanımında ise font dosyası ziyaretçinin cihazına gider. Logoyu görsel olarak kullanıyorsanız genellikle web fontu lisansı gerekmez. Aynı fontu sitede metin olarak yükleyecekseniz lisansın web kullanımına izin verdiğini doğrulayın.
Font lisans belgesini ne kadar süre saklamalıyım?
Logoyu ve fontu kullandığınız sürece saklamanızı öneririz. Lisans dosyası, fatura, sürüm numarası ve indirme sayfasının tarihli çıktısı, yıllar sonra kullanım hakkınızı göstermenin en pratik yoludur. Bu belgeleri marka dosyalarınızla aynı klasörde tutun ve kurumsal kimlik kılavuzunuzda nerede durduklarını belirtin. Böylece ekip değişse bile bilgi kaybolmaz.
  • logo font lisansı
  • font lisansı
  • SIL Open Font License
  • Google Fonts
  • ticari font
  • kurumsal kimlik
Paylaş:
Talha Aslan

Google Partner dijital pazarlama uzmanı. 2012’den beri SEO, Google Ads, web tasarım ve e-ticaret projelerinde sahada; bu blogda gördüğünüz her yazı o deneyimden çıkar.

Sıradaki proje

Projeniz için teklif alın.

Talebiniz doğrudan Talha Aslan ve ekibine ulaşır: stratejiyi Talha kurar, uygulamayı deneyimli ekip yürütür. Aynı gün dönüş yapar, kapsamı, takvimi ve tutarı yazılı teklifle 1 iş günü içinde göndeririz.