AlmaLinux Nedir, Nasıl Kurulur? CentOS'tan Geçiş Nasıl Yapılır?

AlmaLinux nedir, ne işe yarar?

AlmaLinux, Red Hat Enterprise Linux (RHEL) ile ikili uyumlu hedefleyen, ücretsiz ve açık kaynaklı bir kurumsal Linux dağıtımıdır. Topluluk tarafından yönetilir ve AlmaLinux OS Foundation çatısı altında gelişir. Web sunucusu, veritabanı ve hosting paneli çalıştıran VPS ya da fiziksel sunucularda CentOS Linux'un yerini doldurmak için tercih edersiniz.

Bu rehberde AlmaLinux'un nereden çıktığını, hangi sürümü seçmeniz gerektiğini, sıfırdan kurulumu, ilk güvenlik ayarlarını ve CentOS'tan yerinde geçişi adım adım anlatıyoruz. Biz Talha Aslan ve ekibi olarak web tasarım ve dijital pazarlama tarafında çalışıyoruz; bir hosting firması değiliz. Bu yüzden teknik adımları AlmaLinux'un resmi belgelerine, sürüm notlarına ve resmi geçiş aracının açıklamasına dayandırdık.

Amacımız iki tür okura yardım etmek. Birincisi, sitesinin hangi işletim sisteminde çalıştığını anlamak isteyen site ya da e-ticaret sahibi. İkincisi, kendi VPS'ini yöneten ve komutları sırayla uygulamak isteyen yazılımcı. Her iki durumda da yazının sonunda "bu işi kendiniz yapmayın" dediğimiz durumları ayrıca sıraladık.

AlmaLinux nasıl ortaya çıktı?

Hikaye CentOS Linux ile başlıyor. CentOS uzun yıllar RHEL'in kaynak kodundan derlenen ücretsiz bir yeniden derleme olarak hosting dünyasının varsayılan seçimi oldu. Ancak proje yönü değişti ve CentOS'un resmi sayfasına göre CentOS Linux 8, 31 Aralık 2021'de yaşam sonuna ulaştı. Ardından CentOS Linux 7 de yaşam sonuna geldi ve CentOS markası CentOS Stream ile devam etti.

Bu boşluk, kararlı ve uzun ömürlü bir RHEL türevine ihtiyaç duyan binlerce sunucu sahibini açıkta bıraktı. AlmaLinux tam bu ihtiyaca cevap olarak doğdu. Proje bugün ABD'de kar amacı gütmeyen bir kuruluş olarak kayıtlı AlmaLinux OS Foundation tarafından yönetiliyor. Yani dağıtımın geleceği tek bir şirketin ticari kararına bağlı değil; vakfın yönetim kurulu ve topluluk süreçleri yön veriyor.

Kısacası AlmaLinux, "CentOS gibi davranan, ama arkasında topluluk yönetimi olan" bir seçenek olarak konumlandı. Benzer amaçla çıkan Rocky Linux da var; iki dağıtımın farkını ayrı bir yazıda karşılaştırdığımız için burada yalnızca kısa bir özet vereceğiz.

AlmaLinux RHEL ile ne kadar uyumlu?

Bu soru önemli, çünkü cevabı 2023 ortasında değişti. Başlangıçta AlmaLinux, RHEL ile birebir (hata dahil) uyumlu olmayı hedefliyordu. Red Hat'in kaynak kod paylaşım politikasını değiştirmesinin ardından AlmaLinux yönetim kurulu yeni bir yön belirledi. Vakfın 13 Temmuz 2023 tarihli duyurusuna göre AlmaLinux artık birebir kopya değil, ikili uyumluluk (ABI uyumluluğu) hedefliyor.

Pratikte bu ne anlama geliyor? RHEL için derlenmiş bir uygulama ya da paket, AlmaLinux üzerinde de çalışmalı. Öte yandan AlmaLinux, bir güvenlik ya da hata düzeltmesini Red Hat'i beklemeden yayımlayabiliyor. Yani "hata için hata" uyumluluk sözü kalktı, uygulama uyumluluğu sözü sürüyor.

Site sahibi açısından bunun etkisi genellikle görünmez. WordPress, Laravel, Node.js ya da bir hosting paneli, RHEL ailesinde çalışıyorsa AlmaLinux üzerinde de çalışır. Ancak sertifikalı kurumsal yazılım kullanıyorsanız (örneğin bir veritabanı ya da güvenlik ürünü), üreticinin AlmaLinux'u resmi olarak destekleyip desteklemediğini mutlaka kontrol edin.

Hangi AlmaLinux sürümünü seçmelisiniz?

AlmaLinux, RHEL'in ana sürüm numaralarını izler: 8, 9 ve 10. Her ana sürümün önce "aktif destek" dönemi, ardından yalnızca güvenlik güncellemesi aldığı bir dönemi var. Aşağıdaki tarihler AlmaLinux resmi sürüm notları sayfasından alındı; karar vermeden önce sayfayı yeniden kontrol etmenizi öneririz.

Bizim önerimiz basit: yeni bir sunucuya başlarken kullanacağınız panelin ve uygulamaların desteklediği en yeni ana sürümü seçin. Örneğin panel üreticiniz henüz 10'u desteklemiyorsa 9 ile başlayın. Ayrıca CentOS Stream'in yerine geçen geliştirme hattı olan AlmaLinux Kitten de var; ancak canlı web sitesi için uygun değil, test ve önizleme amaçlıdır.

AlmaLinux kurmadan önce neye ihtiyacınız var?

Kuruluma başlamadan önce birkaç soruyu netleştirmek, sonradan yeniden kurulum yapmanızı önler. Özellikle VPS kiralıyorsanız sağlayıcınızın panelinde hazır bir AlmaLinux imajı büyük ihtimalle yer alıyor. Bu durumda ISO ile uğraşmadan tek tıkla kurulum yapabilirsiniz. Fiziksel sunucu ya da kendi sanallaştırma ortamınız için ise şu listeyi hazırlayın:

• İşlemci mimarisi: Sunucunuzun x86_64 mi yoksa aarch64 (ARM) mi olduğunu öğrenin ve buna uygun ISO'yu indirin.
• Konsol erişimi: Sağlayıcınızın VNC, IPMI ya da benzeri bir uzaktan konsolu olmalı. SSH bağlantısı koptuğunda sizi kurtaran şey budur.
• Disk planı: Tek disk mi, RAID mi kullanacağınıza önceden karar verin.
• Ağ bilgileri: Statik IP, ağ geçidi ve DNS sunucusu değerleri hazır olsun.
• Kullanım amacı: Panel kuracaksanız panelin istediği kurulum tipini (çoğu zaman minimal kurulum) baştan seçin.

Sunucu tipini henüz seçmediyseniz önce VPS, VDS ve bulut sunucu farkını okuyun. Çünkü işletim sistemi kararı, sunucu tipinden sonra gelir.

AlmaLinux ISO dosyasını nasıl indirip doğrularsınız?

ISO dosyasını yalnızca AlmaLinux'un resmi indirme sayfasından ya da oradaki listede yer alan resmi aynalardan indirin. Aynaların nasıl çalıştığını merak ediyorsanız mirror nedir yazımızda dnf'nin mirrorlist ile en yakın aynayı nasıl seçtiğini anlattık. Genellikle üç tür imaj görürsünüz: ağdan kurulum yapan küçük "boot", yalnızca temel paketleri içeren "minimal" ve tüm paketleri içeren "dvd". Sunucu için çoğu durumda minimal yeterli olur.

İndirdikten sonra dosyanın değişmediğini doğrulamanız gerekir. Aynı klasörde yayımlanan CHECKSUM dosyasını ve AlmaLinux'un resmi deposundaki GPG anahtarını da indirin. Sonra imzayı ve özeti kontrol edin.

gpg --import RPM-GPG-KEY-AlmaLinux-9
gpg --verify CHECKSUM
sha256sum ISO_DOSYASI.iso

Sonuçta iki şeye bakarsınız. Birincisi, gpg çıktısında imzanın geçerli olduğunu gösteren "Good signature" ifadesi. İkincisi, sha256sum ile hesapladığınız özetin CHECKSUM dosyasındaki satırla birebir aynı olması. Herhangi biri tutmuyorsa dosyayı silin ve başka bir resmi aynadan yeniden indirin. Ayrıca anahtar dosyasının adı ana sürüme göre değişir; 10 için ilgili anahtarı kullanın.

AlmaLinux kurulum adımları nelerdir?

AlmaLinux, RHEL ailesinin bilinen grafik kurulum sihirbazı Anaconda ile gelir. ISO'yu sunucuya bağladıktan (ya da USB belleğe yazdıktan) sonra sırayla şu adımları izlersiniz:

1. Sunucuyu ISO'dan başlatın ve açılış menüsünde kurulum seçeneğini seçin.
2. Dil ve klavye düzenini belirleyin. Sunucu için sistem dilini İngilizce bırakmak, hata mesajlarını aramayı kolaylaştırır.
3. Kurulum hedefi (Installation Destination) ekranında diski seçin. Emin değilseniz otomatik bölümlendirmeyi kullanın.
4. Ağ ve ana makine adı ekranında ağ kartını açın, statik IP gerekiyorsa girin ve sunucuya bir ad verin.
5. Yazılım seçimi ekranında "Minimal Install" ya da "Server" seçin. Masaüstü ortamı sunucuda gereksiz yük ve saldırı yüzeyi demektir.
6. Root parolasını belirleyin ve yönetici yetkili ayrı bir kullanıcı oluşturun.
7. Kurulumu başlatın, bitince ISO'yu çıkarın ve sunucuyu yeniden başlatın.

VPS sağlayıcınızın hazır imajını kullandıysanız bu adımların çoğunu sağlayıcı sizin yerinize tamamlar. Bu durumda doğrudan bir sonraki bölüme, yani ilk ayarlara geçebilirsiniz. Ancak hazır imajlarda bile root parolası, SSH anahtarı ve ana makine adı gibi ayarları ilk girişte kendiniz gözden geçirin.

Kurulumdan sonra ilk hangi ayarları yapmalısınız?

İlk girişte yapmanız gereken iş listesi kısa ama önemli. Önce tüm paketleri güncelleyin, sonra ana makine adını ve saat dilimini ayarlayın. Ardından günlük işler için root yerine yönetici yetkili bir kullanıcı açın.

sudo dnf update -y
sudo hostnamectl set-hostname sunucu.example.com
sudo timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
sudo useradd -m -G wheel yonetici
sudo passwd yonetici

Bu komutlarda "wheel" grubu, kullanıcıya sudo yetkisi verir. Saat ayarı da göründüğünden daha önemlidir: yanlış saat, SSL doğrulamasını ve log incelemesini bozar. Bu yüzden zaman senkronizasyonu için NTP ve chrony rehberimize göz atın.

Sonra SSH girişini sağlamlaştırın. Kendi bilgisayarınızdan yeni kullanıcıya bir SSH anahtarı kopyalayın, anahtarla giriş yapabildiğinizi test edin ve ancak ondan sonra parola ile girişi kapatın.

ssh-copy-id yonetici@203.0.113.10

Ardından /etc/ssh/sshd_config dosyasında (ya da sürümünüze göre sshd_config.d klasöründeki ek dosyada) PermitRootLogin ve PasswordAuthentication değerlerini "no" yapın ve SSH servisini yeniden yükleyin. Önemli bir uyarı: bu değişikliği yaparken mevcut oturumu kapatmayın, yeni bir pencereden girişi test edin.

SELinux'u neden açık bırakmalısınız?

SELinux, AlmaLinux'ta varsayılan olarak "enforcing" modunda gelen zorunlu erişim denetimi katmanıdır. Bir servis ele geçirilse bile o servisin yalnızca izin verilen dosya ve portlara erişmesini sağlar. Ne yazık ki internetteki pek çok eski rehber, ilk hata mesajında "SELinux'u kapatın" der. Biz bunun yerine sorunu anlamanızı öneriyoruz.

getenforce
sestatus

İlk komut "Enforcing" döndürüyorsa her şey yolunda. Bir uygulama beklenmedik şekilde engelleniyorsa önce denetim kayıtlarına bakın. Örneğin web sunucunuz başka bir servise ağ bağlantısı açamıyorsa, bunun için hazır bir SELinux anahtarı (boolean) vardır. Dosyaları başka klasörden taşıdıysanız da etiketleri geri yüklemeniz yeterli olabilir.

sudo ausearch -m avc -ts recent
sudo setsebool -P httpd_can_network_connect on
sudo restorecon -Rv /var/www/html

Kısacası SELinux'u kapatmak, kapıyı kilitlemek yerine menteşesini sökmek gibidir. Bununla birlikte bazı hosting panelleri kurulum sırasında SELinux için kendi şartlarını koyar. Böyle bir durumda kendi tahmininizle değil, panelin resmi kurulum belgesindeki talimatla hareket edin ve bu kararı not alın.

firewalld ile temel güvenlik duvarını nasıl kurarsınız?

AlmaLinux'ta varsayılan güvenlik duvarı yöneticisi firewalld'dir. Mantığı basit: bölgeler (zone) tanımlar ve her bölgeye izin verdiğiniz servisleri eklersiniz. Bir web sunucusu için genellikle SSH, HTTP ve HTTPS yeterli olur.

sudo systemctl enable --now firewalld
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=http
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=https
sudo firewall-cmd --reload
sudo firewall-cmd --list-all

Buradaki "--permanent" seçeneği kuralı kalıcı yapar; "--reload" ise kalıcı kuralları etkin hale getirir. Son komutun çıktısında ssh, http ve https servislerini görmelisiniz. Veritabanı portunu (örneğin MySQL) dışarıya açmayın; uygulama aynı sunucudaysa buna gerek yoktur.

cPanel gibi bir panel kuracaksanız durum değişebilir. Bazı yöneticiler firewalld yerine panel ile birlikte gelen ya da panelle uyumlu bir güvenlik duvarı tercih eder. Bu seçeneği CSF Firewall rehberimizde ayrıca anlattık. Ayrıca kaba kuvvet SSH denemelerine karşı Fail2ban kurulumunu da eklemenizi öneririz. Önemli olan iki güvenlik duvarını aynı anda çalıştırmamak, çünkü birbirlerinin kurallarını ezebilirler.

AlmaLinux güncellemelerini otomatikleştirmek mantıklı mı?

Güvenlik güncellemelerini otomatik almak, küçük ekiplerin en sık atladığı ama en çok işe yarayan adımdır. RHEL ailesinde bunun için dnf-automatic paketi vardır. Paketi kurar, yapılandırma dosyasında yalnızca güvenlik güncellemelerini uygulamayı seçer ve zamanlayıcıyı açarsınız.

sudo dnf install dnf-automatic
sudo systemctl enable --now dnf-automatic.timer

Yapılandırma dosyası /etc/dnf/automatic.conf içinde yer alır. Burada upgrade_type değerini "security", apply_updates değerini "yes" yaparak yalnızca güvenlik yamalarının otomatik kurulmasını sağlarsınız. Paket ve zamanlayıcı adlarını yeni ana sürümlerde değişiklik ihtimaline karşı kendi sürümünüzün belgesinden doğrulayın.

Peki her şeyi otomatiğe bağlamalı mısınız? Bizim yaklaşımımız şu: güvenlik yamaları otomatik, büyük güncellemeler ve çekirdek değişiklikleri kontrollü. Özellikle e-ticaret sitesi çalışan bir sunucuda, yoğun saatte yeniden başlatma gerektiren bir güncelleme satış kaybı demektir. Bu nedenle çekirdek güncellemesi sonrası yeniden başlatmayı trafiğin düşük olduğu saate planlayın.

Güncelleme hızının bir kısmı da paket deposuna bağlıdır. AlmaLinux varsayılan olarak mirrorlist ile size yakın aynayı seçer; dnf repolist komutu hangi depoların açık olduğunu gösterir.

CentOS'tan AlmaLinux'a geçiş için hangi yolu seçmelisiniz?

CentOS'tan AlmaLinux'a geçmenin tek bir doğru yolu yok. Hangi CentOS sürümünde olduğunuza, ne kadar kesinti kaldırabileceğinize ve sunucunun ne kadar "elle kurcalanmış" olduğuna göre karar verirsiniz. Aşağıdaki tablo seçenekleri özetliyor:

Bizim gözlemimiz şu: yıllar içinde çok sayıda geliştiricinin elinden geçmiş bir sunucuda yerinde geçiş, gizli sürprizleri ortaya çıkarır. Böyle bir sunucuda temiz kurulum çoğu zaman daha az stres yaratır. Buna karşılık düzenli, belgeli ve tek amaçlı bir sunucuda yerinde geçiş hızlı ve güvenli bir seçenektir.

Geçişten önce yedek ve testi nasıl planlarsınız?

Resmi geçiş aracının açıklamasında bile şu uyarı var: geliştiriciler tüm senaryoları test etmediklerini ve bir şeylerin ters gitme riski bulunduğunu açıkça yazıyor. Dolayısıyla yedek, isteğe bağlı bir adım değil; geçişin ön şartı. Önce şu listeyi tamamlayın:

• Sanal sunucuda sağlayıcı panelinden tam bir anlık görüntü (snapshot) alın.
• Dosyaların ve veritabanlarının sunucu dışına kopyasını çıkarın. Veritabanı tarafı için mysqldump ve pg_dump rehberimizi kullanabilirsiniz.
• Yedeğin gerçekten geri yüklenebildiğini başka bir ortamda deneyin.
• Açık depoları, kurulu üçüncü taraf paketleri ve özel ayarları bir metin dosyasına not alın.
• Kesinti penceresini belirleyin ve gerekirse müşterilerinize ya da ekibinize önceden haber verin.

Mümkünse geçişi önce canlı sunucunun bir kopyasında deneyin. Snapshot'tan geçici bir sunucu açıp geçişi orada tamamlamak, canlı ortamda karşılaşacağınız sorunların çoğunu önceden gösterir. Genel yedekleme yaklaşımı için web sitesi yedekleme stratejisi yazımız 3-2-1 kuralını ayrıntılı anlatıyor.

almalinux-deploy ile yerinde geçiş nasıl yapılır?

almalinux-deploy, AlmaLinux ekibinin resmi geçiş betiğidir. GitHub sayfasındaki açıklamaya göre CentOS Linux 8.4 ve üzerini, CentOS Stream'i, RHEL'i, Oracle Linux'u ve Rocky Linux'u aynı ana sürümdeki AlmaLinux'a çevirir. Biz internetteki "tek satırda indir ve çalıştır" kalıbını önermiyoruz. Bunun yerine betiği indirin, okuyun, sonra çalıştırın.

İlk iş sistemi güncelleyip yeniden başlatmaktır. Böylece en güncel çekirdekle geçişe girersiniz.

sudo dnf update -y
sudo reboot

Yeniden bağlandıktan sonra oturumu screen ya da tmux içinde açın. Resmi açıklama, SSH bağlantısı koparsa işlemin yarım kalmaması için bunu ya da IPMI, iLO veya VNC gibi bir konsolu öneriyor. Sonra betiği indirin ve içeriğine göz atın.

curl -O https://raw.githubusercontent.com/AlmaLinux/almalinux-deploy/master/almalinux-deploy.sh
less almalinux-deploy.sh

Betiğin depo adreslerini, kaldıracağı ve kuracağı paketleri incelediyseniz çalıştırın ve bittiğinde sunucuyu yeniden başlatın.

sudo bash almalinux-deploy.sh
sudo reboot

Betik ilerlerken desteklenmeyen bir durum (örneğin farklı bir önyükleyici) görürse durur ve uyarı verir. Bu uyarıyı geçiştirmeye çalışmayın; önce nedenini çözün.

Geçişten sonra neyi kontrol etmelisiniz?

Yeniden başlatma bitti diye geçiş bitmiş sayılmaz. Resmi açıklamada önerilen iki doğrulama komutuyla başlayın: biri sürüm dosyasını, diğeri varsayılan çekirdeğin AlmaLinux çekirdeği olup olmadığını gösterir.

cat /etc/almalinux-release
sudo grubby --info DEFAULT | grep AlmaLinux

Ardından servis tarafını kontrol edin. Aşağıdaki liste, en sık gözden kaçan noktaları topluyor:

1. Web sunucusu, PHP ve veritabanı servislerinin çalıştığını systemctl status ile doğrulayın.
2. dnf repolist çıktısında eski CentOS depolarının kalmadığından emin olun.
3. EPEL gibi üçüncü taraf depoların doğru sürümü gösterdiğini kontrol edin.
4. Sitenin ana sayfasını, giriş ve ödeme gibi kritik adımlarını tarayıcıdan test edin.
5. SSL sertifikasının sorunsuz sunulduğunu SSL sorgulama aracımızla doğrulayın.
6. Zamanlanmış görevlerin (cron) ve e-posta gönderiminin çalıştığını birkaç saat izleyin.

Sorun çıkarsa panik yapmayın. Snapshot aldıysanız geri dönmek dakikalar sürer. Bu nedenle snapshot'ı, birkaç gün sorunsuz çalıştığını görene kadar silmeyin.

CentOS 7 sunucular için durum nedir?

CentOS 7 kullanan bir sunucu, almalinux-deploy ile doğrudan AlmaLinux'a geçemez; çünkü araç aynı ana sürüm içinde çalışır ve CentOS 8.4 ve üzerini ister. Bu sürüm için resmi yol, AlmaLinux'un yürüttüğü ELevate projesidir. ELevate belgesine göre proje, Leapp aracını kullanarak RHEL türevleri arasında ana sürüm yükseltmesi yapar ve CentOS 7'den AlmaLinux 8'e geçişi destekler.

Burada kritik bir ayrıntı var: ELevate tek adımlı yükseltme yapar. Yani CentOS 7'den en yeni ana sürüme gitmek istiyorsanız süreci parçalara bölersiniz: önce 8, test, sonra 9 ve gerekirse 10. Her adımda yedek, test ve geri dönüş planı yeniden gerekir.

Açık konuşalım: CentOS 7 gibi uzun süredir güvenlik güncellemesi almayan bir sunucuda birden fazla yerinde yükseltme yapmak, çoğu web projesi için en verimli yol değil. Bizim tavsiyemiz genellikle yeni bir AlmaLinux 9 ya da 10 sunucusu açmak, uygulamayı ve veriyi taşımak ve DNS'i yeni sunucuya çevirmek. Taşıma sırasında DNS kayıtlarınızın yeni IP adresini gösterdiğini mutlaka kontrol edin.

cPanel ve Plesk AlmaLinux ile çalışır mı?

Evet, iki panel de AlmaLinux'u destekliyor; ancak sürüm ayrıntısı önemli. cPanel sistem gereksinimleri sayfası desteklenen işletim sistemleri arasında AlmaLinux OS, CloudLinux, Rocky Linux ve Ubuntu'yu sayıyor. Hangi ana sürümün desteklendiği ise panel sürümüne göre değişir; bu yüzden kurulumdan önce ilgili alt sayfayı kontrol edin.

Yerinde geçiş tarafında da durum benzer. almalinux-deploy açıklamasında cPanel, Plesk (18.0.35 ve sonrası) ve DirectAdmin destekli paneller olarak geçiyor. Yine de panel kurulu bir sunucuda geçişe başlamadan önce panel üreticisinin kendi geçiş belgesini okuyun. Çünkü panel lisansı, panelin kendi depoları ve güncelleme mekanizması geçişten etkilenebilir.

Paylaşımlı hosting kullanıyorsanız bu kararın hiçbiri size düşmez; sağlayıcınız işletim sistemini yönetir. Yine de sitenizin PHP sürümü gibi ayarları panelden kontrol edersiniz. Bunun için panelinizdeki PHP seçici menüsünü kullanırsınız.

AlmaLinux, Rocky Linux ve CentOS Stream arasındaki fark nedir?

Üçü de RHEL ailesinden, ama rolleri farklı. AlmaLinux ve Rocky Linux, RHEL ile uyumlu ve uzun destek süreli üretim dağıtımlarıdır. CentOS Stream ise RHEL'in bir sonraki küçük sürümünde göreceğiniz değişikliklerin önden aktığı geliştirme hattıdır. Yani Stream, RHEL'in "önünde", AlmaLinux ve Rocky ise "yanında" yürür.

AlmaLinux ile Rocky Linux arasındaki seçim çoğu web projesi için teknik değil, tercih meselesidir: yönetim yapısı, topluluk, panel ve sağlayıcı desteği. İki dağıtımı ayrıntılı karşılaştırdığımız ve CentOS Stream'in kimler için uygun olduğunu anlattığımız iki ayrı yazımız var; burada tekrar etmiyoruz. Kısa cevap şu: canlı bir web sitesi ya da e-ticaret sunucusu için kararlı bir dağıtım (AlmaLinux ya da Rocky) seçin, Stream'i test ortamına bırakın.

Hangi dağıtımı seçerseniz seçin, asıl fark yarattığınız yer bakım disiplinidir: düzenli güncelleme, yedek, güvenlik duvarı ve izleme. Sunucuya karar verirken diğer kriterleri web sitesi için hosting seçimi rehberimizde topladık.

Bu işi ne zaman kendiniz yapmamalısınız?

Dürüst olmak gerekirse, AlmaLinux kurulumu ve geçişi her site sahibinin kendi yapması gereken bir iş değil. Şu durumlarda işi hosting sağlayıcınıza ya da deneyimli bir sistem yöneticisine bırakmanızı öneririz:

• Sunucuda ödeme alan bir e-ticaret sitesi çalışıyor ve kesinti doğrudan satış kaybı anlamına geliyor.
• Sunucuya uzaktan konsol erişiminiz yok; SSH koparsa sunucuya ulaşamıyorsunuz.
• Panel lisansı (cPanel, Plesk) sağlayıcı üzerinden geliyor ve sağlayıcının yönetilen geçiş hizmeti var.
• Sunucuda kimin ne kurduğunu bilmiyorsunuz ve belgeler eksik.
• Yedeğin geri yüklenebildiğini test etmeye zamanınız yok.

Öte yandan test sunucusunda, kişisel projede ya da iyi belgelenmiş tek amaçlı bir VPS'te bu rehberdeki adımları rahatça uygulayabilirsiniz. Önemli olan riskin büyüklüğünü dürüstçe değerlendirmek. Biz web projelerinde altyapı kararını sitenin kendisiyle birlikte ele alıyoruz; web tasarım hizmetimiz kapsamında sunucu seçimini ve yayın sürecini de planlıyoruz.

AlmaLinux sitenizin hızını ve SEO'sunu etkiler mi?

İşletim sistemi tek başına sıralama faktörü değildir. Google sitenizin AlmaLinux mi Ubuntu mu üzerinde çalıştığını bilmez ve önemsemez. Ancak dolaylı etkisi var: güncel, doğru yapılandırılmış ve kesintisiz çalışan bir sunucu, daha hızlı yanıt verir ve daha az hata sayfası üretir.

Örneğin eski bir CentOS sunucusunda güncel PHP sürümünü kurmak zorlaşır; eski PHP de hem yavaşlık hem güvenlik riski demektir. Yeni bir AlmaLinux sürümüne geçmek, güncel PHP ve web sunucusu paketlerine erişimi kolaylaştırır. Böylece hız tarafında kazanç elde edebilirsiniz, ama bu kazanç kendiliğinden gelmez; önbellek, sıkıştırma ve uygulama optimizasyonu da gerekir.

Geçiş sonrası sunucu yanıt süresini izleyin ve bir yavaşlama görürseniz nedenini sunucu tarafında arayın. Bu konuyu sitenin sunucu kaynaklı yavaşlama nedenleri yazımızda ayrıntılı anlattık. Ayrıca taşınma sırasında arama motoru görünürlüğünü korumak için yönlendirme ve tarama kontrollerini de planlayın.

Özet: AlmaLinux için kısa kontrol listesi

Yazının tamamını tek bir listeye indirgersek şöyle bir sıra çıkar. Bu sırayı hem yeni kurulumda hem de CentOS'tan geçişte kullanabilirsiniz.

1. Panelinizin ve uygulamalarınızın desteklediği en yeni AlmaLinux ana sürümünü seçin.
2. ISO'yu resmi kaynaktan indirin, GPG imzasını ve SHA256 özetini doğrulayın.
3. Minimal kurulum yapın, ardından dnf update ile sistemi güncelleyin.
4. Yönetici kullanıcı açın, SSH anahtarına geçin, root girişini kapatın.
5. SELinux'u açık bırakın, firewalld ile yalnızca gereken servisleri açın.
6. Güvenlik güncellemelerini dnf-automatic ile otomatikleştirin.
7. Geçişten önce snapshot ve sunucu dışı yedek alın, geri yüklemeyi test edin.
8. Yerinde geçişte betiği indirin, okuyun, screen içinde çalıştırın ve doğrulayın.

Kısacası AlmaLinux, CentOS'un bıraktığı boşluğu kararlı ve topluluk yönetimli bir şekilde dolduruyor. Doğru sürümü seçer, kurulumu güvenli adımlarla tamamlar ve geçişi yedekle korursanız sunucunuz uzun yıllar güvenlik güncellemesi almaya devam eder.