Marka Sorgulama ve Benzer Marka Ön Taraması

Marka sorgulamadan önce güçlü bir isim nasıl seçilir?

İyi bir marka sorgulama sonucu, iyi bir isim seçimiyle başlar. Ofisler önce işaretin kendisine bakar: isim malı ya da hizmeti anlatıyorsa, önceki markalara hiç gelmeden sorun çıkabilir. Bu yüzden aday isimleri ayırt edicilik ölçeğinde sıralamanızı öneririz. Ölçek ABD uygulamasından gelir (USPTO TMEP 1209.01). Türkiye, AB ve Almanya bu etiketleri kullanmaz; ancak aynı fikri kendi kurallarıyla sınar (SMK 5/1(b), (c), (d); EUTMR 7; MarkenG § 8).

• Uydurma: anlamı olmayan, yeni kurulmuş bir sözcük; örneğin yazılım için VELORIQ. Keyfi isimlerle birlikte ölçeğin en güçlü ucundadır.
• Keyfi: gerçek bir sözcük ama malla bağı yok; örneğin muhasebe yazılımı için MANDALİNA.
• Çağrışımlı: malı anlatmaz, akla getirir; örneğin güneş santrali izleme yazılımı için SOLARYS.
• Tanımlayıcı: malın cinsini, niteliğini, amacını ya da yerini söyler; örneğin aynı yazılım için GÜNEŞ İZLEME.
• Jenerik: malın kendi adıdır; örneğin yazılım için YAZILIM.

TMEP ilk üç grubu doğası gereği ayırt edici sayar. ABD'de tanımlayıcı ifade asıl sicile (Principal Register) ancak kullanımla kazandığı ayırt edicilikle girebilir, jenerik ad ise hiçbir sicile giremez. Türkiye de kullanımla kazanılan ayırt ediciliği ayrı bir istisna olarak tanır (SMK 5/2). Pratikte en çok tartışma çağrışımlı ile tanımlayıcı arasındaki sınırda çıkar; sınırdaki isimleri bir uzmana göstermek iyi bir alışkanlıktır.

Seçerken üç kontrol daha yapın. İlk olarak adı Türkçe, İngilizce ve Almanca okuyun; aracımız da benzerliği bu dillerin okunuş kurallarıyla ölçer. Ayrıca övücü sözcükleri (premium, süper) ve yer adlarını ana unsur yapmayın. Tanımlayıcı bir sözcüğü bilerek yanlış yazmak da okunuşu değiştirmez. İsim ve logo birlikte çalışacaksa marka kimliği çalışmasını bu aşamada başlatmak, sonradan gelen maliyetli değişikliklerin önüne geçer.

Alan adını ve kullanıcı adını neden marka sorgulamayla birlikte kontrol etmelisiniz?

Marka sicili yalnız başvuruları ve tescilleri gösterir. Tescilsiz kullanım hakları, ticaret unvanları, alan adları ve henüz yayımda olmayan başvurular bu aramalarda ya hiç çıkmaz ya da eksik çıkar; aracımızın bilinen sınırlar listesinde de bunu yazıyoruz. Oysa Türkiye'de tescilsiz kullanılan bir markanın sahibi de belirli şartlarla itiraz edebilir (SMK 6/3). İsim ve ticaret unvanı gibi haklar da ayrı bir itiraz dayanağıdır (SMK 6/6). Bu yüzden sicil taramasını internetteki izlerle tamamlamanızı öneririz.

• Alan adı: whois sorgulama aracımızla adın kayıtlı olup olmadığını, ne zaman alındığını ve bitiş tarihini görün. Uzantı seçimi için domain seçimi rehberimiz yol gösterir.
• Geçmiş kullanım: site geçmişi aracı, aynı adı taşıyan bir alan adının daha önce yayında olup olmadığını arşiv kayıtlarından çıkarır.
• Reklam ve sosyal medya: reklam kütüphanesi aramasıyla aynı adla reklam veren bir işletme olup olmadığına bakın; Instagram, TikTok ve YouTube'da kullanıcı adını tek tek deneyin.
• Ticaret unvanı ve mağazalar: ticaret sicilinde ve uygulama mağazalarında aynı ya da yakın adları arayın.

Adınız Instagram'da başka bir hesaptaysa hangi yasal yollar olduğunu Instagram kullanıcı adı alma sayfamızda anlatıyoruz. Alan adını, kullanıcı adlarını ve markayı aynı yazımla kurmak, müşterinin sizi ararken varyantlara dağılmasını da önler.

Benzer bir marka çıktıysa hangi seçenekleri değerlendirebilirsiniz?

Benzer bir kayıt, tek başına yolun kapandığı anlamına gelmez; ama sonucu biz de veremeyiz. Aşağıdaki sorular, avukatınızla ya da marka vekilinizle konuşmadan önce dosyanızı netleştirir. Aracın G ve D sütunları bu soruların çoğuna ilk ipucunu verir.

1. Kayıt hâlâ canlı mı? Düşmüş ya da reddedilmiş bir kayıt düşük D alır. Yenileme ek süresindeki bir kayıt ise yeniden canlanabilir; araç ona bu yüzden 0,3 verir.
2. Mal ve hizmetler gerçekten yakın mı? Aynı sınıf numarası benzerlik kanıtı değildir. Türkiye'de "aynı tür" kural olarak aynı sınıfın aynı alt grubudur; Nice sınıf bulucu alt grupları gösterir.
3. Kayıt sizin pazarınızda mı? Tescil, yapıldığı ülkede ya da bölgede koruma sağlar. Bir AB markası Almanya dahil tüm üye devletlerde geçerlidir; Birleşik Krallık ise ayrı bir sicildir.
4. Önceki marka sahibi markayı kullanıyor mu? Türkiye'de itiraz eden marka en az 5 yıldır tescilliyse, başvuru sahibi itiraz sürecinde gerçek kullanımın ispatını isteyebilir (SMK 19/2).
5. Muvafakat mümkün mü? Türkiye'de önceki marka sahibinin noter onaylı muvafakatnamesi 5/1(ç) reddini aşar (SMK 5/3). Başka ülkelerde birlikte var olma (coexistence) sözleşmelerinin etkisi o ülkenin hukukuna bağlıdır.
6. İsmi değiştirmek daha mı az maliyetli? Önceki markayı bağımsız bir sözcük olarak içeren isim, araçta görsel benzerlikte en az 0,75 alır; SOLARYS TECH gibi bir ek çoğu zaman yeterli fark yaratmaz. Logo, ambalaj ve alan adına yatırım yapmadan önce yeni bir aday üretmek çoğu zaman daha az maliyetlidir.

Logonuz hazırsa ve değişiklik kaçınılmaz görünüyorsa logo yenileme kararı yazımız değişikliğin ölçeğini planlamanıza yardım eder.

Başvurudan sonra itiraz takvimi pazarlara göre nasıl işler?

Marka sorgulama başvurudan önceki adımdır; asıl sınav çoğu pazarda yayımdan sonra açılan itiraz penceresidir. Ofis başvuruyu inceler, sonra yayımlar ve önceki hak sahiplerine belirli bir süre tanır. Sayfadaki ofis tablosu süreleri özetliyor; Tablo bölümündeki karşılaştırma ise pencerenin hangi olayla açıldığını ve kimin itiraz edebileceğini gösteriyor.

Üç fark planlamanızı değiştirir. İlk olarak Almanya önce tescil eder ve itirazı tescilin yayımından sonra üç ay boyunca kabul eder; tescil belgesi elinizdeyken bile süre dolmadan rahatlamayın. Ardından ABD'ye bakın: 30 günlük süre uzatmalarla toplam 180 güne kadar uzayabilir. Son olarak Avustralya'da itiraz iki adımlıdır; önce itiraz niyeti, bir ay sonra gerekçeler gelir.

Üçüncü kişiler de söz alabilir. Türkiye'de üçüncü kişiler yayımdan tescile kadar mutlak nedenlere dayanan görüş sunabilir; 5/1(ç) ise bu yolun dışında kalır ve ancak itirazla gündeme gelir (SMK 17/1). AB'de görüşler mutlak nedenlerle sınırlıdır ve itiraz süresi bitmeden ofise ulaşmalıdır (EUTMR 45). Almanya'da da üçüncü kişiler tescilden önce mutlak nedenlerle yazılı görüş verebilir, ama taraf olmaz (MarkenG § 37(6)).

Pencere kapanana kadar logo baskısı, tabela ve büyük reklam bütçesi gibi geri dönüşü zor harcamaları erteleyebilirsiniz. Bu bir hukuki tavsiye değil, takvim planlamasıdır. İtiraz gelirse süreyi avukatınız ya da marka vekilinizle birlikte yönetin.

Yurt dışına açılırken Madrid sistemi nasıl çalışır?

Madrid sistemi, tek bir uluslararası başvuruyla birden çok ülkeyi belirlemenizi sağlar. Başvuru doğrudan WIPO'ya gitmez: önce kendi ülkenizdeki bir başvuruya ya da tescile (temel başvuru) dayanır, ardından o ülkenin ofisi (menşe ofis) başvuruyu WIPO'ya iletir (Madrid Protokolü 2(2), Protokol Yönetmeliği Kural 9(1)). Menşe ofiste uyrukluk, yerleşim ya da gerçek ve etkin bir işyeri bağı da gerekir.

WIPO esas inceleme yapmaz; şekli şartları karşılayan başvuruyu hemen kaydeder (Protokol 3(4)). Belirlediğiniz her ülkenin ofisi kendi hukukunu uygular ve 12 ay ya da beyan ettiyse 18 ay içinde geçici ret bildirebilir. Ofis bu süreyi kaçırırsa ret hakkını kaybeder ve koruma, o ofis tescil etmiş gibi işler (Protokol 5(5)). İtiraz da WIPO'da değil, her ülkede o ülkenin süreleriyle yürür.

Ücretler katmanlıdır. WIPO temel ücreti siyah beyaz işaret için 653 CHF, renkli işaret için 903 CHF'dir ve 10 yılı kapsar. Üç sınıfı aşan her sınıf için 100 CHF ek ücret, bireysel ücret almayan her belirlenen ülke için de 100 CHF tamamlayıcı ücret ödersiniz. Bireysel ücretleri her ülke kendisi belirler. Menşe ofis de kendi iletim ücretini alabilir; TÜRKPATENT tarifesinde bu kalem 3.850 TL'dir. Tutarları 1 Ekim 2026'da ücret sayfalarından okuduk, başvuru gününde yeniden kontrol edin.

Madrid tek yol değildir: AB markası tek başvuruyla tüm üye devletleri kapsar, Birleşik Krallık için ise ayrı başvuru gerekir. Hangi yolu seçerseniz seçin, hedef ülkeleri önce aracın Uluslararası ofisindeki TMview, Madrid (WO) bağlantısıyla ve ülke ofisleriyle tarayın. Ürünlerinizi kendi markanızla ürettiriyorsanız private label rehberimiz özel etiketli üretimin adımlarını anlatır.

Avukata veya marka vekiline ne zaman danışmalısınız?

Türkiye'de hukuki mütalaa vermek baroya kayıtlı avukatlara aittir (Avukatlık Kanunu 35); SMK ise marka vekilini, hak sahiplerini Kurum nezdinde temsil eden kişi olarak tanımlar (SMK 3(g)). Talha Aslan ve ekibi olarak bu hizmetleri sunmuyoruz; aracımız herkese aynı kuralları uygulayan bir ön taramadır. Şu durumlarda bir uzmana gitmenizi öneririz:

• Puan tablosunda R ≥ 50 olan bir kayıt varsa ya da Türkiye kaydında re'sen ret göstergesi çıktıysa.
• Mutlak ret göstergesi Dikkat ya da Yüksek gösteriyorsa ve isimden vazgeçmek istemiyorsanız.
• Yurt dışına başvuracaksanız. ABD'de yurt dışında yerleşik başvurucunun ABD'de lisanslı bir avukatla temsili zorunludur (37 CFR 2.11(a)); Almanya'da yerleşimi olmayan başvurucu bir Rechtsanwalt ya da Patentanwalt atar (MarkenG § 96). AB'de ise AEA dışındaki başvurucu, başvurunun kendisi dışındaki işlemlerde profesyonel temsilci kullanır (EUTMR 119(2)).
• Ofisten ret kararı ya da itiraz bildirimi aldıysanız; ayrıca bir muvafakat veya birlikte var olma sözleşmesi imzalamadan önce.

Görüşmeye aracın raporunu, puan tablosunu (CSV) ve arama günlüğünü götürün. Yöntem sürümü, saat damgaları ve açtığınız bağlantılar dosyada durduğu için uzman aynı aramayı kolayca tekrarlar. Hukuki taraf netleştikten sonra marka otoritesi kurmaya odaklanabilirsiniz.